FETARIA E KËRKUAR

Hyrje

Allahu i Madhëruar e shpalli Islamin si sistem jete të cilit besimtarët duhet t’i përmbahen në tërësi. Adhurimet me të cilat na urdhëroi (namazi, agjërimi, zekait, haxhi) nuk janë qëllime në vete. Ato, në fakt, janë mjete që na shpijnë tek qëllimet e kërkuara. Namazi është ligjësuar të na largojë nga të këqijat (El Ankebut: 45.), agjërimi që të na bëjë të devotshëm (El Bekare: 183.), zekati që të pastrohemi shpirtërisht (Et Teube: 103.), haxhi që të na gdhendi moralisht e të na pastrojë nga mëkatet (El Bekare: 197.). Nëse këto adhurime nuk kryejnë qëllimet për të cilat janë ligjësuara, atëherë ato ngelin formalitete të cilat nuk na kryejnë punë. Feja reduktohet dhe tkurret në imazhe dhe lëvizje të cilat nuk reflektojnë. Për pasojë, gjen besimtar që falet, por mëkatar; besimtar që agjëron, por arrogant; besimtar që jep zekatin, por shpirtzi; besimtar që kryen haxhin, por ngatërrestar; besimtar që, shprehur sipas mendimtarit mysliman, Gazaliut, ka ‘fetari mashtruese’ false, formale, ku vetëm trupi është aktiv ndërsa shpirti, ndërgjegjja, morali, etika, sjellja janë pasive.

Imazhe të këtilla të zhveshjes së fesë nga shpirti dhe qëllimet gjejmë edhe në shoqërinë tonë. Kjo edhe na detyron që ta trajtojmë si problematikë.

Fetaria e vërtetë

Që fetaria të jetë e vërtetë, duhet të reflektojë në praktikën dhe raportet tona me Allahun, njerëzit dhe ambientin (Kardavi). Allahu i Madhëruar në Kur’anin famëmadh kërkon që ne t’i dorëzohemi plotësisht dhe ta respektojmë fenë e Tij në çdo pore të jetës:

﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً ﴾

“O ju që besuat, hyni në islamizmin e tërësishëm (Përqafoni fenë islame në tërësi),…” [El Bekare: 208.]

﴿قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّـهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾

“Thuaj: “Namazi im, kurbani im dhe vdekja ime janë thjesht për All-llahun, Zotin e botëve.” [El En’amë: 162.]

Fetaria e vërtetë kërkon që të kesh frikë Allahun kudo që të jesh: “Ke frikë Allahun kudo që të jesh!”- i tha Profeti ﷺ Ebu Dherit (r.a.).

Fetaria e vërtetë kërkon që krahas lëmoshës, njerëzve t’iu dhurosh edhe dashurinë e çiltër, respektin, sigurinë. Profeti Muhammed ﷺ duke përshkuar myslimanin e vërtetë thotë: “Mysliman është ai që nuk shqetëson të tjerët me gjuhën dhe dorën e tij.” Nëse ke falur namazin, ke agjëruar, e madje edhe ke dhënë lëmoshë, por ke dështuar me etikën tënde, atëherë nuk ke përfituar nga feja sepse ke patur fetari të gabuar. Kur Profetin Muhammed ﷺ e pyetën për punën e një gruaje, e cila falej, agjëronte dhe jepte sadaka ama ma gjuhën e saj shqetësonte fqinjët, Profeti ﷺ tha: “Ajo është në xhehennem.” Kjo nuk i nënvlerëson këto vepra (namazin, agjërimin dhe sadakanë) por është tregues i dështimit tonë në mishërimin me qëllimet e vërteta të tyre.

Fetaria e vërtetë kërkon që krahas aspektit teknik të fesë, të përmbushet edhe aspekti i brendshëm, ai që nuk e sheh syri. Një shok i Profetit Muhammed ﷺ fitoi Xhennetin, jo pse dallonte nga të tjerët me namaz apo agjërim më të shumtë por për shkak se e kishte zemrën e pastër.

Fetaria e vërtetë është ai zinxhiri që nuk guxon të shkëputet. Fetaria duhet të menaxhojë me çdo çështje të jetës. Ndryshe, ajo ngel e thatë dhe aspak produktive. Profeti Muhammed ﷺ na flet për një njeri, i cili ka qenë në udhëtim, është lodhur dhe rraskapitur, ka ngritur duart dhe ka lutur Allahun: O Zot! O Zot! Mu përgjigj!, por Allahu nuk i është përgjigjur. Ky njeri ka plotësuar aspektin formal të lutjes: ka ngritur duart kah qielli, ka lutur Allahun me përgjërim, ka qenë i rraskapitur, ka qenë në udhëtim ku duaja pranohet, megjithatë këtij nuk i është pranuar, përse? Sepse ushqimin dhe pijen i ka fituar me mashtrim. Pra, ka bërë një shkëputje të fetarisë, nuk e ka aplikuar atë në tërësi, dhe për pasojë, nuk i është pranuar lutja.

