SHPRESA NË KOHËN E NDRYSHIMEVE SHOQËRORE

SHPRESA NË KOHËN E NDRYSHIMEVE SHOQËRORE
Dr. Sedat ISLAMI
 
Hyrje
Në kohën e globalizmit shoqëritë kanë filluar të tjetërsohen. Ajo që dikur është parë si vlerë, virtyt dhe tipar, sot ose është zbehur është nuk ekziston fare. Mungesa e tyre vërehet në çdo shoqëri por më së shumti në ato konservative ose fetare siç kemi qenë ne. Megjithëkëtë, më shqetësuese se këto ndryshime ngel forma se si po trajtohen ato. Përhapja e frikës, pesimizmit, dëshpërimit, se nuk do të bëhet mirë, se çdo ditë e më shumë puna po vjen edhe më keq, se çdo herë e më shumë po i afrohemi kiametit e gjërat e këqija vetëm sa do të përshkallëzojnë, nuk janë tjetër vetëm se reklamë i bëhet të keqes, dhe jo vetëm. Ato janë nyja që ka shkaktuar ngecjen e zgjidhjes së këtyre problemeve. Angazhimi vetëm në përshkrimin e kësaj gjendje nuk është tjetër vetëm se humbje e shpresës për ndryshimin e saj.[1]

Këto ndryshime nuk janë fundi i botës. Ato janë vetëm njëra anë e monedhës. Ana tjetër, që është plot shpresë për ndryshim të kësaj gjendje, nuk po shprehet. Me lejen e Alalhut, sot, në këtë hutbe, do tua paraqesim këtë anën tjetër, e cila është motivuese dhe na prëfrocon shumë para sfidave dhe ndryshimeve të këtilla.

1.        Thyerja shpirtërore nuk është tipar i besimtarëve
  Humbja e shpresës për ndryshim të mirë, për rikthim tek vlerat, për përmirësimin e shoqërisë, nuk është tipar i besimtarëve. Pavarësisht këtyre ndryshimeve shoqërore dhe dhimbjes që ndiejmë, nuk duhet të na mungojë forca që të merremi me këtë gjendje, të punojmë për ta ndryshuar, të shpresojmë se herët a vonë do të përmirësohet kjo shoqëri. Buhariu dhe Muslimi transmetojnë nga Aisheja [Allahu qoftë i kënaqur me të!] e cila e kishte pyetur të Dërguarin e Allahut [Paqja qoftë mbi të!] nëse kishte përjetuar ndonjë ditë më të rëndë se ajo e Betejës së Uhudit. I Dërguari i Allahut [Paqja qoftë mbi të!] i rrëfeu për ditën kur kishte kërkuar mbrojtjen Ibn Abd Jalil bin Abd Kulal ndërsa e pati refuzuar. Allahu ia kishte dërguar një engjëll të kodrave që, nëse Muhammedi [Paqja qoftë mbi të!] kërkonte, tua hidhte sipër kodrat, pra t’i mbyste. Përgjigja e Muhammedit [Paqja qoftë mbi të!] ishte jo vetëm përgjigje, por edhe mësim. Ai tha:

»بَلْ أَرْجُو أَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ مِنْ أَصْلاَبِهِمْ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً«

«Jo, kam shpresë që nga pasardhësit e tyre Allahu të sjell të atillë që e adhurojnë vetëm Atë dhe nuk i përshkruajnë shok në asgjë

Pra, pavarësisht që e refuzuan, madje në formë të vrazhdë, e përzunë dhe lënduan fizikisht, i Dërguari i Allahut [Paqja qoftë mbi të!] nuk humbi shpresën se një ditë pasardhësit e tyre do të bëhen myslimanë të devotshëm.

Ky është mësimi që na duhet në këtë kohë, ndryshe, nëse ne në raport me këtë gjendje mjaftojmë vetëm duke krekosur se ‘janë prishur njerëzit, kanë devijuar, e kanë lëshuar udhën e Zotit’, atëherë ne nuk kemi bërë gjë, përkundrazi rrezikojmë që të klasifikohemi në mesin e të këqijve. Më qartë, nëse ne vazhdojmë t’i akuzojmë njerëzit se kanë devijuar ndërsa nuk veprojmë asgjë për t’i përmirësuar, atëherë mund të kalojmë në një gjendje, jo vetëm individualiste, por edhe shfajësuese për veten tonë, kinse ne jemi të mirë, të devotshëm, ndërsa të tjerët janë të këqij, atëherë ne rrezikojmë të bëhemi më të shkatërruarit, më të prishurit, më të devijuarit. I Dërguari i Allahut [Paqja qoftë mbi të!] ka thënë:

»إِذَا قَالَ الرَّجُلُ: هَلَكَ النَّاسُ فَهُوَ أَهْلَكُهُمْ«

Kur njeriu të thotë: ‘Janë shkatërruar njerëzit!’, atëherë ai është më i shkatërruari![2]

Imam Neveviu, duke e shpjeguar këtë hadith, nënvizon këtë detaj të rëndësishëm që e potencuam më lart. Thotë: “…I shkatërruar është ai që e thotë këtë fjalë nga mendjemadhësia, përbuzja e njerëzve dhe vlerësimi i veten e nënvlerësimi i tjerëve, ndryshe, nëse e thotë nga dhimbja shpirtërore, nga mërzia që gjen për shmangien e njerëzve nga rruga e drejtë, ai nuk konsiderohet i shkatërruar.”[3]

Hattabiu tregon edhe diçka tjetër që dëmton njeriun që nuk merret me përmirësimin e njerëzve por me përshkrimin e gjendjes së tyre. Thotë: ‘Njeriu do të vazhdojë të etiketojë njerëzit dhe tua përmend të këqijat e të thotë: janë prishur e shkatërruar njerëzit, derisa ai të bëhet vet i shkatërruari dhe me gjendjen më të prishur, për shkak të mëkatit që i ngarkohet si pasojë e përgojimit dhe shpifjes…’[4]

