Kujtesa e Ummetit: NËNTOR

XI. NËNTOR

 

 

 
1. 1 nëntor 932 Vritet halifeja Muktedirbilah    
  Në listën e halifëve nga dinastia abbasite radhitet i tetëmbëdhjeti. Ka marrë pushtetin në moshën trembëdhjetë vjeçare duke u bërë kështu lideri shtetëror më i ri ndonjëherë në historinë e deriatëhershme të shtetit islam. Mosha e re ndikoi për të keq në punët e brendshme dhe të jashtme të shtetit islam. Pati tentativa për ta shkarkuar, të cilat dështuan, ndërsa çrregullimet shoqërorë dhe skandalet nuk ndaleshin dot. Në kohën e tij u shfaqë fraksioni ateist i keramitëve, të cilët nuk lanë vepër të keqe pa bërë. Ata nuk kursyen madje as Qabenë e Madhërishme, të cilës i vodhën gurin e zi dhe e fshehën me direktiva të fatimitëve shiit për njëzet vite në Bahrejn. Në anën tjetër, duke shfrytëzuar këtë dobësi të shëtit, romakët sulmuan dhe detyruan disa vise islame t’iu jepnin xhizjen. Duke e parë këtë gjendje kaotike dhe ndikimin në rritje të shiitëve fatimitë, AbduRrahman nasiri, emiri i Andaluzisë, shpalli veten halife të muslimanëve. Në anën tjetër, përplasjet e brendshme për pushtetqë filluan të marrin shtrirje të gjerë, e madje edhe të shndërrohen në konflikte të armatosura,  Muktedirit i kushtuan me kokë. Ai u vra nga ushtarë të Mu’nis Hadimit, megjithëqë vrasja nuk ndodhi me urdhër të këtij të fundit.    
1 nëntor 1908 Sulltan Abdul Hamidi II emëron Sherif Husejnin emir të Mekkës    
  Sherif Husejni ka lindur në Stamboll në vitin 1854. Familja e tij ishte në ekzil. Më pas ata kthehen në Mekkë ku Sherifi do të udhëhiqte bashkë me anglezët revolucionin për zhvendosjen e hilafetit nga shteti osman tek arabët. Ai ka themeluar mbretërinë Hashimite të provincës së hixhazit dhe veten e ka quajtur mbreti i arabëve.    
1 nëntor 1922 Ataturku shpall themelimin e republikës turke    
  Turqia, e cila ishte qendra e shtetit osman, ishte shtet që udhëhiqej nga parimet fetare. Pas shkarkimit të sulltanit të fundit, Turqia do të ndërronte kahe dhe nga një shtet islame, do të shndërrohej në një republike laike. Vetëm dy vite më vonë, Turqia përfundimisht do të anulonte sistemimin islam të qeverisjes.    
1 nëntor 1952 SHBA teston bombën e parë me hidrogjen  
  Bomba me hidrogjen është më e madhe që ekziston dhe gjithsesi më e tmerrshmja. Dallimi mes saj dhe bombës atomike është se kjo e fundit ka të bëjë me ndarjen e atomit. Një neutron përplaset me bërthamën e një atomi, e ndan atë në dy bërthama dhe çliron energji bërthamore. Ndërsa bomba me hidrogjen ka të bëjë me procesin e kundërt, ku bërthamat përplasen për të formuar një bërthamë të re. Quhet edhe bombë termobërthamore. Dielli dhe yjet janë krijuar si pasojë e procesit të bashkimit të bërthamave. Reaksionet termobërthamore lejojnë kryerjen e shpërthimeve masive, mijëra herë më të fuqishme se bomba atomike.    
1 nëntor 1990 Liga Arabe rikthehet në Kajro    
  Pas disa vitesh qëndrimi në Tunizi, për shkak të mospajtimit me Kajron për marrëveshjen me Izraelin, Liga Arabe kthehet në selinë e parë, pra në Kajro.  
   
