30 THËNIE PËR LIBRIN DHE LEXIMIN

1. Shoku më besnik kur mbetem vetëm është libri, tek ai gjejë ngushëllimin kur të tjerët më tradhtojnë.
2. Prindërit, që t’i edukojnë mirë fëmijët, duhet t’i rrethojnë me libra.
3. Librat janë thesari i deponuar i botës dhe trashëgimia më me vlerë e gjeneratave dhe popujve.
4. Koleksionimi i librave është në fakt koleksionim i lumturisë.
5. Libri është dritare prej nga ne e shohim botën.
6. Leximi pa meditim është thjesht sikur ngrënia e ushqimit pa marrë frymë (pandërprerë).
7. Lexoje një libër të mirë tre herë sepse është më e dobishme për ty se të lexosh tre libra të mirë. Abbas Akkad
8. Më i rrallë se libri i mirë është lexuesi i mirë.
9. Kush shkruan, lexon dy herë.
10. Gjurmët e një kulture a qytetërimi që më së shumti i rezistojnë kohës janë librat.
11. Më thuaj çfarë lexon të të them se kush je.
12. Krenaria e një tregtari është në mallin që posedon, krenaria e një dijetari në librat që posedon.
13. Libri është shok që nuk të bën hipokrizi, nuk mërzitet duke qëndruar me ty, nuk të qorton nëse e anashkalon dhe nuk të përhap sekretet kurrë.
14. Prapa çdo libri ka një ide e parapa çdo ideje ka një hap përpara.
15. Në përfundim të leximit të një libri të mirë ndihemi sikur po i japim lamtumirën një shoku të çmuar.
16. I urituri nuk ia di vlerën ushqimi pa mos u ngopur më parë. Kështu është puna edhe me lexuesin që lexon librin e parë që i ka rënë në dorë.
17. Dashuri e çiltër ndaj fëmijëve është tua mësosh librin më të mirë, Kur’anin.
18. Proverbat popullor janë libër enciklopedik në të cilin lexon me lehtësi moralin dhe kulturën e një populli.
19. Të mbushësh raftet me libra është më e dobishme se të mbushësh portofolin me para.
20. Edukatorët të thonë: “Lexoje librin që të bën dobi!”, ndërsa unë të them: përfito nga ajo që lexon!
21. Nëse shihni një njeri që ec mbi ujë ose fluturon në hava, mos i zini për besë për burrë të mirë përderisa nuk ia krahasoni veprat me Librin (Kur’anin) dhe Sunnetin.
22. Libri është xhennet, bile xhennet i xhenneteve.
23. Dija është ndër shkaqet më të rëndësishme të lumturisë, andaj bëje librin, mjetin e dijes, shoqërues tëndin të përhershëm.
24. Trupi nuk zhvillohet pa ushqim, po kështu as mendja pa lexim dhe meditim.
25. Vendi më i mirë në dynja është vendi ku bën sexhde ndërsa shoku më i mirë është libri.
26. Dashuria për leximin është mirësi e përshpejtuar për besimtarin në këtë botë.
27. I mjafton lapsit si vlerë dhe pozitë betimi i Zotit në të: “Nun, betohem në pendën dhe në atë çka shkruajnë!” [Kalem: 1]
28. Nuk ka anije si libri që na bartë sa në një vend sa në tjetrin!
29. Dashuria për leximin nënkupton shndërrimin e monotonisë në dëfrim.
30. Libri është drita që na udhëheq drejt qytetërimit.

Përshtati në shqip: Dr. Sedat Islami

Advertisements

SI TA RUAJMË REPUTACIONIN ISLAM?

SI TA RUAJMË REPUTACIONIN ISLAM?
Përgjegjësia është një ndjenjë e cila kompleton personalitetin e njeriut. Në Islam, koncepti për përgjegjësinë reflekton një pjekuri të madhe të besimtarit. Ai nuk fokusohet vetëm në veprimet e individit si individ, pra nuk merret vetëm në përgjegjësinë personale që ndien individi për veprimet e tij –gabimet dhe mëkatet, por edhe për atë që mund të reflektojnë ato veprime, edhe nëse në esencë këto të fundit nuk janë të këqija por që mund të provokojnë reagime të këqija. P.sh. Islami ka ardhur për t’i luftuar idhujt, paganizmin, por kjo duhet bërë në atë mënyrë që Islami të mos dëmtohet, ndryshe, përgjegjësia për dëmin e shkaktuar i hidhet edhe besimtarit. Allahu ka thënë: “Ju mos ua shani ata (zota) që u luten (idhujtarët), pos All-llahut, e (si hakmarrje) të fyejnë All-llahun nga armiqësia, duke mos ditur (për madhërinë e Tij…“ (El  En’amë, 108)