Fetaria e vërtetë kërkon që besimtari të jetë besimtar në xhami dhe jashtë saj. Një njeriu që kishte bërë mashtrime në treg, Profeti ﷺ i tha hapur: “Kush na mashtron, nuk është prej nesh!”

Fetaria e vërtetë reflekton një besimtar i cili kujdeset për ambientin ku bëjnë pjesë kafshët dhe natyra. Profeti Muhammed ﷺ na ka treguar se një grua shkaku i një mace ka shkuar në Xhehennem, sikur që na ka treguar se është pjesë e imanit të largosh pengesat nga rruga.

Të parët për fetarinë e vërtetë

Fetaria e vërtetë tek të parët, veçmas shokët e Profetit ﷺ, ka qenë me këto botëkuptime. Nëse kanë munguar rezultatet e adhurimeve në praktikë, ata nuk i kanë parë adhurimet të mjaftueshme për të dëshmuar fetarinë dhe sinqeritetin e dikujt. Për ta kuptuar më mirë, si shembull do të marrim një rast nga koha e Sahabeve (r.a.). Një njeri erdhi të dëshmojë tek Omer bin Hattabi (r.a.) por duke qenë se nuk e njihte i kërkoi ta sillte ndonjë dëshmitar. Erdhi një njeri dhe tha: Unë e njoh.  E si e njeh?- e pyeti Omeri.  E njoh për të drejtë dhe të mirë- u përgjigj njeriu.  Mirë, a e ke fqinj të afërm, që ta dish se çfarë bën natën e çfarë bën ditën, çfarë sjell në shtëpi e çfarë nxjerr prej saj? – e pyeti. Jo – tha njeriu. A ke qenë ortak me të në tregti, ngase devotshmëria e njeriut dhe ruajtja nga harami (drejtësia dhe besnikëria) njihen nëpërmjet dinarit dhe dërhemit? Tha: jo. A ke udhëtuar me të sepse udhëtimi shpalos tiparet e moralit? -e pyeti. Tha: jo. Dejnuri e ka përmendur se Omeri (r.a.) i tha: Po të shoh se e ke parë duke u falur në xhami dhe për këtë po dëshmon se është i drejtë. Shko se ti nuk e njeh këtë njeri. Pastaj iu drejtua njeriut që erdhi për të dëshmuar: Shko dhe sille dikë që të njeh.

Që të jemi fetarë të vërtetë

Për feja të reflektojë pozitivisht tek ne, duhet, para së gjithash, të përmbushen dy kushte themelore:

1)      Raportet ndërmjet të fshehtës dhe të dukshmes, ndërmjet bindjes dhe veprimeve, ndërmjet shpirtit dhe trupit, duhet të jenë korrekte. Nuk guxojmë të bëhemi hipokritë duke thënë atë që nuk e veprojmë (Es Saff: 2-3.).

2)      Përmbledhjen e formaliteteve dhe qëllimeve në adhurime. Duhet të falemi në përputhje me fenë, por edhe të synojmë me namazin largimin nga të këqijat; duhet të agjërojmë duke braktisur bukën dhe ujin (formalitetet), por edhe duke braktisur të këqijat. Kështu, mund të bëhet fetarë të vërtetë.

Advertisements

Hadithi 92: MIRËSJELLJA NË JETËN BASHKËSHORTORE

Hadithi 92:

MIRËSJELLJA NË

JETËN BASHKËSHORTORE

عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: “دَخَلَتْ هِنْدٌ بِنْتُ عُتْبَةَ امْرَأَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ، لَا يُعْطِينِي مِنَ النَّفَقَةِ مَا يَكْفِينِي وَيَكْفِي بنيَّ، إِلَّا مَا أَخَذْتُهُ مِنْ مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمِهِ, فَهَلْ عليَّ فِي ذَلِكَ مِنْ جُنَاحٍ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «خُذِي مِنْ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ مَا يَكْفِيكِ ويكفي بنيك»” متفق عليه.
Aisheja (r.a.) ka thënë: Hind bint Utbe, gruaja e Ebu Sufjanit, erdhi tek Profeti ﷺ dhe i tha: O i Dërguari i Allahut, Ebu Sufjani është koprrac. As unë, as bijtë e mi, nuk mund të mbulojmë nevojat tona prej tij ndryshe vetëm se duke i marrë nga pasuria pa dijen e tij, (pyetja ime:) a bëj gjynah nëse veproj kështu?  I Dërguari i Allahut i tha: «Merrni ti dhe bijtë tuaj aq sa iu mjafton, por pa shpërdorim.»[1]
[Mësime të përfituara nga hadithi]