2. 2 nëntor 1844 Lindi sulltani osman Mehmeti V    
  Sulltan Mehmeti V quhej Reshat dhe ishte biri i Abdul Mexhidit I. Pushtetin e mori pas shkarkimit të vëllait të tij, Abdul Mexhidit II. Vdiq më 3 korrik 1918 në moshën 74 vjeçare.    
2 nëntor 1853 Perandoria Osmane rimerr Rumaninë    
  Në vazhdën e lojërave politike ndërkombëtare të shteteve të mëdha ishte edhe izolimi i Rusisë. Asaj i ishte marrë disa të drejta të dhëna më parë ndërsa kjo e fundit, duke u thirrur në një marrëveshje të mëhershme m shtetin osman, kishte kërcënuar se nëse marrëveshja nuk përfillet, do ta pushtonin Rumaninë, që atëbotë ishte pjesë e shtetit osman. Ashtu edhe ndodhi. Rusia pushtoi Rumaninë por komandanti i forcave osmane, Umer Pasha, që i kishte dhënë ultimatum pesëmbëdhjetë ditor forcave ruse të largohen, arriti t’i largonte me forcë.  
2 nëntor 1936 Boshti Romë – Berlin    
  Diktatori italian Benito Musolini shpall Boshtin Romë – Berlin, duke krijuar aleancën e Fuqive të Boshtit. Termi “bosht” besohet të jetë përdorur fillimisht nga kryeministri fashist i Hungarisë, Gyula Gombos, i cili përkrahte idenë e një aleance Gjermani – Hungari – Itali. Ai veproi si ndërmjetës mes Gjermanisë dhe Italisë për të arritur një aleancë të tillë. Por Gombos vdiq papritur në vitin 1936, dhe ardhja e Kalman Daranyit – pasardhës jo-fashist në postin e kryeministrit – i dha fund përpjekjeve të Budapestit për krijimin e një boshti 3-palësh .    
2 nëntor 1947 Luftë ndërmjet Indisë dhe Pakistanit    
  Kashmiri është një zonë gjeografike e një rëndësie të veçantë. Pas ndarjes ndërmjet Indisë dhe Pakistanit, Kashmiri disi mbeti zonë e padefinuar por e pretenduar nga të dyja shtetet. Ky problem shkaktoi luftë ndërmjet dy shteteve e cila nuk arriti ta zgjidh dot problemin. Kashmiri edhe sot e kësaj dite është problem i pazgjidhur.  
2 nëntor 1950 Vdes Bernard Show    
  George Bernard Shaw (Dublin, 26 korrik 1856 – Ayot St. Lawrence, 2 nëntor 1950), dramaturg anglo-irlandez.

Në Dublin mësoi për ndihmës të shitësit, a më 1876 shpërnulet për në Londër. Është marrë me muzikë dhe kritikë të teatrit, ndërsa më 1925 është fitues i Çmimit Nobel për Letërsi.

Bernard Show, në “The Genuine Islam, voll.1, nr. 81936“, për Muhammedin (alejhi selam) shprehet kështu: “Gjithnjë e kam çmuar lartë besimin e Muhammedit, thjesht për shkak të vitalitetit të tij të jashtëzakonshëm. Mendimi im është se, Islami është besimi i vetëm i aftë, që të drejtojë me sukses ndryshimet e shumta të jetës. Unë parashikoj …që Evropa, më në fund, do të pranojë fenë islame. Teologët mesjetarë të krishterë nga padituria dhe animi fetar, besimin e Muhammedit, e kanë paraqitur në mënyrë krejtësisht negative dhe kanë konsideruar se Muhammedi ka ushqyer urrejtje ndaj Isait (Jezusit). Unë e kam studiuar jetën e Muhammedit (alejhsielam). Ai, është njeri i mrekullueshëm, e sipas mendimit tim, ai është larg nga të qenët antikrisht. Atë, duhet ta quajmë shpëtimtar të njerëzimit. Jam i bindur se, një njeri i ngjashëm me të, po të merrej me problemet e kohës moderne, do t`i kishte zgjidhur me sukses ato, duke i sjellë njerëzimit paqen dhe lumturinë e nevojshme. Kam parashikuar se besimi i Muhammedit (alejhi selam), do të jetë i pranueshëm për Evropën e nesërme, ashtu siç ka filluar të bëhet i pranueshëm, për Evropën e sotme“.