Imam Kurtubiu duke komentuar këtë ajet, gjegjësisht pjesën e shkëputur në tekst, thotë se pjesa e parë (Ju mos ua shani ata (zota) që u luten (idhujtarët), pos All-llahut,…) është ndalesa ndërsa pjesa tjetër (…e (si hakmarrje) të fyejnë All-llahun nga armiqësia, duke mos ditur (për madhërinë e Tij…) është përgjigja –arsyeja e ndalesës. Pastaj vazhdon e shpjegon se ndalesa dhe arsyetimi janë të plotfuqishme përherë. Muslimanit i ndalohet të shajë – fyejë kryqet, fenë, kishat e tyre, e që për pasojë do të kishte sharjen apo fyerjen e Zotit, Pejgamberit, Islamit.[1]

Fatkeqësisht, këtë parim dhe rregull fetare e kanë anashkaluar ose injoruar disa besimtarë muslimanë, të cilët, me veprimet e tyre, sidomos kohëve të fundit, janë bërë shkaktarë që të dëmtohet reputacioni i Islamit në botë. Dijetarët muslimanë i kanë kushtuar rëndësi të madhe ruajtjes së reputacionit islam në botë pasi që prej tij varet edhe kumtimi i mesazhit, kështu që, për të mos ardhur deri tek shtrembërimi ose njollosja e Islamit, kanë vënë disa rregulla dhe parime se si duhet të veprojmë, në mënyrë që Islami të mos jetë viktimë e jona.

1. VEPRIMET TONA TË BRENDSHME TË MOS REFLEKTOJNË IMAZH TË KEQ TË ISLAMIT

Forma se si funksionon shoqëria islame është për tu marrë model. Është një shoqëri, në të cilën feja dhe arsyeja bashkëveprojnë. Është shoqëri e cila nuk jeton e ngurtë dhe mbyllur brenda, përkundrazi, jeton me synime dhe objektiva të larta. Pikërisht, për shkak të këtyre objektivave, ndonjëherë edhe iket nga disa parime, aplikimi i të cilave do të mund ta dëmtonte reputacionin e Islamit, si fe dhe sistem. Më konkretisht, që të huajt, jomuslimanët, të cilët nuk e kuptojnë çështjen islame në detaje, nga ndonjë veprim fetar, të mos krijojnë përshtypje të gabuara për Islamin. Kjo ishte logjika me të cilën vepronte i Dërguari i Allahut a.s.. Kur Sahabet [radijAllahu anhum] kërkuan që të ndëshkoheshin disa hipokritë, të cilët botërisht diheshin si pabesimtarë ndonëse publikisht e shprehnin Islamin, dhe, ligjërisht, mund të aplikohej kodi penal ndaj tyre, i Dërguari i Allahut a.s. refuzoi, duke thënë: “…që të mos flasin njerëzit se Muhammedi i mbyt shokët e vet!” (Buhariu dhe Muslimi.)

Këta hipokritë, siç thamë, në publik janë shtirur si muslimanë, dhe, që të mos mendojnë ata që nuk i kanë njohur si hipokritë se Muhammedi a.s. qenka sikur liderët e fiseve, kabileve, shteteve, që jetonin nën ankthin e rivalitetit për çka edhe i mbysin njerëzit më të afërt të tyre, nuk e aplikoi kodin penal ndaj tyre. Muhammedi a.s. është Pejgamber. Nga këtu, veprimi i Pejgamberit a.s. është llogaritur strategji e llojit të vet, sepse, njerëzit janë të thirrur që të vlerësojnë gjërat nga aspekti i jashtëm, jo i brendshëm, dhe përderisa hipokriti (i synuar në hadith, Abdullah ibn Ubej) sipërfaqësisht shtirej mysliman, atëherë mbytja e tij do të dëmtonte imazhin islam.[2]

Këtu ka një detaj që nuk do të duhej të na ikte. Muhammedi a.s. i është frikësuar propagandës që do të mund të bëhej kundër Islamit në një kohë kur komunikimi ka qenë shumë i vështirë. Paramendojeni, sa shumë do t’i kushtonte rëndësi këtij parimi sikur të jetonte sot Muhammedi a.s. ndërsa mjetet e komunikimit janë këto që janë janë.

Dua t’iu pyes, a nuk është i tërë ky irritim i të huajve nga Islami pikërisht për shkak të veprimeve të pamenduara mirë të muslimanëve?! A nuk janë njollosur edhe ato që janë objektiva islame dhe të cilat do të duhej ta prezantonin Islamin si shpëtuesin e vetëm, a nuk janë njollosur shkak i veprimeve të gabuara të muslimanëve? P.sh. vëllazëria islame është objektivë. Allahu i Madhëruar na ka treguar se jemi vëllezër (Kur’ani: El-Huxhurat: 10) ndërsa Muhammedi a.s. na ka portretizuar këtë vëllazëri në formë të trupit të përbërë nga pjesë dhe gjymtyrë, të cilat reagojnë instinktivisht për njëra tjetrën (Muslimi).