2.        Kriter për interpretim fetar të ndryshimit shoqëror

Në shumë tekste fetare është përshkruar ky ndryshimi shoqëror, respektivisht devijimi dhe lajthitja. Zubejr ibn Adijj rrëfen se kishin shkuar me një grup tek Enes ibn Malik, të cilit i ishin ankuar për vrazhdësinë e Haxh-xhaxhit, për çka ai iu kishte thënë: «Bëni durim ngase, derisa ta takoni Zotin tuaj (deri në Kiamet), ngase nuk ka kohë që vjen e që nuk është më e dëmshme se koha paraprake. E kam dëgjuar këtë nga Profeti juaj, paqja dhe bekimet qofshin mbi të[5]

I Dërguari i Allahut [Paqja qoftë mbi të!ka thënë: «Kiameti nuk do të ndodhë pa u zhdukë dituria, pa u shumuar tërmetet, pa u afruar koha, pa u shfaqur fitnet, pa u shtuar herexhi, qe është vrasja, vrasja, si dhe pa u shtuar pasuria shumë!» [6]  

Po kështu ka thënë: «Vërtetë, prej shenjave të Kiametit janë: ngritja e diturisë, vërtetimi (përforcimi) i injorancës, konsumimi i alkoolit si dhe shfaqja e prostitucionit.» [7] Në një hadith tjetër na sjell edhe këto imazhe: «Do t’iu vijë njerëzve një kohë kur njeriu nuk do të bezdiset se nga e merr pasurinë, hallall apo haram.» [8] «Do t’iu vijë njerëzve një kohë kur njeriu që mban fenë e vet do të jetë sikur ai që mban gacat në dorë[9]

Natyrisht, ka dhe shumë hadithe tjera në të cilat përshkruhet kjo gjendje, por ajo që është për keqardhje është keqkuptimi dhe më pas keqinterpretimi i këtyre teksteve. Ato nuk janë vetëm përshkruese pro edhe udhëzuese. Shejh AbduRrahman Sa’di duke shpjeguar hadithin e mbajtjes së fesë në kohë të këtyre ndryshimeve shoqërore thotë se ai ka dy kuptime:

1)      Përshkrim të gjendjes, dhe

2)      Udhëzim si duhet vepruar në këtë gjendje.[10]

  Ta zëmë, nëse neve na jepen informacione në media për ndryshim të motit, për thatësi të madhe, atëherë çfarë kuptojmë ne nga ky përshkrim? Kuptojmë se duhet t’i shmangemi vapës së madhe në mesditë, të konsumojmë më shumë ujë, të freskohemi e kështu me radhë. Edhe këto tekste e kanë kuptim. Pra, na përshkruajnë dhe udhëzojnë njëkohësisht që t’i ruhemi atyre.
  Nëse marrim një lajmërim se do të ketë vapë të madhe, atëherë vetvetiu e kuptojmë se duhet ti shmangemi diellit, duhet te konsumojmë ujë më tepër, duhet të ruhemi nga vapa. Kështu duhet vepruar edhe me tekstet fetare. Frikësimi me këtë gjendje nuk është bërë për tjetër vetëm se që të lëvizim për të ruajtur veten dhe për ta ndryshuar atë.
3.        Trashëgimtarët e virtyteve

Pavarësisht përmbysjes së vlerave dhe ndryshimit për të keq, jo të gjithë njerëzit kanë këtë përshkrim. Në Kur’an dhe Sunnet na është treguar se, përkundër këtyre ndryshimeve, një grup do të vazhdojnë të jenë jo vetëm me virtyte por edhe trashëgimtarët të virtyteve më të larta dhe më fisnike. Allahu ka thënë:  

﴿فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِن قَبْلِكُمْ أُولُو بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الْأَرْضِ إِلَّا قَلِيلًا مِّمَّنْ أَنجَيْنَا مِنْهُمْ ۗ وَاتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَا أُتْرِفُوا فِيهِ وَكَانُوا مُجْرِمِينَ

«Vallë! A nuk ka pasur njerëz të mençur te popujt para jush – të cilët pengonin ngatërresat në Tokë? Ka pasur vetëm disa prej tyre – që i shpëtuam Ne! e, ata që bënin zullum, ipeshin pas kënaqësive dhe ishin mëkatarë.» [Hud: 116]

Në koment të këtij ajeti është thënë: Nuk ka pasur popull në të cilin nuk kanë qenë disa pasues profetësh, të cilët kanë thirrur në udhëzim dhe kanë pasuar të vërtetën. Për këtë shkak, edhe neve, Allahu na ka urdhëruar që t’i urdhërojmë për të mirë dhe t’i ndalojmë nga e keqja.[11]

Pra, në vend se t’i përgojojmë se filani ka devijuar e po vepron kështu e ashtu, t’i thërrasim në fe dhe të përpiqemi për t’i udhëzuar. Kjo edhe është porosia e kësaj hutbeje. Allahu na përshkruan dy grupe njerëzish karshi një grupi të devijuar e thotë:

﴿وَإذْ قَالَتْ أُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَاباً شَدِيداً قَالُوا مَعْذِرَةً إلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

«(Kujtoje) kur disa prej tyre thanë: “Pse e këshilloni popullin, të cilin Perëndia do ta zhdukë ose do ta ndëshkojë me ndëshkim të ashpër?” (Këshilltarët) u përgjegjën: “Për t’u arsyetuar para Zotit tuaj dhe për t’i ruajtur ata nga mëkatet”.» [El-A’rafë: 164.]