 
     
3. 3 nëntor 1916 Marrëveshja për themelimin e shtetit të Katarit    
  I përfaqësuar nga emiri Shejh Abdullah, Katari arrin marrëveshje me mbretërinë e bashkuar, për ta themeluar shtetin e vet.    
3 nëntor 1928 Turqia zëvendësohet shkronjat arabe me latine    
  Në vazhdën e përpjekjeve laike të Ataturkut për të zhdukur çdo lidhje me të kaluarën, ndërrohen shkronjat e alfabetit arab me ato latin. Kjo shkaktoi një krizë arsimore të thellë pasi që pjesën më të madhe të banorëve automatikisht i ktheu në analfabetë.    
3 nëntor 1956 Punëtorët arabë shkatërrojnë  gypat e naftës    
  Si kundërpërgjigje ndaj agresionit të treshes (Angli, Francë, Izrael), punëtorë arabë në vende të ndryshme, Siri, Libi, Bahrejni, Saudi, shkatërrojnë gypat e furnizimit me petrol.    
3 nëntor 2013 Tajfuni Haijon godet Filipinet dhe Vietnamin    
  Një nga tajfunet më të ashpra, i cili la të vdekur 6100 persona.  
4. 4 nëntor 1038 Vdes Ebu Neim Asbahani    
  Ebu Neimi El Asbahani ka qenë një nga dijetarët e shquar myslimanë si dhe njëri ndër autorët e shumë veprave me vlerë, në mesin e të cilave, më të njohurat, veprat ‘Hiljetu El Eulija’ dhe ‘Mu’xhem Es Sahabeh.’  
4 nëntor 1918 Lufta e Parë Botërore: Austro- Hungaria dorëzohet    
  Armëpushimi i nënshkruar në vilën Giusti përfundoi luftën midis Italisë dhe Austro – Hungarisë në frontin italian. Armëpushimi hyri në efekt 24 orë më vonë.    
4 nëntor 1939 Vetura e parë me klimë    
  Në Çikago, SHBA, për herë të parë prodhohet vetura e parë me klimë. Vetura u prezantua në panairin e dyzet të veturave në Çikago  
4 nëntor 1956 Trupat sovjetike hyjnë në Hungari    
  Trupat sovjetike hynë në Hungari për të shtypur Revolucionin antikomunist hungarez, që kishte filluar më 23 tetor . Si pasojë, mijëra vetë u vranë, shumë të tjerë u plagosën, dhe gati 250-mijë hungarezë ikën nga vendi.    
4 nëntor 1973 E diela pa vetura    
  Si pasojë e krizës së naftës së 1973, Holanda  teston një ditë pa vetura. Autostradat nuk duhej të përdoreshin nga askush vetëm se nga çiklistët.    
4 nëntor 1979 Kriza e Pengjeve Iraniane    
    Në Iran mijëra studentë pushtuan ambasadën amerikane në Teheran. Ata kapen 54 anëtarë të personelit të ambasadës. Kërkesat e tyre ishin që:

–         Shahu i Iranit, i cili kishte sunduar për dekada të tëra dhe tani ishte duke kërkuar trajtim mjekësor në Perëndim, t’u dorëzohej atyre për gjykim;

–         Shtetet e Bashkuara të kërkonin falje për krimet kundër popullit iranian; dhe

–         pasuritë e Shahut të depozituara jashtë t’u jepeshin atyre.

Kjo ngjarje, e njohur si Kriza e Pengjeve Iraniane, zgjati 444 ditë, duke marrë fund në ditën e përurimit të presidentit Ronald Regan, më 20 janar 1981.