Më thoni si paraqitet sot kjo objektivë islame para të huajve?

A nuk janë të irrituar pikërisht për shkak të saj, dhe këtë nga dy këndvështrime:

  1. Luksi përrallor i një pjese të shoqërisë dhe mjerimi trishtues i një pjese tjetër, dhe
  2. Luftërat dhe problemet ndërmjet muslimanëve.
  3. Këto kanë bërë që reputacioni dhe fama e Islamit në vendet joislame të rrezikohet, andaj edhe bëjmë thirrje që të kemi kujdes në veprimet tona.
2. TË MOS NJOLLOSEN QËLLIMET DHE OBJEKTIVAT ISLAME NË RAPORT ME TË TJERËT

Muslimanët nuk duhet të kenë kujdes vetëm për veprimet e brendshme të tyre që të ruhet reputacioni islam, por edhe për veprimet e jashtme, gjegjësisht me të tjerët. Islami, si mision universal, ka për qëllim kryesor udhëzimin e njerëzve në rrugën e drejtë. Ky është qëllimi ndërsa të gjitha të tjerat janë mjete. Xhihadi nuk është qëllim por është mjet, mu për këtë, që të mos del jashtë kësaj që i është përcaktuar fetarisht, janë ndërmarrë hapa rregullativë. P.sh., në qoftë se ndërmjet muslimanëve dhe të tjerëve ka marrëveshje dhe armëpushim, atëherë muslimanët nuk guxojnë ta thyejnë atë, sepse qëllimi i misionit të tyre do të shtrembërohej. Kjo do të bëhej vetëm nëse pala kundërshtare e thyen armëpushimin ose kihet frikë se do ta bëjë këtë. Për ta shpjeguar më mirë këtë, do t’i referohem dy rasteve nga historia e ndritur e muslimanëve. Imam Ahmedi, Ebu Davudi dhe Tirmidhiu transmetojnë se ndërmjet Muaviut r.a. dhe romakëve kishte marrëveshje – armëpushim. Duke qenë se koha e mbarimit të marrëveshjes afrohej, Muaviu r.a. ishte nisur nëd drejtim të vendbanimeve të romakëve që të ishte sa më afër tyre pasi të mbaronte marrëveshja dhe t’i luftonte. Një njeri i hipur mbi kalë erdhi duke thënë: Allahu Ekber! Allahu Ekber! Përmbushje të premtimit e jo tradhti! Shikuan kur ja ai ishte Amr ibn Abese r.a.. Muaviu r.a. e dërgoi një njeri ta pyeste se çfarë dëshironte të thoshte me këtë. Ai tha: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut a.s. duke thënë: “Ai që ka marrëveshje me ndonjë popull, le ta respektojë dhe le të mos e prish derisa të kalojë koha ose që prishja të jetë reciproke[3].” Muaviu r.a. kur e dëgjoi këtë hadith, u kthye dhe nuk vazhdoi rrugën.

Rast tjetër madhështor kemi atë që e rrëfen Muhammed Ebu Zehre, i cili, duke folur për drejtësinë si karakter islam, merr shembull çlirimin e Samarkandit nga komandanti Kutejbe ibn Muslim. Ky i fundit nuk kishte përfillur metodologjinë islame, kështu që pa asnjë paralajmërim, kishte hyrë në Samarkand. Populli i qenë ankuar Halifes Omer ibn Abdul Aziz se komandanti i tij ky hyrë në vendin e tyre pa paralajmërim. Kur Halifeja vërtetoi se çështja qëndronte siç përshkruhej në ankesën e priftërinjve dhe murgjve, atëherë urdhëroi komandantin që ta lëshonte Samarkandin. Kur panë këtë drejtësi islame, një pjesë e madhe e tyre pranuan Islamin.[4]