Dijetarë kanë përfituar një sërë mësimesh nga ky hadith, si:

1)     Pyetësi apo pala e dëmtuar ka të drejtën që të flet apo apostrofojë me emër e mbiemër atë që e ka dëmtuar. Ky veprim nuk hyn në kuadër të gibetit (përgojimit) ose, thënë më mirë, është prej rasteve kur bëhen përjashtime në gibet. Unanimisht, nevoja për të folur për tjetrin e bën këtë përjashtim, sepse gibet i ndaluar është ai që në fokus ka apostrofimin e asaj që vëllai yt urren t’i përmendet. Ndryshe, nëse diktohet nevoja për ta përmendur me emër, siç kemi shpjeguar dhe siç qëndron në këshillën private dhe atë në publik, apo kur nuk njihet vetëm se nëpërmjet nofkës, atëherë kjo gjë lejohet, ama vetëm aq sa arrihet deri tek qëllimi (pra, jo shfryrje).

2)     Mbulimi i shpenzimeve të fëmijëve nuk është detyrim i dyanshëm; edhe i burrit, edhe i gruas. Është detyrim vetëm i babait.

3)     Burri detyrohet të mbulojë shpenzimet e gruas, për të cilat kriter është mjaftueshmëria. Ky kriter mbështet në thënien e Profetit ﷺ: «Merrni ti dhe bijtë tuaj aq sa iu mjafton, por pa shpërdorim.» Mjaftueshmëria nuk ka një nivel të caktuar, ajo përkufizohet sipas traditës dhe zakonit ndërsa merren parasysh shumë rrethanat e kohës dhe vendit, pasuria dhe varfëria e njerëzve, etj.

4)     Nëse përgjegjësi për furnizim refuzon apriori të mbulojë shpenzimet ose të mos i mbulojë plotësisht ato, atëherë këta që janë nën përgjegjësinë e tij kanë të drejtë të marrin nga pasuria e tij qoftë edhe pa dijen e tij. Kjo ngase shkaku është i qartë. Ky veprim nuk ka ngjyrim tradhtie dhe nuk klasifikohet brenda hadithit të profetit ﷺ: «Mos e tradhto atë që të ka tradhtuar!»[2]

Ky është mendimi i mesëm (i pranuar) përkitazi me këtë çështje. Edhe në medhhebin e Imam Ahmedi është i njohur ky mendim se, parimisht, nuk lejohet marrja e pasurisë pa  dijen e tjetrit, përveç nëse shkaku është i qartë, si: shpenzimi për gruan, fëmijët, shërbëtorët, etj. Ngjashëm me këtë është edhe e drejta e mysafirit.

5)  Nëse dikush merr përsipër një çështje për të cilën ka nevojë të përcaktojë koston e saj financiare, atëherë fjala e tij pranohet sepse ai është i besueshëm dhe ai ka kompetencën, autoritetin dhe juridiksionin mbi atë çështje.

6)     Nëse dikush kërkon fetva (përgjigje fetare) për një çështje që ka të bëjë edhe me një palë tjetër, atëherë, në rast se përgjegjësi bindet në vërtetësinë (sinqeritetin) e palës së parë (të dëmtuar që po parashtron ankesën), atëherë gjykon në favor të së parës pa mos patur nevojë ta sjell palën tjetër (dëmtuese), veçmas nëse bëhet fjalë për dëmtime të kësaj natyre, sikur ky dëmtimi material i gruas, sepse, po të kërkonte ardhjen e Ebu Sufjanit, me gjasë do të ndodhte ajo çfarë nuk do të duhej të ndodhë.

7)     Ky hadith nuk paraqet dëshmi për gjykimin në mungesë, sepse këtu nuk bëhet fjalë për vendim (ar. hukm) por për kërkim të shpjegimit të një norme fetare (ar. istifta).

[1] Transmetim unanim: Transmeton Buhariu në Sahih, nr. 2211, dhe Muslimi në Sahih, nr. 1714.

[2] Hadith i saktë: Transmetojnë Ebu Davudi, nr. 3518; Tirmidhiu, nr. 1282; Darimiu, 2/264; Haraitiu në Mekarim el-ahlak, nr. 30; Darekutniu, nr. 303 (3/35); Hakimi, 2/46. Shih edhe: Es-silsiletu es-sahihah, nr. 423.

Hadithi 11: VLERA E PËRKUSHTIMIT PËR KUPTIMIN E FESË

 

Hadithi 11:

 
 

VLERA E PËRKUSHTIMIT PËR KUPTIMIN E FESË

 
 

عَنْ مُعَاوِيَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم: «من يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ» متفق عليه.