   
5. 5 nëntor 1883 Beteja e Shekanit    
  Forcat egjiptiane të dërguara nga Hidjevi Teufik, nën komandën e oficerit britanik William Hiks (Hicks) marshojnë rrugës për në Sudan për të hapur rrugën ndërmjet hartimit dhe Ubajjidit, kryeqytetit të Kurdufanit. Në zonën e quajtur Shekan, u ndeshën forcat egjiptiane me ato mehdiane, ku fitues dolën këto të fundit duke ia arritur ta shpartallojnë ushtrinë egjiptiane dhe të vrasin Hiksin dhe ndihmësin e tij sudanez.    
5 nëntor 1914 Lufta e I-rë Botërore: Pushtohet Qipro    
  Britania dhe Franca pushtojnë Qipron dhe i shpallin luftë shtetit osman.  
5 nëntor 1937 Publikohet plani i Hitlerit për ‘Hapësirë jetësore’    
  Adolf Hitleri mban një takim të fshehtë dhe deklaron planet e tij për “hapësirë jetësore” për popullin gjerman. Nazistët arsyetonin se ekspansionizmi territorial për të fituar “hapësira të jetesës” është ligj i natyrës për një popull të shëndetshëm e të fuqishëm nëse përballet me mbipopullim. Kështu, sipas nazizimit, zgjerimi ishte i justifikuar si domosdoshmëri e pashmangshme për mirëqenien e popullit gjerman. Ideja e një populli gjerman pa hapësirë të mjaftueshëm daton shumë kohë përpara, por Adolf Hitleri i dha asaj famën e keqe.    
5 nëntor 1955 Muhammed V emërohet Sulltan i Marakeshit    
    Qeveria franceze njeh pushtetin e Muhammedit V mbi Marrakeshin. Pas presionit popullor dhe politik, Muhammedi V, që ishte në ekzil në Korsikë, u kthye dhe mori pushtetin.    
5 nëntor 2006 Gjykata nxjerr vendimin për ekzekutimin e Sadam Huseinit    
  Ish-lider irakian, i zënë rob nga forcat amerikane pas pushtimit të vendit prej tyre, do të gjykohej nga një gjykatë vendore për krime. Kjo e fundit vendosi që Sadam Huseini të ekzekutohej. Ashtu edhe ndodhi. Atë vit, më 30 dhjetor, Sadami u ekzekutua.  
6. 6 nëntor 1860 Abraham Linkoln zgjidhet president    
  Abraham Linkoln zgjidhet president i Shteteve të Bashkuara – i pari president i dalë nga Partia Republikane. Ai erdhi në detyrë, ndërsa Amerika ishte pushtuar nga fryma e ndarjes veri – jug. Linkolni e filloi mandatin me një apel për banorët e shteteve jugore; “Ne nuk jemi armiq, por miq. Ne nuk duhet të jemi armiq … Kordat mistike të kujtesës, që shtrihen nga çdo fushëbetejë e varr atdhetari e deri në çdo zemër e vatër në mbarë vendin, do të vazhdojnë të fuqizojnë korin e Unionit, të përbërë nga engjëjt më të mirë të natyrës sonë “. Por… dështimi i bisedimeve veri-jug më 1861, sinjalizoi se kompromisi për ruajtjen e bashkimit ishte i pamundur, ndërkohë që Linkolni këmbëngulte se shpërbërja nuk mund të tolerohet.  
6 nëntor 1957 Botohet numri i parë i Shqiptari i Lirë    
  Në Nju Jork, botohet numri i parë i gazetës së përmuajshme “Shqiptari i Lirë”. Pas vitit 1970 gazeta filloi të botohej në mënyrë sporadike; Shqiptari i Lirë, ishte një zë alternativ informimi nga bota e lirë për shqiptarët e shtypur dhe izoluar nga regjimi komunist. Numrat e gazetës futeshin ilegalisht në Shqipëri. “Shqiptari i Lirë” ishte organ i Komitetit Shqipëria e Lirë, organizatë kundërshtare e regjimit të komunist. Pas rënies së komunizmit, ekzistenca e Komitetit Shqipëria e Lirë u bë e panevojshme dhe më 1992, këshilli drejtues vendosi shpërbërjen e tij.    