Në raport me të tjerët, veprimet tona që do të duhej të kenë nivelin e lartë të përgjegjësisë në mënyrë që praktika dhe teoria të përputhen. Ndryshe, edhe objektivat me të cilat i mburremi botës mbarë, na njollosen. Pas rastit të revistës satirike në Francë, një lidere evropiane pyeste nëse kishte jeta vlerë për ata muslimanë që sulmuan revistën.[5] Jeta, kjo objektivë e shtrenjtë islame, na është njollosur nga një grup njerëzish, të cilët udhëhiqen nga emocioni dhe jo arsyeja. Sikur të ndërmerrnim ndonjë hap për të bindur të huajt se jeta në Islam është e shenjtë, se atë nuk ka të drejtë t’ia merr njeriut askush pa të drejtë, madje as vet njeriut vetvetes (Kur’ani: En-Nisa: 29). Pastaj, ndër mëkatet që kanë dënimin më të madh është vrasja me pa të drejtë. Ja për çfarë dënimi bëhet fjalë. “Kush e mbytë një besimtarë me qëllim, dënimi i tij është xhehennemi, në të cilin do të jetë përgjithmonë. All-llahu është i hidhëruar ndaj tij, e ka mallkuar dhe i ka përgatitur dënim të madh.“ (En Nisa, 93)

Ibni Kethiri, duke komentuar këtë ajet thotë: Është një kërcënim i ashpër dhe paralajmërim serioz për ata që kryejnë mëkat të këtillë, të cilin e gjejmë paralel me shirkun (mëkatin absolutisht më të madh) në më shumë se një vend në Kur’an…Ibni Ababsi r.a. e shihte se njeriu që mbyt qëllimshëm besimtarin nuk ka pendim për të (nuk i pranohet pendimi).[6]

3. QË TË MOS I DËMTOJMË VËLLEZËRIT TANË QË JANË NË MESIN E JOMYSLIMANËVE

Maturia në veprimet tona parasheh që, për të mos dëmtuar vëllezërit tanë, të braktisim edhe atë që është legjitime. Fjala është për vëllezërit që për një ose arsye tjetër legjitime gjenden në vende joislame. Xhafer Idris, duke folur për ruajtjen e reputacionit islam, i referohet fjalës së Allahut: “Ata janë që nuk besuan, ju penguan t’i afroheni xhamisë së shenjtë (Qabes), duke i mbajtur kurbanet të penguar të arrinin në vendin e vet. E sikur të mos kishte burra besimtarë dhe gra besimtare, që ju nuk i dinit, e t’i sulmonit duke mos ditur, dhe me mbytjen e ndonjërit prej tyre të turpëroheni (Zoti do t’ju jepte leje të hyni në Mekë). (E bëri atë) Për ta marrë All-llahu në mëshirën e vet atë që do. Dhe sikur të ishin të ndarë, Ne do t’i dënonim me një dënim të rëndë ata prej tyre të cilët nuk besuan.“ (El Fet’h, 25), tek e cila vëren se shkak pse Allahu i ndaloi besimtarët që t’i luftojnë idhujtarët në Qabe është se në Mekkë kishte edhe besimtarë myslimanë, dhe që të mos thuhej pastaj se muslimanët nuk kursehen as nga vrasja e vëllezërve të tyre, i ndaloi prej sulmit ndaj jomyslimanëve. Allahu i ndaloi besimtarët prej një pune, që në esencë është e ligjësuar, në mënyrë që të mos vihet deri tek ajo që si shkak i saj muslimanët do t’i godiste turpi.[7] 

Një shfletim, qoftë edhe kalimthi, i ngjarjeve të fundit që kanë ndodhur në perëndim e që kanë të bëjnë me muslimanët, do të na bëjë të kuptojmë se si veprimet e pamençura na kanë shkaktuar probleme të shumta: mbytje muslimanësh, demolim dhe djegie xhamish, etj.

4. QË VEPRIMET MOS T’I ATRIBUOHEN ISLAMIT

Jo rrallë, kemi parë se si veprimet e dhunshme i janë përshkruar Islamit ose se janë ndërmarrë për llogari të tij. Kjo është gabim. Veprimet të cilat ndeshen me rregullat dhe etikën islame, sado që t’i përshkruhen Islamit, nuk janë islame. Madje, neve, na kërkohet të mos ia përshkruajmë Islamit as veprat, të cilat janë fillimisht janë të mira por që më pas mund të kalojnë në trajta tjera, prej të cilave më pas mund të njolloset Islami. Pejgamberi a.s. ka thënë: “….nëse e rrethon ndonjë kala dhe kërkojnë prej teje t’ua japësh besën e Allahun dhe besën e të Dërguarit të Tij, atëherë mos ua jep atyre besën e Allahut dhe as besën e të Dërguarit të Tij, por jepuani besën tuaj dhe besën e shokëve tuaj, sepse, që ju ta thyeni besën tuaj është më lehtë se sa ta thyeni besën e Allahut dhe besën e të Dërguarit të Tij …” (Muslimi)
Sa shumë kemi nevojë që ta aplikojmë këtë në përditshmërinë tonë!

Sikur ato veprime të gabuara t’i atribuoheshin autorëve të tyre dhe jo Islamit, puna do të ishte me më pak pasoja!