  Pra, t’i thërrasim njerëzit që t’i braktisin mëkatet dhe t’i kthehen fesë e vlerave për ta kryer obligimin tonë së pari karshi tyre dhe, së dyti, për t’i shpëtuar ata!

 

[1] Shih: Uvejs, Abdul Halim. (2006) El-muslimune min et-teb’ijjeti ve-l-fitneti ila el-kijadeti ve-t-temkin. Rijad: Mektebetu el-Ubejkan. Fq. 205.

[2] Transmeton Muslimi.

[3] Nevevi, Jahja bin Sheref. (1392 h.) El-minhaxh sherhu Sahihi Muslim bin el-Haxhaxh. Ed. 2. Bejrut: Dar Ihjai et-turath el-arabij. 16/175.

[4] Xhelaluddin Sujuti, AbduRrahman bin Ebi Bekr. (1996) Ed-dibaxh ala Sahihi Muslim bin el-Haxhaxh. Verifikoi shkencërisht dhe plotësoi me shënime: Ebu Is’hak Huvejni. Arabi Saudite: Dar Ibn Affan li-n-neshri ve-t-teuzië. 5/545.

[5] Transmeton Buhariu.

[6] Transmeton Buhariu.

[7] Transmeton Buhariu.

[8] Transmeton Buhariu.

[9] Transmeton Tirmidhiu ndërsa Albani e konsideron autentik.

[10] Shih: Sa’di, AbduRrahman. (2002) Behxhetu kulubi-l-ebrar ve kurretu ujuni-l-ahjar fi sherhi xhevamiil ahbarVerifikues shkencor: Abdul kerim bin resmi Al Ed-Derini. Rijad: Mektebetu Err-Rrushd. fq. 202.

[11] Shih: Ibn Kethir, Ismail bin Umer. (1999) Tefsiru el-Kur’ani el-Adhim. Ed. 2. Rijad: Dar Tajjibe li-n-neshri ve-t-teuzië. 4/360-361.; Sa’di, AbduRrahman. (2000) Tejsiru el-keri err-rrahman fi tefsiri Kelami-l-Mennan. Verifikues shkencor: AbduRrahman bin Mual-la Luvejhak. Bejrut: Muesssesetu-rr-Rrisale. Fq. 391.

QË TË KEMI JETË TË LUMTUR NË DYNJA DHE TË SHPËTOJMË NË BOTËN TJETËR

QË TË KEMI JETË TË LUMTUR NË DYNJA DHE TË SHPËTOJMË NË BOTËN TJETËR

 

HYRJE
Sfidat me të cilat ballafaqohet njeriu janë të shumta dhe të ndryshme. Ato, në fakt, me kalimin e kohës, vetëm sa vijnë e shtohen. Për këtë, besimtarit i kërkohet që trajtimin e tyre ta bëjë në përputhje me rregullat dhe parimet fetare, ndryshe mund të përfundojë si mos më keq. Këto rregulla dhe parime në tekstet fetare kanë ardhur herë në formë të përgjithshme, e herë në formë të detajuar, për të na dhënë udhëzimet e duhura çdoherë dhe për çdo rast. Një nga këshillat e përgjithshme, e cila jepet çdoherë, pavarësisht kohës e rrethanave, është ajo që na përcillet nga sahabiu i nderuar Abdullah bin Amri [Allahu qoftë i kënaqur me të dy!], e në të cilën qëndron se Profeti Muhammed [Paqja qoftë mbi të!] ka thënë:

»فمَن أحَب أن يُزحزَح عن النار ويدخل الجنة، فلتأتِه منيَّتُه وهو يؤمن بالله واليوم الآخر، وليأتِ إلى الناس الذي يحب أن يؤتى إليه «

“…Kështu, kush ka dëshirë që të shpëtojë nga zjarri dhe të hyjë në Xhennet, le të mos vdesë ndryshe, vetëm se duke besuar në Allahun dhe në Ditën e Fundit si dhe t’i trajtojë njerëzit ashtu siç ka dëshirë ta trajtojnë.” Muslimi.