6 nëntor 1916 Vritet Sulltani Ali Dinar    
  Ali Dinari konsiderohet një personalitet me epshe në historinë e Sudanit. Ai ishte sulltan i Darfurit, i cili do të binte pas vdekjes së tij dhe, në më pak se dy muaj pas vdekjes së tij, do t’i bashkohej Sudanit.    
6 nëntor 1955 Deklarata e Saint-Cloud    
    Muhammedi V, mbret i Megrebit, dhe Franca, do të lëshonin deklaratën e Saint-Cloud, sipas së cilës njihej pavarësia e Magrebit.  
6 nëntor 1991 Fiket pusi i fundit i naftës në Kuvajt    
  Pas pushtimit të Kuvajtit nga Iraku, shteti kishte nisur të raportonte dëmet e shkaktuara, ndër të cilat edhe fikjen e burimeve të naftës, të cilat qenë djegur prej tyre. burimi i fundit u fik më 6 nëntor 1991.  
7. 7 nëntor 1862 Vdes sulltani i fundit në Indi    
  Behadir Shah II ka qenë sulltani i fundit i shtetit islam në Indi. Vdekja e tij shënon fundin e sundimit tetë shekullor islam në Indi. Ai udhëhoqi një revolucion të pasuksesshëm ndaj anglezëve për t’i larguar nga India. Pas dështimit, u internua jashtë vendit.    
7 nëntor 1917 Bolshevikët marrin pushtetin në Rusi    
  Me rënien e sundimit carist në Rusi, bolshevikët ngjitën në pushtet. Ata do të sundojnë për dekada dhe do të themelojnë partinë komuniste. Shkak i rënies së sundimit carist shihen problemet e jashtme por edhe të brendshme. Ishte kriza e bukës ajo që shkaktoi pakënaqësi të mëdha në popullsi. Të gjendur përballë këtyre problemeve, bolshevikët përftuan nga rasti dhe organizuan revolucion i cili i dha fund përgjithmonë sundimit carist në Rusi.    
7 nëntor 1917 Britania pushton Gazzan    
  Gazza, Palestinë, e cila ishte në sundimin e forcave osmane, pushtohet nga forcat angleze të udhëhequra nga gjenerali Edmund Allenby.    
7 nëntor 1985 Arafati ripërsërit të drejtën për rezistencë    
  Përkund dënimit të akteve terroriste me çfarëdo motivi qofshin, Arafati përsërit se populli palestinez ka të drejtën e rezistencës karshi pushtuesit çifut.  
8. 8 nëntor 1687 Shkarkohet Sulltani Mehmet IV    
  Sulltani osman, Mehmet IV, shkarkohet dhe në vend të tij vjen i vëllai, Sulejman Han II,. Shkarkimi erdhi si pasojë e dështimeve të njëpasnjëshme në periudhën e fundit të sundimit të Mehmetit V.  
8 nëntor 1793 Hapet Muzeu i Luvrit    
  Pas më shumë se dy shekujsh si Pallat Mbretëror, Luvri hapet si një muze publik në Paris nga Qeveria Revolucionare franceze. Sot, koleksioni i Luvrit është një nga më të pasurit në botë, me vepra arti që përfaqësojnë 11.000 vjet të qytetërimit dhe kulturës njerëzore. Në vitet ’80 dhe ’90, Luvri i Madh, siç njihet zyrtarisht muzeu, pësoi një rimodelim të rëndësishëm. U shtuan pajisjet moderne të muzeut dhe u hapën mijëra metra katrorë hapësira të reja ekspozimi. Arkitekti kinezo-amerikan I.M Pei ndërtoi një piramidë prej çeliku dhe xhami në qendër të oborrit të Napoleonit. Në vitin 1993, në 200 vjetorin e muzeut, një krah i rindërtuar më parë, i okupuar nga Ministria e Financës franceze, u hap për publikun. Ishte hera e parë që i gjithë Luvri u përkushtua për qëllime muzeale.    
8 nëntor 1895 Zbulohen rrezet elektromagnetike X    