[1] Shih: El-Kutubi, Muhammed ibn Ahmed. (1964) El-Xhamiu li ahkami-l-Kur’an. Kajro: Dar el-kutub el-misrijjeh. 7/61.

[2] Shih: Ibn Mulekkin, Umer ibn Ali. (2008) Et-Teudih li sherhi-l-xhami-s-sahih. Damask: Dar en-nevadir. 23/408.

[3] Nga frika e tradhtisë – prishjes së njëanshme të marrëveshjes nga pala kundërshtare, prish marrëveshjen por duke lajmëruar më parë palën kundërshtare, në mënyrë që të mos etiketohet për tradhti. Shih: El-Adhim Abadi, Muhammed Eshref ibn Emir ibn Ali ibn Hajdar. (1410 h.) Aunu-l-Ma’bud sherhu Suneni Ebi Daud. Bejrut: Dar el-kutub el-ilmijjeh. 7/312.

[4] Ebu Zehre, Muhammed. (1996) Ed-dauetu ile-l-Islam – tarihuha fi ahdi-n-Nebijji ve-s-sahabet v-t-tabiin ve-l-uhud el-mutelahikati ve m jexhib el-an. Kajro: Dar el-fikr el-arabijj. F. 14-16.

[6] Ibni Kethir, Ismail ibn Umer. (1999) Tefsiru el-Kur’ani-l-adhim. Kajro: Daru Tajjibe li-n-neshri ve-t-teuzië. 2/371-372.

[7] Xhafer Idris: “Min kavaidi-d-in: el-muhafedhatu ala husni sum’ati-l-Islam”, http://www.jaafaridris.com, shfletuar më 16.01.2015.

RUAJTJA E REPUTACIONIT TË MIRË TË MYSLIMANËVE SI PJESË E BAZAVE TË FESË

RUAJTJA E REPUTACIONIT TË MIRË TË MYSLIMANËVE SI PJESË E BAZAVE TË FESË
Dr. Xhafer Idris
 
Zemrat e njerëzve dashamirës nga e tërë bota vazhdojnë ta duan Islamin ngase e kanë gjetur fe të së vërtetës dhe drejtës.
Fjalët e Zotit tënd janë plot të vërteta (çka lajmërojnë) dhe plot të drejta (çka gjykojnë). S’ka kush që të ndryshojë fjalët (vendimet) e Tij. Ai është që dëgjon e di.” (El-En’amë, 115)
Për këtë shkak, urtësia absolute e Allahut të Madhëruar, ka paraparë që në legjislativin e Tij të mbyllë çdo vrimë të mundshme prej nga do të depërtonte çfarëdo lloj mëdyshje që do të vinte në dyshim veçimin e fesë së Tij me këto vlera (vërtetësia dhe drejtësia) për ta bërë kështu të duket para njerëzve sikur të jetë fe që përmban të kotën dhe përkrah të padrejtën.
Për të ruajtur imazhin e bukur tek njerëzit dhe mendimin e tyre të mirë për të, Islami është kujdesur që të ndalojë çfarëdo fjale a vepre që në një apo formë tjetër shtrembëron këtë imazh, qofshin ato madje edhe të ligjshme. Por, disa nga muslimanët fetarinë e kanë tkurrur në diç të pakëndshme, kuptimisht e shfaqin si të trashë si dhe nuk kanë dert se çfarë thonë ose ndiejnë jomyslimanët për ta. Madje, mendojnë se janë pikërisht këto gjëra që dëftojnë mbajtjen e fortë për feje, edhe pse në të vërtetë kjo shfaq trashësinë e tyre, moskuptimin e fesë, e madje edhe pengimin e njerëzve që ta pranojnë atë.
Çfarë thonë të këtillët për fjalën e Allahut: “... E sikur të mos kishte burra besimtarë dhe gra besimtare, që ju nuk i dinit, e t’i sulmonit duke mos ditur, dhe me mbytjen e ndonjërit prej tyre të turpëroheni (Zoti do t’ju jepte leje të hyni në Mekë)…“ (El-Fet’h, 25)
Në këtë ajet, Allahu ua shpjegon besimtarëve arsyen pse i ndaloi të hyjnë në Qabe për t’i luftuar armiqtë nga idhujtarët. Në Mekkë atëbotë kishte disa që ishin bërë myslimanë por këta (muslimanët në Medinë) nuk e dinin, kështu, sikur t’i sulmonin idhujtarët, ndoshta do t’i vrisnin dhe disa nga vëllezërit e tyre pa e ditur se ata janë bërë myslimanë. Atëherë, çfarë do të ndodhte? Idhujtarët do të thonin se muslimanët nuk kursejnë nga lufta madje as vëllezërit e tyre dhe ndoshta kjo gjë do të përhapej tek njerëzit dhe do ta merrnin për të vërtetë. Do të ishte një turp i madh. E, për të mos ndodhë kjo vepër e shëmtuar, Allahu i ndaloi besimtarët nga ajo që, parimisht është e ligjshme, por që në rast të kryerjes së saj do të kishte epilog këtë turp që do t’i atribuohej muslimanëve.
Të këtillët si e kuptojnë hadithin e të Dërguarit të Allahut: “Që të mos flasin njerëzit se Muhammedi i mbyt shokët e vet!
Këtë fjalë Muhammedi [alejhis salatu ves selam] e tha kur disa nga shokët e tij i propozuan të vriste hipokritët. Pejgamberi [alejhis salatu ves selam] nuk u arsyetua pse nuk po merrte mendimin me faktin se ata nuk e meritojnë vrasjen porse vrasja e tyre do të shtrembëronte imazhin e Islamit tek njerëzit. Hipokritët, sipërfaqësisht, shtireshin sikur shokë të Muhammedit [alejhis salatu ves selam], kështu që mbytja e tyre do të dukej sikur mbytje e shokëve të tij dhe, një feje që ngritet mbi themelet e së vërtetës dhe drejtësisë, nuk i ka hije mbytja e ithtarëve të saj.
Sikur kjo çështje t’i lihej në duar disave që kanë horizont të ngushtë dhe dije të paktë, do të thoshin: “përderisa e vërteta është se ata janë hipokritë, atëherë do t’i vras, pavarësisht se çfarë thonë njerëzit.”
 