 

Shejh AbduRrahman Sa’di
Muaviu (r.a.) transmeton se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: «Atij që Allahu ia do të mirën, ia mundëson kuptimin e fesë.»  Transmetim unanim.[1]
 
Ky hadith është një argument që pasqyron në mënyrën më madhështore vlerat e diturisë. Referuar hadithit, dituria e dobishme është tregues i lumturisë së njeriut dhe dashurisë së Allahut për të.

[Kuptimi i fesë]: përfshin kuptimin e bazave të fesë, normave dhe ligjeve, dhe kuptimin e moralit dhe etikës.  Kjo për shkak se këto tre komponentë, siç është shpjeguar në hadithin e Xhibrilit, përbëjnë vet fenë. Imanin e shpjegoi me gjashtë kushtet e tij, Islamin me pesë kushtet ndërsa për Ihsanin tha: “Ta adhurosh Allahun sikur e sheh, ngase, nëse ti nuk e sheh, Ai të sheh.”[2] Së këndejmi, kuptimi i fesë kërkon:

–         kuptimin e çështjeve që kanë të bëjnë me besimin,

–         njohuritë përkitazi me interpretimin fetar të tyre tek gjeneratat e para- selefi,

–         materializimin dhe jetësimin e tyre shpirtërisht e praktikisht,

–         të qenit në dijeni për mendimin e palës kundërshtare duke ua dëshmuar me Kur’an dhe Sunnet qasjen e gabuar të tyre.

Në këtë bëjnë pjesë:

1)     Shkenca e Fikhut, Shkenca e Usulit, normat për adhurimet dhe marrëdhëniet, kodi penal, etj.

2)     Kuptimi i esencës dhe të vërtetave të besimit, njohja e rrugës që të çon tek Allahu, rrugë kjo që përshkruhet nga mësimet dhe udhëzimet e Kur’anit dhe Sunnetit.

3)     Mësimi dhe përvetësimi i të gjitha mjeteve që të ndihmojnë ta kuptosh fenë, si: gjuha arabe me shkencat e saja.

Kështu, kujt t’ia do Allahu të mirën, ia mundëson t’i kuptojë këto gjëra dhe e bekon për to.

Hadithi, sipas kuptimit, tregon edhe të kundërtën, respektivisht atë se ai që ia ka kthyer shpinën tërësisht këtyre shkencave, atij nuk i është dëshiruar e mira nga Allahu ngase është privuar nga shkaqet që sjellin të mirat dhe lumturinë.

[1] Transmetojnë Buhariu në Sahih, nr. 71, dhe Muslimi në Sahih, nr. 1037.

[2] Transmeton Muslimi në Sahih, nr. 1, ndërsa është shkëputje nga hadithi i njohur i Xhibrilit.

NJERIU MË I MIRË AI QË KA ZEMRËN DHE GJUHËN MË TË PASTËR

Njerëzit, thellë në shpirt, fshehin dëshirën për të qenë të mirë, madje edhe nëse kanë bërë gabime e mëkate shumë. Në rrëfimet profetike kemi mësuar për një njeri që ka vrarë njëqind njerëz dhe që është penduar.[1] Ka qenë fara e së mirës ajo që ka shpërthyer mbi llumin e mëkateve të këtij njeriu dhe e ka nxjerrë atë nga humnera. Kjo farë ekziston tek secili njeri, vetëm se, disa, të ndikuar nga faktorë të jashtëm (epshi, shoqëria e keqe, tiparet e urryera, disfata shpirtërore), e mbajnë atë të robëruar, të shtypur, nën gërmadhat e mëkateve. Në mësimet fetare na janë dhënë shpjegime të mjaftueshme për mënyrat se si i hapet rrugë kësaj fare që të sheh dritën.
Një nga këto mësime është edhe ai që na përshkruhet në një hadith profetik, të cilin na e transmeton sahabiu i nderuar, Amr bin El Asi (r.a.). Ai tregon se një njeri e kishte pyetur Pejgamberin ﷺ:
Cili është njeriu më i miri?

Pejgamberi ﷺ tha: «Çdo njeri që ka zemër mahmum dhe gjuhë të pastër e të sinqertë.» Këtë të pastrin e të sinqertin në gjuhë po e njohim (kuptojmë se si është), por ky me zemër mahmum, ky kush është?- e pyetën. «Është zemra e devotshme, e pastër, në të cilën nuk ka mëkat, as padrejtësi, as urrejtje dhe as zili.»- u përgjigj.[2]

أَىُّ النَّاسِ أَفْضَلُ؟

قَالَ:‏‏ «كُلُّ مَخْمُومِ الْقَلْبِ صَدُوقِ اللِّسَانِ.»