  Ndërsa po eksperimentonte me energji elektrike, Wilhelm Rontgen zbulon rreze elektromagnetike dhe i quan X, nga që ishin të panjohura deri atëherë. Për këtë zbulim, Rontgen u nderua me çmimin Nobel në Fizikë në vitin 1901, ndërsa Shoqata Ndërkombëtare e Kimisë quajti elementin 111, Roentgenium.    
  8 nëntor 1921 Tunizi: Rregulla të reja për nënshtetësinë    
  Sipas rregullave të reja të miratuara nga pushtuesi francez, disa shtetaseve tunizianë mund t’i merrej nënshtetësia kurdo që francezët ta shihnin “të udhës.”  
8 nëntor 1940 Dështon pushtimi italian i Greqisë    
  Pushtimi italian i Greqisë dështon, ndërsa forcat greke dolën fituese në betejën e Elaia – Kalamas ndaj ushtrisë italiane. Së bashku me humbjen italiane në Betejën e Pindit, kjo fitore greke në Elaia – Kalamas çoi në shkarkimin e komandantit të forcave pushtuese italiane në Shqipëri, Sebastiano Visconti Prasca, më 9 nëntor. Në javët e ardhshme, forcat greke ndërmorën një kundërsulm në shkallë të gjerë duke i detyruar italianët të tërhiqeshin thellë në territorin shqiptar.    
  8 nëntor 1941 Themelohet Partia Komuniste e Shqipërisë    
    Bashkërendues i këtij bashkimi ishte malazezi Miladin Popoviç. Në formimin e PKSH-së nuk u zgjodh një udhëheqës, por për koordinimin e degëve të partisë u caktua Enver Hoxha, sekretar për Tiranën. Në mars 1943, Hoxha zgjidhet kryetar i partisë. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dhe çlirimit të Shqipërisë nga Italia e Gjermania, PKSH-ja vjen në pushtet dhe Hoxha merr përsipër postet si kryeministër, ministër i Jashtëm, ministër i Mbrojtjes dhe komandant i përgjithshëm. Me vendim të Kongresit I (1948), PKSH-ja ndryshon emrin në Parti e Punës (PPSH). Në Kongresin e X (1991), PPSH-ja shndërrohet në Parti Socialiste (PS).    
9. 9 nëntor 1799 Napoleoni i jep fund qeverisë së Triumviratit    
  Napoleon Bonaparti udhëheq grushtin e shtetit 18 Brumaire, që çoi në fundin e qeverisë së Triumviratit (udhëhequr nga 3 konsuj). Kështu, Napoleoni u bë Konsulli i Parë i Francës, duke i dhënë fund periudhës së Revolucionit Francez. Emri 18 Brumaire (viti VIII i revolucionit francez), doli përsëri me titullin e librit të Karl Marksit “Der Brumaire 18te des Louis Napoleon, 1852”, një analizë e grusht-shtetit të 2 dhjetorit 1851 nga Louis, nipi i Napoleonit. Marksi e fillon librin me këto fjalë: “Hegel thotë diku se të gjithë faktet dhe personazhet e mëdhenj të historisë botërore përsëriten dy herë. Ai (Hegel) harroi të shtonte: herën e parë si tragjedi, herën e dytë si farsë.”  
9 nëntor 1965 Ndërprerja e rrymës dhe teoritë konspirative    
  Disa shtete amerikane dhe pjesë të Kanadasë u prekën nga një ndërprerje e energjisë që zgjati 13 orë. Për shkak se shkaqet e këtij defekti nuk ishin të qarta, njerëzit filluan të krijojnë lloj-lloj idesh; legjenda urbane dhe teori konspiracioni filluan të dalin në pah. Sipas njërës prej tyre, 9 muaj pas ndërprerjes së energjisë, u vu re një rritje në numrin e lindjeve. Kjo histori u provua e rreme në vitin 1970. Disa shkrimtarë dolën me teorinë se ndërprerja e energjisë ishte shkaktuar nga UFO-t, dhe se mjete të shumta të paidentifikuara fluturuese ishin parë pranë qytetit Syrakusë pak para se të ndodhte incidenti. Ndërprerja e energjisë ishte shkaktuar thjesht nga një mbingarkesë e rrjetit elektrik.    