Përshtati: Sedat ISLAMI

ME RASTIN E PËRFUNDIMIT TË VITIT HIXHRI

ME RASTIN E PËRFUNDIMIT TË VITIT HIXHRI

 

[HYRJE]

Besimtarë të nderuar! 

Njeriu, nga vet natyra, harron e gabon. Allahu i madhëruar, për të mos lejuar robin të devijojë, nga mëshira dhe urtësia e Tij, ka lënë ‘shenja’ të shumta, të cilat, sikur shenjat në rrugë, ia përkujtojnë kthimin tek Allahu dhe përgjegjësinë për vepra. Një nga këto shenja, e mbase më e madhja dhe më e rëndësishmja, është dhe koha dhe kalimi i saj. Njeriu, siç thotë Hasan Basriu, është vet koha, sa herë kalon një pjesë e saj, kalon edhe një pjesë e tij. Tani, kur na ndajnë më pak se një javë nga fundi i vitit hixhrij, desha që këtë hutbe t’ia kushtoj këtij përkujtimi, ta bëjë si një shenjë, e cila na përkujton nevojën e rishikimit të veprave tona, për të plotësuar atë që kemi lënë mangu, për të përmirësuar atë që kemi bërë gabim dhe për tu penduar sinqerisht tek Allahu.

 

[KËSHILLIMI ME KOHËN DHE KALIMIN E SAJ]

Vëllezër xhematlinj!

Jeta e njeriut nuk është tjetër vetëm se ditë dhe net. Kalimi i tyre nënkupton kalimin e vet jetës së njeriut. Omer bin Abdul Azizi r.a. ka thënë: ‘Dita dhe nata punojnë në ty andaj puno edhe ti në to.’ Pra, sa herë vjen një ditë, ajo merr një pjesë të jetës sate, andaj ji në dyluftim me kohën. Nëse ajo merr një pjesë tënden, merr edhe ti një pjesë të saj, gjegjësisht puno dhe mos e kalo kohën kot sepse pendohesh. Pavarësisht kësaj, njeriu vazhdon të jetë shpërfillës i kohës. Muhammedi a.s. ka thënë: ‘Janë dy mirësi të cilave nuk ua dinë kimetin shumica e njerëzve: shëndeti dhe koha e lirë.[1]

Vlerën e kohës dhe rëndësinë e saj arrijmë ta kuptojmë vetëm atëherë kur ta humbim. Njeriu, ende pa dalë nga kjo botë, e kupton se sa shumë ka humbur që e ka shpërfillur kohën, andaj i kërkon Allahut ta kthejë prapë në dynja, qoftë edhe për pak kohë. Por jo, vdekja nuk shtyhet dhe askush nuk afatizohet. Thotë Allahu:

﴿حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ﴿٩٩﴾ لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ ۚ كَلَّا ۚ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا ۖ وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ

Kur i vjen vdekja ndonjërit prej tyre (jobesimtarëve), ai thotë: “O Zoti im, më kthe, 100. që të bëj vepra të mira në botën që kam lënë!” Kurrsesi! Me të vërtetë, kjo është një fjalë të cilën ai (kot) e thotë! Prapa (vdekjes së) tyre do të ketë një (kohë) ndarëse, deri në ditën kur do të ringjallen.” [Kur’ani: Mu’minunë: 99-100]

Nuk është kjo keqardhja e vetme që ndien njeriu që nuk ka shfrytëzuar kohën. Keqardhja e vërtetë ndodhë atëherë kur të del para Allahut dhe të bindet se jeta, megjithëse e shkurtër, ai nuk ka përfituar prej saj. Në pyetjet që Kur’ani na tregon se i parashtrohen robërve për qëndrimin e tyre në këtë botë, përgjigjja sillet ndërmjet disa çasteve, gjysmë ditës, apo maksimumi një dite[2].