قَالُوا: صَدُوقُ اللِّسَانِ نَعْرِفُهُ، فَمَا مَخْمُومُ الْقَلْبِ؟

قَالَ:‏ «هُوَ التَّقِيُّ النَّقِيُّ لاَ إِثْمَ فِيهِ وَلاَ بَغْىَ وَلاَ غِلَّ وَلاَ حَسَدَ.»

Pra, që t’i hapim rrugë të mirës, duhet të pastrojmë zemrën dhe gjuhën.

Në momentin e parë që dëgjojmë këtë hadith, mendja na shkon:

1)      Athua vallë, përse janë përzgjedhur pikërisht këto dy organe të trupit dhe cila është lidhja ndërmjet tyre?

2)      Çfarë nënkuptojmë me pastrimin e zemrës e çfarë me atë të shpirtit?

3)      Cila është rëndësia e pastrimit të tyre?

 
1. Lidhshmëria ndërmjet zemrës dhe gjuhës
 Zemra dhe gjuha kanë një lidhje të rëndësishme ndërmjet vete. Zemra është burimi ndërsa gjuha reflektimi. Atë që fsheh zemra, e shfaq gjuha. Është përkthyese e saj. Aliu (r.a.) ka thënë: “Nuk ndodhë dikush të fsheh diç e që ajo të mos shfaqet në gafat e tij dhe shenjat e fytyrës së tij.” Njeriu, siç thotë një poet arab, përbëhet nga dy gjysma: gjuha dhe zemra:

Gjuha e djaloshit është gjysma e tij

E gjysma tjetër është zemra

Së këndejmi, zemra dhe gjuha kanë këtë lidhje zbuluese –nëse mund ta quajmë kështu- të njëra tjetrës por edhe përmirësuese të njëra tjetrës. Në hadith qëndron: “Imani i njeriut nuk rregullohet përderisa të mos rregullohet zemra e tij, sikur që kjo e fundit nuk rregullohet pa mos u rregulluar më parë gjuha e tij.”[3] Për ta kuptuar edhe më drejtë, gjuha është mjeti që na mundëson të nxjerrim atë që është brenda zemrës. Zemra është brenda në trup ndërsa imani brenda zemrës. Nuk mund t’i shohim me sy. Kështu, Për ta ditur se çfarë janë, duhet të shikojmë tek gjërat që nxjerr gjuha.

 
2. Çfarë nënkuptojnë pastërtia e zemrës dhe gjuhës?
2.1. Pastërtia e zemrës
Në hadith, kërkohet të bëhet një pastrim i dyfishtë i zemrës:

1)      Pastrim në raport me Allahun, duke qenë i devotshëm, respektivisht duke e besuar sinqerisht Allahun, duke e dashur Atë, duke i dhënë përparësi Atij dhe fesë së Tij para çdo gjëje, duke mos e patur në zemër askënd tjetër përveç Tij.[4]

2)      Pastrimi nga cilësitë e urryera. ‘Mahmum’ i thuhet zemrës që është pastruar nga smira dhe haseti.[5]

Ibn Kajjimi shpjegon bukur se si ndodhë pastrimi i zemrës. Të kesh zemër të pastër d.t.th. të mos e synosh të keqen pasi që e ke njohur dhe kuptuar. Kështu, zemra pastrohet nga dëshirimi dhe synimi i të keqes, jo nga njohja dhe veprimi sipas saj.[6]  Pra, pastrimi i zemrës është dije, bindje, vullnet dhe vendosmëri.

2.2. Pastërtia e gjuhës

Edhe pastrimi i gjuhës kërkohet të jetë i dyfishtë. Në fakt, kërkohet të jetë nga çdo fjalë e pavërtetë dhe e pistë: e pavërtetë, duke thënë atë që nuk e ke në zemër, pra hipokrizia. Kjo konsiderohet më e vrazhda kur të jetë hipokrizi në besim, që si mëkat, pa pendim, njeriun e çon përherë në xhehennem. Pastrimi tjetër është nga fjalët e këqija që shqetësojnë të tjerët në një apo formë tjetër.