9 nëntor 1993 Shembet ura e vjetër në Mostar    
  “Stari Most”- “Ura e Vjetër” në qytetin boshnjak Mostar, e ndërtuar në vitin 1566, shembet pas disa ditë bombardimesh gjatë luftës kroate – boshnjake. Më pas, aktivistë ndërmorën nismën për ta rindërtuar, dhe ura e re u hap më 23 korrik 2004. Ura e Mostarit është një nga monumentet më të njohura të Bosnjës, dhe është konsideruar si një nga veprat më të mira të arkitekturës islamike në Ballkan. Ura është projektuar nga Mimar Hajredin, nxënës i arkitektit Sinani, gjeniu shqiptar, i njohur për kryevepra arkitekturore në mbarë perandorinë Osmane e deri në Indi.    
10. 10 nëntor 1202 Kryqëzata e katërt    
  Kryqtarët, nisur për të çliruar Jeruzalemin nga myslimanët, ndalen në Kroaci; rrethojnë qytetit e Zarës, nën kontrollin e Bizantit; pushtojnë qytetin, djegin, plaçkisin, vrasin, duke shkaktuar zemërim në mbarë perandorinë bizantine. Kjo ngjarje, thonë historianët, shënoi fillimin e ndarjes përgjithmonë të krishterimit perëndimor katolik nga ai lindor ortodoks.    
10 nëntor 1444 Sulltan Murati II mund Janosh Huniadin    
  Beteja në Varna të Bullgarisë në brigjet e Detit të Zi: Sulltan Murati II mund ushtritë e krishtera hungareze, polake nën komandën e Janosh Huniadit. Humbja hap udhën për rënien e Kostandinopojës më 1453. Me fitoren e Varnës, osmanët hoqën një pengesë të rëndësishme drejt zgjerimit në Evropën Qendrore dhe Lindore; betejat e mëvonshme bënë që një numër evropianësh të pranojnë sundimin osman dhe fenë islame.    
10 nëntor 1793 Franca i jep fund adhurimit të detyruar të Perëndisë    
  Kjo hedh bazat e sekularizmit, ku shteti laik qëndron asnjanës ndaj fesë. Por në Francën e Revolucionit, kjo krijoi për pak kohë, për herë të parë në histori, kushtet e praktikimit të ateizmit shtetëror, ku shteti bëhet armiku i fesë. Që atëherë, një politikë e tillë u përsërit në Meksikën Revolucionare (1824), dhe më pas në shekullin XX, në disa shtete marksiste-leniniste. Bashkimi Sovjetik, për shembull, pati një histori të gjatë të ateizmit shtetëror, që ishte veçanërisht i ashpër nga vitet 1929-1939; e quajtur epoka e mesme staliniste. Por, rekordin si shtet ateist më jetëgjatë në Botë e mban Shqipëria nën stalinizëm, kur nga viti 1967 – 1990, ateizmi ishte absolut.    
10 nëntor 1848 Vdes Ibrahim Pasha    
  Ibrahim Pasha ka qenë djali më i madh i Mehmet Pashës, valiut të Egjiptit. Ai ka qenë komandant i forcave tokësore dhe detare. Njihej për fitoret e tij të njëpasnjëshme. Nga perspektiva fetare, shihej si një kundërshtar i lëvizjeve fetare dhe si një udhëheqës që kishte lejuar aktivitetet misionare të krishtera të depërtonin në Sham.  
10 nëntor 1918 Polonia shpall pavarësinë    
  Polonia (është një vend në Evropën Qendrore. Ajo kufizohet nga Gjermania në perëndim, Çekia dhe Sllovakia në jug, Ukraina dhe Bjellorusia në lindje dhe Deti Baltik, Provinca e Kaliningradit dhe Lituania në veri. Sipërfaqja e përgjithshme e Polonisë është 312.679 kilometra katrorë, duke e renditur atë vendin e 71-të më të madh në botë dhe të 9-të në Evropë. Me një popullsi prej mbi 38.500.000 banorë, Polonia është vendi i 34 më i populluar në botë. Polonia është një shtet unitar i ndarë në 16 njësi administrative.