Për këtë shkak, të parët tanë, më shumë i anë kushtuar rëndësi kohës se sa çdo gjëje tjetër. Kohën e kanë konsideruar pasuri që, nëse humbet, nuk kthehet.

Edhe ne, duke marrë shkas nga fundi i këtij viti, që në një farë forme është jeta jonë në miniaturë, duhet t’i kushtojmë rëndësi maksimale kohës.

 

[VLERËSIMI SIPAS PËRMBYLLJES]

Vëllezër myslimanë!

Arsyeja pse duhet të ndalemi me vetveten në këtë fund vit është se veprat tona vlerësohen sipas përfundimit të tyre. Pejgamberi ynë, Muhammedi a.s. ka thënë: ‘Veprat vlerësohen sipas përfundimit të tyre.[3]’ Pra, nëse gjatë tërë jetës kemi bërë mirë por në fund i jemi kthyer mëkateve dhe kemi braktisur fenë, atëherë veprat tona të mira shkojnë huq dhe vlerësohemi sipas mëkateve që kemi bërë. Për këtë shkak, besimtarët i shfrytëzojnë çdoherë momentet e fundit për të bërë sa më shumë vepra të mira, për tu penduar, për të bërë istigfar, në mënyrë që përfundimi të jetë i mirë.

 

[URTËSIA E TË QENIT TË VDEKJES SEKRET]

Të dashurit e mi për Allah!

Një arsye tjetër pse ne duhet të bëjmë vepra të mira dhe t’i shmangemi mëkateve është edhe fakti se nuk e dimë kur na vjen vdekja. Siç e dini, vdekja është sekret, jo për tjetër, pos që njeriu të përgatitet për të çdoherë. Pra, fundi i jetës mund të ndodhë çdoherë, andaj besimtari, siç është porositur edhe fetarisht, duhet që çdo vepër që e bën, ta bëjë sikur më nuk do të ketë mundësi të kthehet prapë dhe ta përmirësojë.

 

[JETA SHANS PËR PËRMIRËSIM]

Por, duke qenë se ende jemi gjallë, atëherë jetën duhet ta kuptojmë si një mundësi shtesë për tu përmirësuar. Pejgamberi ynë, Muhammedi a.s. ka thënë: ‘Njeriu më i mirë është ai që jeton më gjatë dhe bën vepra të mira.[4]’ Pra, nëse jeton, dije se Zoti të ka dhënë një mundësi shtesë për tu përmirësuar, ndryshe, ditët dhe vitet do të jenë dëshmi kundër teje.

 

[PËRMBYLLJE]

Të dashur vëllezër!

Tani që jemi në fund të vitit, më lejoni të kthehem prapë në fillim dhe t’iu rrëfej për një mirësi tjetër të Allahut ndaj nesh. Nëse keni vënë re, përfundimi dhe fillimi i vitit bëhen me dy muaj, të cilët janë të shenjtë dhe të cilët e kanë nga një ditë të veçantë. Fjala është për muajin dhu-l-hixhe, që është muaj i shenjtë dhe në të cilin është Dita e Arafatit, në të cilën Zoti i fal robërit e Vet, dhe muajin muharrem, muajin e parë të vitit, në të cilin është Dita e Ashures, e cila ka shpërblim të madh por edhe mësime të mëdha sepse në të mori fund faraoni dhe shpëtoi Musai a.s. Kështu, nëse Dita e Arafatit na jep shpresë se përfundimi i vitit bëhet me mëkate të falura, dita e ashures është një start i ri, një fillim i fuqishëm në rrugën e Zotit me vetëbesim dhe vullnet të madh.

 

[Dua]

O Allah, na fal për mëkatet që kemi bërë, për lëshimet e mangësitë në adhurim e respekt ndaj Teje! Nëse të kemi bërë mëkat, të kemi bërë sepse kemi qenë të mashtruar e jo pse shfaqim guxim ndaj Teje. Mëkatet tona nuk kanë fuqinë të na pengojnë nga kërkimi i mëshirës Sate, andaj, të përulur, të lusim që të na mbulosh me mëshirën Tënde, të na udhëzosh, të na forcosh në rrugën Tënde, të na i forcosh zemrat tona dhe të mos lejosh të lajthisin nga e vërteta, nga rruga Jote, derisa të të takojmë!