 
3. Rëndësia e pastrimi të zemrës dhe gjuhës
3.1. Imazhi i vërtetë i besimtarit
Pastrimi i zemrës dhe gjuhës na ofron imazhin e vërtetë të besimtarit. Profeti Muhammed ﷺ për pastërtinë e shpirtit të besimtarit ka thënë: “Nuk e ka kompletuar besimin ndonjëri prej jush përderisa të mos ia do vëllait atë që do për vete!” Ndërsa për pastërtinë e gjuhës ka thënë: “Musliman është ai që të tjerët nuk janë të cenuar nga dora dhe gjuha e tij.” Po kështu ka thënë: “Besimtari nuk është fyes, mallkues, fjalëpistë, dhe as i paturpshëm.
3.2. Besimtari para së gjithash vlerësohet me shpirtin e tij
Zemra është epiqendra e njeriut. Nëse ajo rregullohet, rregullohet i tërë trupi. Vlera e njeriut është në varësi të pastërtisë së saj. Kjo nuk nënkupton se nuk duhet t’i kushtojmë vëmendje veprave, jo, kjo nënkupton se ne duhet t’i kushtojmë vëmendjen më të madhe zemrës, sepse nëse ajo është e pastër, janë edhe veprat, ndryshe, sado shumë të kemi vepra, ato nuk na u pranohen. Zemra e pastër dhe me sinqeritet të rritë vlerën e veprave edhe nëse për nga sasia nuk ke shumë. Për ta kuptuar më drejtë, njëri nga të parët na e përkujton këtë kur flet për Ebu Bekrin (r.a.) e thotë: “Ebu Bekri (r.a.) nuk ka tejkaluar njerëzit me namaz dhe agjërim të shumtë, por me diç që ka patur në zemër.” Nëse e marrim jetën e tij, do të shohim se ka jetuar pas Profetit ﷺ vetëm dy vite ndërsa unanimisht është njeriu më i mirë pas profetëve. Pra, nuk është se ka bërë vepra numerikisht shumë porse momentet dhe ngjarjet gjatë jetës së tij kanë treguar se imani dhe besimi i tij mundin imanin e tërë botës.

Se veprat e shumta (dhe assesi mungesa e veprave) nuk janë determinuese mësojmë edhe nga rasti i sahabiut që fitoi Xhennetin për shkak të pastërtisë shpirtërore.[7]

Për këtë shkak, në botën tjetër do të shpëtojë ai që i ka shkuar Allahut para së gjithash me zemër të pastër.

﴿ يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ ﴿٨٨﴾ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّـهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
Ditën kur nuk do të bëjë dobi as pasuria as djemtë, (88) por do të bëjë (kenë) dobi (vetëm) ai që vjen me zemër të pastër te Perëndia.” [Esh Shuara: 88-89.]
3.3. Pastërtia shpirtërore –xhennet i kësaj bote
Pastërtia shpirtërore është imazh i jetës në Xhennet. Allahu duke i përshkuar besimtarët në Xhennet, na tregon se ata janë të pastër nga tipare të liga siç janë smira, zilia, urrejtja, etj.
﴿وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْوَانًا عَلَى سُرُرٍ مُتَقَابِلِينَ
Dhe, Ne, do ta shporrim urrejtjen nga zemrat e tyre (që kanë pasur më parë), ata do të rrinë ulur si vëllezër në kanape (kolltuqe) – njëri përballë tjetrit.” [El Hixhr: 47.]
Për këtë shkak është thënë se, për ta shijuar Xhennetin e asaj bote, na duhet ta shijojmë këtë të kësaj bote. Pra, nëse nuk e ke shpirtin e pastër, mund ta humbasësh Xhennetin.
Kështu, për të patur zemër dhe gjuhë të pastër, na duhet të largohemi nga bindjet dhe shprehitë e gabuara, na duhet të mishërohemi me moralin islam dhe të imitojmë banorët e Xhennetit në sjelljet e tyre.
Allahu na bekoftë për të pastruar zemrat dhe gjuhët tona!

[1] Hadithin e plotë e transmeton Imam Muslimi në Sahihun e tij.

[2] Transmeton Ibn Maxheh ndërsa Albani e ka saktësuar në Sahihu Ibni Maxheh.

[3] Transmeton Imam Ahmedi në Musned. Albani e vlerëson si hadith hasen.

[4] Mulla Ali El Kariu, Mirkatu el-mefatih sherhu Mishkati el-mesabih, (Bejrut: Dar el-fikr, 2002), 8/3267-3268.

[5] Jusuf bin Abdullah El Kurtubi, El Istidhkar, (Bejrut: Dar el-kutub el-ilmijjeh, 2000), 7/49.

[6] Mensur bin Muhammed El Mukrin, El-mexhmu’ el-kajjim min kelami Ibn El Kajjim fi-d-da’veti ve-t-terbijjeti ve a’mali el-kulub, (Rijad: Dar Tajjibe, 2005). 2/931.