Ky hadith, siç shpjegon dijetari i madh, AbduRrahman Sa’di,[1] përmbledh në vete dy porosi shumë me rëndësi, e para e të cilave ka të bëjë me përmbushjen e obligimeve karshi Allahut ndërsa e dyta me përmbushjen e detyrimeve karshi njerëzve.
Balancimi në jetën e besimtarit
Njeriu është shoqëror nga vet natyra:[2] ka nevojë për të tjerët dhe të tjerët kanë nevojë për të. Kështu, nuk mund të izolohet tërësisht që vetëm ta adhurojë Allahun, por as edhe të shkrihet tërësisht. Ajo që i nevojitet është veprimi në përputhje me kriteret e duhura. Profeti Muhammed [Paqja qoftë mbi të!] ka thënë: “Njeriu më i mirë është ai që përzihet me/shoqëron njerëzit dhe duron të metat e tyre…[3] Pra, njeriu që di si të veprojë, si të sillet me të tjerët, si të përballojë të këqijat që i vijnë prej të tjerëve. Në hadithin që jemi duke shtjelluar vjen në shprehje pikërisht kjo këshillë: përmbushja e obligimeve karshi Allahut dhe karshi njerëzve.
Besimi, para çdo gjëje
Besimi në Allahun dhe në Ditën e Fundit është porosia e parë dhe gjithsesi më e rëndësishme që përfitohet nga ky hadith. Ndonëse me ‘besimin në Allahun dhe në Ditën e Fundit’ nënkuptohet besimi në tërësi, pra edhe kushtet tjera, përkufizimi në to është bërë që të koordinojmë veprimet tona në këtë relacion: besim në Zotin që ka ligjësuar dhe besim në Ditën e Fundit ku Zoti shpërblen ose ndëshkon për veprimet e bëra, ndryshe, në to, siç kanë shpjeguar dijetarët, përfshihen edhe kushtet tjera të besimit. Kjo ka rëndësi të madhe për arsye sepse reflekton drejtpërdrejtë në veprimtarinë e besimtarit.
1. Gjetjen e qëllimit pse kemi ardhur në këtë botë.
2. Dinjitetin njerëzor, për të mos iu nënshtruar askujt tjetër vetëm se Allahut, Krijuesit.
3. Angazhimin proporcional për këtë dhe botën tjetër, ngase, fakti që nuk do të qëndrojë përgjithmonë në këtë botë, e bën që të interesohet për botën tjetër dhe të punojë për të.
4. Përballimi më i lehtë i fatkeqësive, për shkak të besimit se çdo gjë është e paracaktuar dhe ndryshe nuk mund të ndodhë.
5. Edukimin e lartë duke pasur në konsideratë Allahun, jo frikën ose trupin nga njerëzit, sepse kësaj të fundit mund t’i shmangesh duke vepruar fshehurazi, ndërsa Allahut nuk mund t’i fshihesh.
Morali pasqyra e besimtarit
Besimtari nuk mund të paramendohet pa moral. Morali është test i besimit në praktikë. Për këtë shkak edhe është përshkruar si kupolë e fesë dhe kurorë e saj. Dështimi në raport me njerëzit është dëshmi e dështimit të mëparshëm në raport me Allahun. Për këtë shkak, kur Profetit Muhammed [Paqja qoftë mbi të!] i thanë se një grua kishte falur namaz, kishte agjëruar, e madje edhe lëmoshë kishte dhënë, por i shqetësonte njerëzit me gjuhën e saj, tha: “Ajo do të jetë në zjarr.”[4] Nisur nga këtu, moralit të mirë i është dhënë rëndësi e madhe. Profeti Muhammed [Paqja qoftë mbi të!] ka thënë: “Besimtari me moral të mirë të arrijë gradat e besimtarëve falës dhe agjërues.” [5] Po kështu ka thënë: “Në Ditën e Kiametit nuk ka gjë që peshon më rëndë në peshoren e veprave sesa morali i mirë.”[6]
Kriteret e besimtarit për raporte të mira me njerëz dhe rëndësia e tyre
1)       Raportet e besimtarit me të tjerët janë raporte të mbështetura fillimisht në raportin e Allahut me ne. Ne bëjmë mirë, ngase Allahu na ka bërë mirë, ne falim, ngase Allahu na fal, ne durojmë ngase Allahu na duron…
2)       Raportet e besimtarit me të tjerët janë raporte siç ai dëshiron të jenë ata me të, jo siç janë në të vërtetë. Një djalosh i ri i kërkoi leje Profetit Muhammed [Paqja qoftë mbi të!] të bënte punë të pista, respektivisht të shkonte me femra të huaja. Profeti Muhammed [Paqja qoftë mbi të!] e pyeti: A do të doje që dikush të shkonte me nënën, gruan, vajzën, motrën, tezën, hallën tënde…Jo- u përgjigj. Atëherë as ti mos shko me femra të huaja, sepse edhe ato janë nëna, gra, vajza, motra…të dikujt.[7]
3)       Tiparet e larta janë imazh i ngritjes së lartë shpirtërore dhe edukative. Nuk janë dobësi. Vetëpërmbajtja, durimi, falja, nuk janë dobësi, përkundrazi.
4)       Morali i këtillë ka rëndësi të madhe në jetën e besimtarit sepse, nga njëra anë e ruan nga të këqijat e të tjerëve, ndërsa nga ana tjetër i dhuron miqësinë e tyre. Allahu na ka mësuar:

وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ۚ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ

Nuk barazohet e mira dhe e keqja! Të keqen ktheje me të mirë e atëherë – armiku yt do të të bëhet menjëherë mik i ngushtë.” (Fussilet: 34)

Synimi kryesor i besimtarit
Me besimin në Allahun dhe raportet e mira me njerëz, besimtarit synon dy gjëra me rëndësi:

1)     Shpëtimin në këtë botë, sepse mirësjellja e ruan nga të këqija të shumta, dhe

2)     Shpëtimi në botën tjetër, atje ku kjo fjalë (shpëtim) merr kuptimin e vërtetë. Kjo e bën që karshi sprovave të dynjasë të tregohet i pathyeshëm, sado që të rënda të jenë, sepse e di që një ditë ato të marrin fund, dhe duke i përballuar ato, arrin shpëtimin në botën tjetër, që vlen më shumë se çdo gjë tjetër. Allahu ak thënë:

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۖ فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

Çdo qenie e gjallë do ta shijojë vdekjen. Shpërblimet do t’u plotësohen vetëm në Ditën e Kijametit, dhe kushdo që largohet nga zjarri i xhehennemit (skëterrës) dhe hyn në xhennet, ai ka arritur atë që ka dëshiruar. E, jeta e kësaj bote është vetëm kënaqësi mashtruese.” (Ali Imran: 185)

Përmbyllje
Që të kemi jetë të mirë në dynja dhe shpëtim në botën tjetër, duhet ta besojmë Allahun dhe Ditën e Llogarisë si dhe të sillemi mirë me njerëzit!

 

[1] Sa’di, AbduRrahman. (1423 h.). Behxhetu kulubi-l-ebrar ve kurr-rretu ujuni-l-ahbar. Ed. 4. Arabi Saudite: Ministria e Çështjeve Fetare, Vakëfeve, Predikimit dhe Udhëzimit. Fq. 187.

[2] Këtë thënie e ka prëemdnur Ibn Halduni në Mukaddimen e tij. Shih: Ibn Haldun, AbduRrahman. (2005). Mukaddimetu Ibn Haldun. Verifikues shkencor: AbduSelam Sheddadi. Kazablanka: Bejt el-funun ve-l-ulum ve-l-adab,  2/241.