 

[1] Hadithin e shënon Buhariu, nr. 6412.

[2] Shih: ajetet 112-113 nga kaptina Mu’minunë; ajeti 45 nga kaptina Junus, etj.

[3] Hadithin e shënon Buhariu, nr. 6607.

[4] Hadithin e shënon Tirmidhiu ndërsa Albani në Sahihu-l-Xhami, nr. 3297, e konsideron të saktë.

Urtësi: DIALOGU, DEBATI, POLEMIKA

DIALOGU, DEBATI, POLEMIKA
Abdul Kerim bin Muhammed El-Maliki
1. Mos debato me të mençurin dhe as me budallain, sepse i mençuri të mund ndërsa budallai të ofendon. [Ibn Abbasi]
2. Kur Zoti të mos ia dojë të mirën një populli, ua hap derën e polemikës dhe ua mbyll atë të punës. [Imam Euzaiu]
3. Sa herë kam debatuar me një dijetar, e kam mundur, ndërsa sa herë kam debatuar me një injorant, më ka mundur. [Imam Shafiu]
4. Kurrë nuk kam debatuar me dikë e të mos kam dëshiruar që Allahu ta shfaq të vërtetën nga ana e tij, jo nga ana ime[1]. [Imam Shafiu]
5. Ndonjëherë biseda e dialogu me disa njerëz të ngrit e përparon ndërsa në raste tjera kjo ndodhë kur thjesht hesht dhe i injoron. [Nexhib Mahfudh]
6. Është pothuajse e pamundur ta mundesh injorantin në debat. [William McDougall]
7. Ai që di pak, debaton shumë. [Enis Mensur]
8. Gjysmaku në dije është më i rrezikshëm se injoranti. [Bernard Shaw]
9. Mos debato me një të marrë sepse njerëzit më pas nuk mund të bëjnë dallimin ndërmjet jush. [Pitagora]
10. Nëse argumenton, mos u hidhëro, sepse hidhërimi zhduk argumentin dhe shfaq armiqësinë. [Abdullah bin Mukaffaë]
11. Hidhërimi gjatë debatit bën ta harrosh argumentin.
12.  Kur të mungojë logjika, ngritën zërat.
13.  Mos debaton me gomarin![2]
14.  Nëse nuk janë të qarta rregullat dhe qëllimet e dialogut, atëherë as rezultatet e tij nuk do të jenë të kënaqshme. [Muhammed Husejn Hejkel]
15.  Të provokojnë që ta nxjerrin pjesën më të keqe prej teje e pastaj të thonë: ‘Ku je ti.’ Jo, o i nderuar, unë nuk jam ky por ai që ti dëshiron të jam. [Bernard Shaw]
16. Kush e braktis debatin, e shpëton burrërinë.
17.  Pse debati për meseletë e parëndësishme zgjat shumë? Sepse disa njerëz dinë më shumë për to se për meseletë e rëndësishme. [Lukman Hakimi]
18. Debati me injorantët është sikur pikturimi në ujë, sado i mrekullueshëm të jetë, nuk mbetet gjatë.
19. Nëse debaton me një injorant, e ul veten, e ngrit atë. [Ibn Bexheli]
20. Biri im, iki debatit e polemikës sepse nuk ka dobi në to. Përkundrazi, ato nxisin armiqësinë ndërmjet vëllezërve. [Sulejmani alejhiselam]
21. Kush e do polemikën, shahet. [Lukman Hakimi]
22. Nëse secili njeri do ta shprehte me sinqeritet atë që mendon, dialogu ndërmjet njerëzve do të ishte shumë i shkurtër.
23. Kur debati të humb orientimin, shtrembërimi është mjet i humbësit. [Sokrati]
24.  Shumica e njerëzve nuk dëgjojnë me nijet të kuptimit por të kthimit të përgjigjes.
25.  Lëre polemikën qoftë edhe nëse ke të drejtë!
26. Përpjekja për të dialoguar me njeriun e zhveshur nga çfarëdo logjike është sikur përpjekja për t’i dhënë barëra kufomës.  [Tomasi]
——————————————
 [1] Ky duhet të jetë qëllimi nga debati dhe polemika: triumfi i të vërtetës.
[2] Rrëfehet se ujku dhe gomari kishte debatuar për ngjyrën e barit. Gomari insistonte se bari ka ngjyrë të zezë ndërsa ujku të gjelbër. Shkuan tek luani që të gjykonte ndërmjet tyre. Luani urdhëroi të burgosej ujku për një muaj, me pretekstin se ka debatuar me një gomar.