[7] Derisa sahabet ishin duke ndenjur me Muhammedin ﷺ, ai iu tha: Tash do të hyjë në xhami një njeri që do të jetë prej banorëve të Xhennetit. Kur ja hyri një njeri që kishte marrë abdes dhe ende nga mjekra i pikonte ujë. Edhe të nesërmen dhe të pasnesërmen tha të njëjtën gjë dhe prapë, tri herë me radhë, hyri i njëjti njeri. Sahabet kur dëgjuan se ky njeri qenka prej banoreve të Xhennetit deshën të dine se çfarë bën ky që e siguroi Xhennetin. Abdullah b. Amr el-Asi vendosi ta zbuloi këtë gjë. Ai i shkoi pas dhe i tha: O filan, unë kam patur një zënkë, kacafytje, mosmarrëveshje me babain tim dhe jam zotuar se tri ditë nuk do të shkoj në shtëpi, a do të më pranosh si mysafir për këto tri ditë? Po, si jo, urdhëro!- iu përgjigj ky sahabi i ndritur. Gjatë këtyre tri ditëve Abdullahu vëzhgonte gjendjen e tij por nuk pa diç të jashtëzakonshme; namazin dhe agjërimin e kishte normal, nuk ishte prej atyre që agjëronin shumë por as që faleshin vullnetarisht shumë. Atëherë çka është ajo që ia mundësoi këtij burri të madh të shkonte në Xhennet- pyeste veten Abdullahu. Abdullahu kishte vëzhguar gjymtyrët por jo edhe shpirtin, dhe kur më nuk mundi të durojë i tha: O filan, unë i kam shumë raportet e mira me babanë tim, nuk jemi kacafytur dhe mes nesh nuk ka ndodhur asgjë e keqe. Unë dëgjova Muhammedin ﷺ duke thënë kështu e kështu dhe desha ta zbuloj sekretin e kësaj gjëje. Unë nuk pashë tek ti diç të pazakonshme, më thuaj se si arrite ta sigurosh Xhennetin duke qenë në këtë botë? Sahabiu u hutua pak dhe tha: Unë për Zotin nuk di për vete diç të veçantë me përjashtim se kurrë nuk kam shkuar në shtrat për të fjetur e të mos ketë qenë zemra ime e pastër nga urrejtja, mëria, smira dhe zilia për ndonjë musliman. Abdullahu e kuptoi se çiltërsia dhe dëlirësia shpirtërore paska qenë ajo që e paska shpëtuar këtë njeri.

QË VDEKJA TË MOS NA ZË ME FRIKË E PIKËLLIM

QË VDEKJA TË MOS NA ZË ME FRIKË E PIKËLLIM
 
Vdekja është ligj i Allahut që përshkon të gjitha krijesat. Në shikim të parë duket e ftohtë dhe frikësuese. Ajo vjen befas, nuk na afatizon, nuk na jep mundësinë e rikthimit, dhe, për më tepër, na mëson se me vdekjen nuk merr fund njeriu. Vdekja, në fakt, është fillimi. Këtë të vërtetë njeriu e kupton në momentet kur ta kapin dhimbjet e vërteta të vdekjes. Allahu na e tregon këtë në Kur’an:

﴿وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ۖ ذَٰلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ تَحِيدُ

Agonia e vdekjes i vjen me atë të vërtetën (i zbulohet çështja e ahiretit); kjo është ajo prej së cilës ke ikur.” [Kaf: 19.]

Por jo, të gjithë njerëzit kanë ikur prej kësaj të vërtetë dhe rrjedhimisht jo të gjithë përjetojnë frikën e takimit me vdekjen. Për disa prej robërve të Allahut vdekja shndërrohet në momente gëzimi e pushimi shpirtëror. Allahu i madhëruar në këto momente kur dikujt i zbulohet e vërteta, besimtarëve të sinqertë iu dërgon melekë që t’i qetësojnë.

﴿إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّـهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ

S’ka dyshim se ata që thanë: “Zoti ynë është All-llahu”, pastaj nuk u luhatën, atyre u zbresin melaiket (në prag të vdekjes dhe u thonë): “Mos u frikësoni dhe mos u pikëlloni, keni myzhde Xhennetin që ju premtohej!” [Fussilet: 30.]

Këto momente na i përshkruan edhe Pejgamberi (ﷺ). Siç transmetojnë Buhariu dhe Muslimi, pranë Pejgamberi (ﷺ) kaloi një xhenaze ndërsa ai tha: “I pushuar ose të pushuar prej tij!” Shokët e pyetën: O i Dërguari i Allahut, kush është pushuesi dhe tjetri që njerëzit pushojnë prej tij? Pejgamberi (ﷺ) tha: Besimtari nga lodhjet dhe mundimet e dynjasë, kalon në mëshirë të Allahut, ndërsa me vdekjen e mëkatarit pushojnë njerëzit, vendet, pemët dhe shtazët.

Të dashur vëllezër!

Si ta bëjmë vdekjen pushim për ne?

Si ta arrijmë mirësinë që në momentet e vdekjes, kur disa robër trishtohen, ne të jemi të qetë e të përgëzuar?

Kjo hutbe, me lejen e Allahut, mëton të gjejë përgjigje për këto pyetje?