[3] Shih: Es-silsiletu es-sahihah, nr. 936.

[4] Hadith autentik. Shih: Sahihu-t-tergib, nr. 2560.

[5] Hadith autentik. Shih: Sahihu-t-tergib, nr. 2643.

[6] Hadith autentik. Shih: Sahihu-t-Tirmidhi, nr. 2003.

[7] Hadithin e transmeton Imam Ahmedi.

TESTIMI I BINDJES NË FUND TË RAMAZANIT

TESTIMI I BINDJES NË FUND TË RAMAZANIT

 

Agjërimi, edhe pse manifestohet fizikisht duke abstenuar nga ushqimi dhe pija, në esencë ka të bëjë me bindjet. Është veçuar nga adhurimet tjera, si adhurim ekskluziv për Allahun, pikërisht për shkak të bindjeve. Abstenimi nga ushqimi nuk është tjetër vetëm se reflektim i kësaj bindjeje. Në hadith kudsijj qëndron: “…i braktisë ushqimin, pijen dhe marrëdhëniet me gruan për hir Timin…” Pra, njeriu agjëron sepse kërkon kënaqësinë e Allahut dhe shpërblimin e Tij. Bindja, si thelb i agjërimit, vërehet edhe në qëllimin fetar të tij. Allahu në Kur’an na ka mësuar se synim i agjërimit është devotshmëria, pra bindja se duhet respektuar fjalët dhe vendimet e Allahut.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

O ju që keni besuar, agjërimi është obliguar për ju, siç ka qenë edhe për popujt e mëparshëm, që të bëheni të devotshëm!” [El-Bekare: 183]

Tani që jemi afër ndarjes me Ramazanin, bindja është gjëja e parë që duhet ta testojmë, në mënyrë që Ramazani të vazhdojë të reflektojë në jetën tonë edhe pas kalimit të tij. Më qartë, sot duhet t’ia parashtrojmë vetes këtë pyetje:

Çfarë kam në mendje të bëj pas Ramazanit?

Cilat janë planet e mia?

Do t’i kthehem avazit të vjetër apo do të vazhdoj me mësimet e Ramazanit?

Para se të marrim vendimin, të dëgjojmë disa këshilla të dijetarëve të gjeneratave të para. Ka’bi ka thënë: “Kush agjëron Ramazanin ndërsa vendos që Allahut mos t’i bëjë mëkat pas Ramazanit, ai do të hyjë në Xhennet pa u pyetur dhe pa u marrë në llogari. Ndërsa kush agjëron Ramazanin kurse në shpirt fsheh vendosmërinë për t’iu kthyer mëkateve pas Ramazanit, agjërimi do t’i refuzohet.”[1] Bishr Hafiun e pyetën për disa njerëz që në Ramazan adhuronin Allahun dhe përpiqeshin për vepra të mira ndërsa kur mbaronte Ramazanin i ktheheshin avazit të vjetër. Njerëz të këqij janë ata që Allahun e njohin vetëm në Ramazan– u përgjigj ai.[2]

Pra, vendimi që do të marrësh sot ndikon në pranimin ose jo të agjërimit por edhe në reflektimin e tij më pas në jetën dhe veprimtarinë tënde. Që të mos e shkatërrojmë agjërimin tonë, në vazhdim do të përmend disa këshilla që na forcojnë shpirtërisht e fizikisht për të vazhduar me mësimet e Ramazanit.
1. Përkujtimi se mëkatet shkatërrojnë veprat
Mëkatet pas Ramazanit reflektojnë formalitetin tonë në adhurim. Nëse i kthehemi mëkateve, ne d.t.th. agjërimi ka qenë adet, jo ibadet. Kjo nënkupton ta ndërtosh shtëpinë e pastaj ta shkatërrosh atë. Allahu ka thënë:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلَا تُبْطِلُوا أَعْمَالَكُمْ

O ju që keni besuar! Binduni Perëndisë dhe Pejgamberit (të Tij) dhe mos i prishni veprat tuaja!” [Muhammed: 33]

Në komentim të këtij ajeti, Sa’di ka thënë: ‘Ndalimin për prishjen e veprave përfshin periudhën pas kryerjes së tyre, prishje kjo që bëhet me përmendje të veprave, me vetëmashtrim, mburrje, bërje të mëkateve të cilat zbehin veprat ose i zhveshin nga shpërblimet…’

2. Përfundimi me përulje dhe modesti
Allahu pranon vetëm prej të devotshmëve, kështu që, si besimtarë, me rastin e përmbylljes së veprave, duhet ta të shfaqim përulje dhe modesti, që Allahu të na pranojë. Allahu ka thënë:

وَالَّذِينَ يُؤْتُونَ مَا آتَوا وَّقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَى رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ

Dhe, ata të cilët japin (sadaka-zeqatë) nga ajo që u është dhënë, pse dinë se do të kthehen te Zoti i tyre, andaj zemrat e tyre i kanë të frikësuara.“ (el-Mu’minune, 60)

Aliu [Allahu qoftë i kënaqur me të] thoshte: Interesohuni më shumë për pranimin e veprës sesa për kryerjen e saj, a nuk keni dëgjuar Allahun e Madhëruar të ketë thënë:

إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّـهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ

…All-llahu pranon vetëm prej të sinqertëve.” (el-Maide, 27)

Feddale Ibn Ubejdi [Allahu qoftë i kënaqur me të] thoshte: Sikur ta dija se Allahu i Madhëruar ma ka pranuar një vepër, qoftë edhe sa madhësia e kokrrës së bizeles, kjo do të ishte më e dashur për mua se sa dynjaja dhe çdo gjë që është në të, ngase Allahu ka thënë:“…All-llahu pranon vetëm prej të sinqertëve.” (el-Maide, 27)

3. Vazhdimi me frymën e Ramazanit
1)     Ramazani na ka mësuar se ne disponojmë me fuqi dhe potencial shpirtëror e fizik për ta adhuruar Allahun. Kështu, nëse në Ramazan, për hir të Allahut, i kemi braktisur edhe hallallit, si të mos i braktisim haramet pas ramazanit. Nuk kemi ngrënë e nuk kemi pirë, jo pse buka e uji nuk janë hallall, por për shkak se Allahu ka kërkuar prej nesh kështu, e si të mos braktisim atë që me Kur’an e Sunnet na është ndaluar?!

2)     Nëse kemi agjëruar tridhjetë ditë, a nuk kemi mundësi që të agjërojmë dy ditë në javë?? Kemi falur çdo natë nga 20 rekate namaz vullnetar, a nuk kemi mundësi që çdo natë të paktën dy regate t’i falim?! Gjithsesi se po, andaj të vazhdojmë me bindjet dhe praktikën e Ramazanit, që të shpëtojmë në këtë dhe botën tjetër!

3)     Nëse kemi ftuar miq e dashamirë në iftara, nëse kemi dhënë sadaka e lëmoshë, a nuk kemi mundësi që, të paktën, një herë në muaj të ndajmë nga pasuria jonë një pjesë simbolike për të varfrit?

Allahun e lus të na pranojë agjërimin, të na falë gabimet, të na mundësojë ta adhurojmë përherë derisa ta takojmë!

 

 

[1]Letaifu-l-mearif, fq. 136-137.

[2]Miftahu-l-efkar li-t-teehhub li Dari-l-karar, 2/283.

Devotshmëria

 

DEVOTSHMËRIA
Devotshmëria është urdhër i Allahut drejtuar besimtarëve: “O ju që besuat, kini frikë All-llahun me sinqeritet të vërtetë dhe mos vdisni, pos vetëm duke qenë muslimanë (besimtarë)!” [Ali Imran: 102]

Devotshmëria është pajisja më e mirë e rrugëtimit për në ahiret dhe gjëja më e mirë që ruajmë e deponojmë për veten tonë. Allahu ka thënë: “…Dhe përgatituni me furnizim (për rrugë), e furnizimi më i mirë është devotshmëria, e ju të zotët e mendjes keni dronë Time.” [El-Bekare: 197]; “O ju që besuat, frikësojuni All-llahut dhe le të shikojë çdonjëri se çka ka bërë për nesër. Dhe frikësojuni All-llahut! S’ka dyshim se All-llahu është i Njoftuar për atë që punoni!” [El-Hashr: 18]

Profeti Muhammed [Paqja qoftë mbi të!] ka thënë: “Ke frikë Allahun kudo që të jesh!…”[1]

Por, çfarë në të vërtetë nënkupton devotshmëria? Si manifestohet ajo? Cila është esenca e saj?

Devotshmëria nënkupton të përfillësh fjalën e Zotit duke çuar në vend urdhrat dhe duke iu shmangur ndalesave.  Takvaja ose devotshmëria është lëvizje, veprim.  Aliu ka thënë: “Devotshmëria është të kesh frikë prej Allahut, të veprosh sipas Kur’anit, të kënaqesh me pak dhe të përgatitësh për udhëtimin në Ahiret.”[2]  Takvaja nuk është formalitet, që shprehet në mënyrë verbale dhe demonstrohet në mënyrë skenike. Takvaja, siç do të shprehej Talk bin Habibi, është ‘ta adhurosh Allahun, me dritë (udhëzim) prej Tij dhe duke shpresuar shpërblimin e Tij, si dhe të braktisësh mëkatet për hir të Allahut, me dritë (udhëzim) prej Tij dhe duke u frikësuar nga ndëshkimi i Tij.’[3] Dijetarët kanë thënë: “Nuk është i frikësuar (devotshëm) ai që qanë e fshin lotët; i frikësuar është ai që braktisë atë që ka frikë se mund t’ia sjell dënimin.[4]

Devotshmëria është frikë, por jo e atillë që të bën të ikësh prej Allahut. Është frikë që të nxit të ikësh tek Allahu. Ebu-l-Kasim el-Hakimi ka thënë: “Kush ka frikë prej diç, ikën prej saj, ndërsa kush ka frikë Allahun, ikën tek Ai.[5] Është frikë e cila nënkupton vendosjen e një barriere ndërmjet teje dhe mëkatit, asaj që e hidhëron Allahun. Ibn Rexhebi ka thënë: “Devotshmëria në esencë nënkupton vendosjen e një barriere ndërmjet njeriut dhe asaj që ka frikë, e cila e ruan prej kësaj të fundit. Më konkretisht, devotshmëria e robit për Allahun nënkupton që adhurimet dhe shmangien/largimin nga mëkatet t’i vendosë si masë mbrojtëse ndërmjet tij dhe hidhërimit, zemërimit dhe ndëshkimit të Allahut.”[6]
Devotshmëria është imazh i pjekurisë, në përgjithësi, dhe i pjekurisë fetare dhe avancimit të madh në besim, në veçanti. Ebu Bekri ka thënë: “Mençuria më e madhe është devotshmëria, besnikëria (korrektësia, vërtetësia) më e madhe është amaneti (çuarja e tij në vend) dhe fjala më e rreme është tradhtia.[7]  Hasan Basriu ka thënë: “Devotshmëria vazhdon të edukojë besimtarin derisa ta bëjë t’i braktisë edhe shumë të lejuara nga frika e rënies në të ndaluarat.[8]
Devotshmëria nënkupton të nxitosh me vepra të mira, të përshpejtosh punët e mira, të mos zvarritësh asgjë nga punët e mira. Aliu [Allahu qoftë i kënaqur me të!] ka thënë: “O robërit e Allahut, kini frikë Allahun dhe përshpejtojani vdekjes me punët të mira, ngase ju nuk u krijuat së koti dhe nuk iu pa përgjegjësi që të bëni çfarë të doni.[9]
Devotshmëria është porosia e përcjellë gjeneratë pas gjenerate. Allahu ka thënë: “…Ne patëm sugjeruar atyre që iu pat dhënë libri para jush, e edhe juve që të keni frikë nga All-llahu.…” [En-Nisa: 131]
Devotshmëria nënkupton të gjesh ngushëllim tek Allahu për gjërat që të ndodhin në jetë. Aliu ka thënë:

Pasha ty, njeriu nuk ka vlerë vetëm se me fenë e tij – andaj mos e braktis atë e të mbështetesh në familje e brezni,

Islami e ngriti Selmanin, persian, dhe e bëri krenar – ndërsa shirku e poshtëroi Ebu Lehebin, arab me nam[10]   

Ibn el-Kajjim ka thënë: “Nëse njerëzit ia dalin mbanë me dynjanë, ti fitoje Allahun, nëse at gëzohen me dynjanë, ti gëzohu me Allahun, nëse ata largojnë vetminë me shoqëri, ti largoje me Allahun.”[11]

Devotshmëria nënkupton të kesh në fokus Allahun çdoherë dhe për çdo gjë. Njerëzit shpeshherë janë të pavëmendshëm karshi kësaj të vërtete të hidhur. Ata, siç do të thoshte Ahmed Sheuki, ‘ruhen nga njëri tjetri në gjëra të imëta ndërsa nuk ruhen nga Allahu në mëkate të mëdha.’ Devotshmëria është kriter i vlerësimit të fetarisë së vërtetë të besimtarit. Imam Shafiu ka thënë: “Nëse e shihni njeriun duke ecur mbi ujë apo duke fluturuar në qiell mos i besoni dhe mos u mashtroni me të derisa punën e tij t’ia ekspozoni Kur’anit dhe Sunnetit (se a përputhet me to apo jo)!”[12]
Mungesa e devotshmërisë nënkupton prishje të raporteve me Allahun. Dijetarët kanë numëruar disa pasoja që e godasin njeriun që lëshon rrugën e Allahut, ndër të cilat edhe privimin nga adhurimet. Në fakt, ky është dënimi më i madh në sytë e një besimtari. Pra, imazh i ndëshkimit të njeriut nga Allahu në këtë botë është edhe privimi nga adhurimet, gjegjësisht devotshmëria. Të parët tanë e kishin shprehi ta ngushëllonin tre ditë atë që nuk mund ta arrinte tekbirin fillestar me Imam ndërsa shtatë ditë atë që i kalonte tërësisht namazi me xhemat. Për pasojë, mungesa e devotshmërisë, zbulon njeriun dhe qëllimet e tij. Sa bukur ka thënë Imami Ibn el-Kajjim: “I lartësuar nga të metat është Allahu! Jashtë zbukurohesh me petkun e devotshmërisë ndërsa brendësia të kundërmon nga vera e epshit. Sa herë që e parfumos rrobën, të ndihet edhe era e verës prej brenda.”[13]
Devotshmëria reflekton në jetën shpirtërore dhe fizike të besimtarit. Abdullah bin Abbasi ka thënë: “Vepra e mirë shkëlqen në fytyrë, ndriçon zemrën, shton pasurinë, forcon trupin dhe përfiton dashurinë e njerëzve…Ndërsa mëkati errëson zemrën, nxin fytyrën, shkakton lodhje e plogështi, pakëson pasurinë dhe shkakton urrejtjen në zemrat e njerëzve.”[14] Ibn Tejmije ka thënë: “Nëse e zbukuron shpirtin, Allahu t’i zbukuron veprat.[15] Ibn el-Kajjim ka thënë: “Zemra sëmuret siç sëmuret trupi ndërsa shërimin e ka në pendim. Zemra ndryshket, siç ndryshken metalet, ndërsa pastrimin dhe shkëlqimin e ka me dhikr. Zemra zhvishet, siç zhvishet trupi, ndërsa stoli e ka devotshmërinë.”[16]
Devotshmëria nuk është rrëfim fantastik apo imagjinar që nuk mund të jetësohet kurrë në praktikë. Ebu Hazimi ka thënë: “Kam takuar njerëz që, sa i përket adhurimit, ishin në atë nivel që më nuk pranon shtim.”[17]
Porosia: Ibn el-Mu’temir ka recituar:

Braktisi mëkatet, të voglat e të mëdhatë – Sepse kjo është devotshmëria

Bëhu në raport me to sikur udhëtari – që në tokën me gjemba kujdeset ku e vë këmbën[18]

 

 

[1] Transmeton Tirmidhiu ndërsa Albani e ka saktësuar në Sahihu-t-Tirmidhi, nr. 1618.

[2] Subul el-huda ve-rr-rreshad, /421.

[3] Sijeru A’lami-n-Nubela, 4/601.

[4] Err-rrisaletu el-kushejrijjetu, 1/253.

[5] Err-rrisaletu el-kushejrijjetu, 1/253.

[6] Xhamiu-l-ulum ve-l-hikem, 1/400.

[7] Bejhakiu, Es-Sunen el-Kubra, 6/574.

[8] Xhamiu-l-ulum ve-l-hikem, 1/209.

[9] Miftahu-l-efkar li-t-tehhubi li Dari-l-Karar, 1/228.

[10] Divanu Ali ibn Ebi Talib, fq. 15.

[11] El-fevaid, fq. 118.

[12] Keshfu ma elkahu iblis min el-behrexhi vet-telbis ala kalbi Davud bin Xherxhis, fq. 116.

[13] El-fevaid, fq. 92.

[14] Reudat el-muhibbine, fq. 441.

[15] Mexhmuu-l-fetava, 3/277.