SI TË NA ZË VDEKJA DUKE QENË TË SIGURT E TË QETË?
1. Ndjekja e këshillave dhe udhëzimeve fetare

Allahu i madhëruar ka thënë:

﴿فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

“…ata që i përmbahen udhëzimit Tim nuk do të kenë frikë dhe nuk do të hidhërohen.” [El Bekare: 38.]

Jeta është udhëtim në rrugë të panjohur. Për të qenë i sigurt, duhet të ndiqen udhëzimet dhe shenjat, ndryshe, çdo lëvizje djathtas apo majtas, mund të na kushtojë. Pejgamberi (ﷺ) një ditë bëri një vijë të drejtë ndërsa anash saj bëri vija tjera dhe tha: Kjo vija e drejtë është rruga e Allahut ndërsa këto vijëzat janë rrugica, në krye të së cilës qëndron një djall që thërret në të. Pejgamberi (ﷺ) lexoi nga Kur’ani ajetin:

﴿وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ

Dhe, qe, kjo është rruga ime e drejtë; prandaj ndiqeni, e mos shkoni rrugëve tjera që t’ju shmangin ato nga rruga e Tij…” [El En’amë: 153.][1]

Këtë porosi e gjejmë dhe në vende tjera në Kur’an. Allahu na mëson:

﴿إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّـهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Me siguri, ata që thonë: “Zoti ynë është Perëndia! – dhe pastaj qëndrojnë në rrugën e drejtë, për ta nuk ka kurrfarë droje dhe as që do të pikëllohen.” [El Ahkaf: 13.]

Të qëndrosh në rrugën e drejtë d.t.th. t’i përmbahesh udhëzimeve të Allahut duke mos lajthitur.

2. Angazhimi me vepra të mira

Njeriu në jetën e vet nuk mund të jetë neutral. Ai ose do të bëjë vepra të mira, ose vepra të këqija. Për këtë shkak, që të jemi stabil në rrugën e drejtë dhe rrjedhimisht të kemi vdekje të mirë, na duhet të punojmë. Allahu thotë:

﴿مَنْ آمَنَ بِاللَّـهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

“…kush besoi prej tyre (sinqerisht) Allahun, dhe botën tjetër dhe bëri vepra të mira, ata e kanë shpërblimin te Zoti i tyre. Për ta nuk ka frikë as nuk kanë përse të pikëllohen.” [El Bekare: 62.]

Duhet të punojmë që e mira të na bëhet shprehi. Pejgamberi (ﷺ) ka thënë: “E mira është traditë.”, jo në kuptim të formalitetit, por në kuptim të mishërimit me veprën e mirë.

Këto vepra duhet të bëhen për hir të Allahut, ndryshe nuk na bëjnë dobi.

3. Namazi

Nga të gjitha veprat, pas besimit namazi është vepra më e rëndësishme dhe me ndikimin edukativ më të madh. Allahu e ka përshkruar si një vepër që e ndalon njeriun nga të këqijat kurse Pejgamberi (ﷺ) ka shpjeguar se namazi të pastron nga mëkatet. Për këtë shkak, kush e fal namazin, ka shumë gjasa që momentet e fundit të jetës të merr këtë myzhde për Xhennet. Allahu thotë:

﴿إنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

S’ka dyshim se ata që besuan dhe bënë vepra të mira, falën namazin dhe dhanë zekatin i pret shpërblim i madh te Zoti i tyre, ata nuk do të kenë kurrfarë frike as brengosje.” [El Bekare: 277.]

4. Pendimi dhe përmirësimi i të kaluarës

Që të kemi fund të mirë, na duhet të pendohemi vazhdimisht, sepse pendimi i shlyen mëkatet që i dimë dhe të tjerat që nuk i dimë. Për këtë shkak, është porosi fetare që të pendohemi dhe të përmirësojmë të kaluarën. Allahu thotë:

فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

“…E kush besoi dhe u përmirësua, ata nuk kanë as frikë as brengë.” [El En’amë: 48.]

﴿فَمَنِ اتَّقَىٰ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

“…E kush ruhet dhe përmirësohet, për ta s’ka as frikë as s’kanë përse të pikëllohen.” [El A’rafë: 35.]

Pejgamberi (ﷺ) pendohej shtatëdhjetë deri në njëqind herë, megjithëqë që të gjitha mëkatet i kishte të falura!

Të dashur vëllezër!

Që të kemi vdekje të mirë, duhet të jemi të sinqertë, të ndjekim këshillat fetare, të bëjmë vepra të mira, të falim namazin dhe të pendohemi vazhdimisht!

Allahu na mundësoftë që ndarjen nga kjo botë ta kemi me besim e me përgëzime prej Allahut!

 

 

[1] Transmetojnë Bezzari dhe Ibn Maxheh. Albani e ka saktësuar këtë hadith.