[16] El-fevaid, fq. 98.

[17] Faslu-l-hitab fi-z-zuhdi ve-rr-rrekaik ve-l-adab, 7/99; 8/287; 9/399.

[18] Faslu-l-hitab fi-z-zuhdi ve-rr-rrekaik ve-l-adab, 5/8.

DASHURIA E ÇILTËR PËR ALLAHUN

DASHURIA E ÇILTËR PËR ALLAHUN
 
Dashuria për Allahun duhet të jetë para çdo gjëje tjetër. Askush dhe asgjë, kushdo qoftë apo çfarëdo qoftë, nuk ka përparësi ndaj Allahut. “Thuaj (o i dërguar): “Në qoftë se etërit tuaj, vëllezërit tuaj, bashkëshortet tuaja, farefisi juaj, pasuria që e fituat, tregtia që frikoheni se do të dështojë, vendbanimet me të cilat jeni të kënaqur, (të gjitha këto) janë më të dashura për ju se All-llahu, se i dërguari i Tij dhe se lufta për në rrugën e Tij, atëherë, pritni derisa All-llahu të sjellë vendimin e Tij. All-llahu nuk vë në rrugën e drejtë njerëzit e prishur.” [Et-Teube: 24]

Dashuria për Allahun është mënyrë për ta shijuar ëmbëlsinë e besimit.[1] Dashuria për Allahun nuk është fjalë që thuhet por vepër që shihet e reflekton. Ta duash Allahun d.t.th. ta duash fenë e Tij, të Dërguarin e Tij, besimtarët e Tij. “Thuaj: Nëse e doni All-llahun, atëherë ejani pas meje që All-llahu të ju dojë, t’ju falë mëkatet tuaja, se All-llahu është që fal shumë, mëshiron shumë.” [Ali Imran: 31]; “O ju që besuat! Kush largohet prej nga feja e vet (i bën dëm vetes) s’ka dyshim se All-llahu do të sjellë një popull që Ai e do atë (popull) dhe ata e duan Atë (Zotin), (një popull) që është modest e i butë ndaj besimtarëve,…” [El-Maide: 54] Dashuria për Allahun nuk mund të realizohet në qoftë se nuk i ngel besnik fjalës dhe urdhrave të Tij. ‘Nuk është shenjë e dashurisë që të duash atë që i Dashuri urren.’[2] Jahja bin Muadhi ka thënë: ‘Nuk është korrekt ai që pretendon dashurinë e Allahut ndërsa nuk respekton kufijtë e Tij![3]

Dashuria për Allahun nënkupton që të sakrifikosh për Të, ta adhurosh. Malik bin Dinari ka thënë: ‘Zemra që e do Allahun dëshiron të qëndrojë (në adhurim) për Allahun.[4] Dashuria për Allahun nënkupton që tërë atë që bën, ta bësh për ta fituar dashurinë e Tij. “Dashuria Ime pashmangshëm është për ata që duhen për hir Timin, vizitohen për hir Timin, shpenzojnë për hir Timin, mbajnë lidhjet me njëri tjetrin për hir Timin.”[5]

Dashuria për Allahun nënkupton të pranosh tërë atë që të vjen prej Tij. Është shenjë e dashurisë së Allahut që ku ta do dikë, ta sprovojë.[6] Fudajl bin Ijjadi ka thënë: ‘Kur Allahu ta dojë robin, ia shton brengat, e kur ta urrejë, ia zgjeron dynjanë.’ [7]

Dashuria për Allahun nënkupton që të mjaftosh me të dhe të mos i përgjërohesh askujt. Dhu-n-Nuni ka thënë: ‘Thuaji atij që e shfaq dashurinë për Allahun: ‘mos e përul veten para askujt tjetër pos Tij!’, sepse prej shenjave të atij që e do Allahun është që të mos shfaq nevojë për askënd tjetër pos Allahut.’ [8]

Dashuria e kulluar për Allahun është shkak edhe për përfitimin e dashurisë së të gjitha krijesave. “Kur Allahu ta dojë ndonjë rob, e thërret Xhibrilin dhe i thotë: Unë e dua filanin, andaj duaje edhe ti! Xhibrili e do. Pastaj Xhibrili i thërret banorët e qiellit dhe iu thotë: Allahu e do filanin, andaj duajeni edhe ju! Edhe ata e duan. Pastaj, gjen pranim (dashuri e respekt) edhe tek banorët e tokës.[9]

Dashuria për Allahun është shkak për përfitim të mbrojtjes dhe sigurisë së Allahut. “Kush ma shqetëson një të dashur, do t’i shpall luftë!…”- ka thënë Allahu.[10]

 
Porosia:Nuk është çudi dashuria ime për Ty ndërsa unë jam rob i varfër e kam nevojë për Ty: çudi është me dashurinë Tënde, Zoti im, ndërsa Ti je Sunduesi Fuqiplotë![11]

 

[1]Kush posedon tre gjëra, ai e ka shijuar ëmbëlsinë e besimit: Që Allahu dhe i Dërguari i Tij të jenë më të dashur tek ai se çdokush tjetër…’ Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi.

[2] Thënie e Bishr Serrit. Shih: Hiljetu-l-Evlija, 8/300.

[3] Hiljetu-l-Evlija, 10/67.

[4] Hiljetu-l-Evlija, 2/363.

[5] Transmeton Imam Ahmedi ndërsa Albani e konsideron autentik.

[6] Hadith i transmetuar nga Tirmidhiu dhe i saktësuar nga Albani.

[7] Hiljetu-l-Evlija, 8/88.

[8] Hiljetu-l-Evlija, 9/373.

[9] Transmeton Buhariu.

[10] Hadith kudsijj i transmetuar nga Buhariu.

[11] Thënie nga Ebu Jezid Bestami. Shih: Hiljetu-l-Evlija, 10/34.