Polonia si me elemente shtetërore është krijuar që para 1.000 viteve, nga dinastia e Pia-së, ashtu që të arrijë vitet e arta (kulminacionin) në fund të shekullit XVI nën udhëheqjen e dinastisë së Jagilonian-it, kur Polonia ishte një ndër vendet më të fuqishme dhe më të zhvilluarat në Evropë.

 
11. 11 nëntor 1290 Vdes Klavuni    
  Një nga emirët më të mëdhenj të sundimit të Bibersit dhe një nga bashkëpunëtorët më të afërt të tij. pas vdekjes së Bibersit, pushtetin e mori i biri, Bedruddini, por, për shkak të paaftësisë, u shkarkua. Në pushtet erdhi Klavuni, i cili në fillim u mor me disa probleme të brendshme për tu përkushtuar më pas plotësisht kundër tatarëve, të cilit i mundi në një betejë që krahasohej me atë të Ajn Xhalutit. Pas pranimit të Islamit nga mongolët, Klavuni do të lidhte marrëdhënie miqësie me ta.  Kur po bëhej gati për t’i larguar krishterët e fundit që kishin mbetur në Sham, i erdhi vdekja, për çka njerëzit u mërzitën shumë.    
11 nëntor 1578 Beteja e Shemahit    
  Beteja u zhvillua ndërmjet forcave osmane dhe safevide. Këto të fundit ishin puro shiite dhe nga kjo perspektivë, karshi forcës osmane që përfaqësonte sunnitët, nuk e kishin problem të bashkëpunonin me këdo që iu dilte krah kundër tyre. në përpjekjen e shtetit osman për t’ia bashkuar Azerbejxhanin perandorisë, u ndeshën me safevidët në vendin e quajtur Shehami, ku fitues doli ushtria osmane.    
11 nëntor 1918 Mbaron Lufta e I botërore    
  Ma marrëveshjen e njohur të aleatëve, lufta katërvjeçare mori fund. Humbësja më e madhe në këtë luftë ishte Turqia, e cila atë që kishte fituar për shekuj, e humbi në pak vite, dhe këtë si shkak i partisë për bashkim dhe progres.  
11 nëntor 1975 Pavarësohet Angola    
  Pjesa jugore e shtetit afrikan, Angola, është pavarësuar nga kolonia e fuqishme në atë kohë, Portugalia.    
11 nëntor 2004 Vdes presidenti palestinez Jaser Arafati    
  Jaser Arafati ka vdekur në një spital në Paris, në moshën 75- vjeçare, duke i dhënë kështu fund periudhës 40-vjeçare të qeverisjes së popullit palestinez.    
12. 12 nëntor 1847 Mjekësi: Për herë parë përdoret kloroformi    
  Për herë të parë në histori, mjeku britanik, Xhejms Jon Simpson (James Young Simpson) përdor kloroformin si substancë dehëse që përdoret për ta vënë në gjumë shpejt pacientin.  
12 nëntor 1905 Referendum në Norvegji    
  Pas ndarjes nga Suedia, Norvegjia organizon tjetër referendum për sistemin qeverisës, në të cilin shumica votuan pro sistemit monark.  
12 nëntor 1920 Traktati i Rapallos    
  Italia dhe Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve (e riemërtuar Jugosllavi në vitin 1929), nënshkruajnë Traktatin e Rapallos për zgjidhjen e mosmarrëveshjes mbi disa territore në bregdetin ish­austriak në brigjet e sipërme të Adriatikut dhe Dalmaci. Marrëveshja ishte pasojë e dështimit të Traktatit të fshehtë të Londrës që favorizonte këto vende në dëm të vendeve të tjera, përfshi Shqipërinë.  
12 nëntor 1938 Madagaskari propozohet si atdhe i hebrenjve    
    Herman Goring propozon plane për ta bërë ishullin e Madagaskarit atdhe të miliona hebrenjve evropianë ­ para se nazistët të vendosnin t’i mbysnin në dhomat e gazit.    
13. 13 nëntor 1002 Mbreti anglez urdhëron vrasjen e të gjithë danezëve    
  Mbreti i Anglisë, Ethelredi II (Æthelred the Unready) urdhëron vrasjen e të gjithë danezëve që ishin në Angli, në atë që quhet ‘Masakra e St. Brajsit.’ (St. Brice’s Day massacre).  
13 nëntor 1851 Vendoset lidhja telegrafike kabllore mes Londrës dhe Parisit    
  Tani, falë teknologjisë, jo vetëm lajmi mund të udhëtonte mes dy kryeqyteteve, por edhe paqja pas disa dekadash të Luftërave Napoleonike. Menjëherë pas kësaj lidhjeje, kompanitë telegrafike filluan përgatitjet për shtrirjen e kabllove nen ujore edhe përtej Atlantikut, ne Amerikë.    
13 nëntor 1929 Indonezi: Revolucionit kundër pushtuesit    
  Partia komuniste në Indonezi, ndez revolucionin kundër pushtuesit holandez në Xhava (Java) Perëndimore.  
13 nëntor 1986 Pavarësohen ishujt Marshall    
  Shtetet e Bashkuara të Mikronezisë ose Ishujt Marshall bëhen të pavarura nga Shtetet e Bashkuara. Në kuadër të paktit për shoqërizim të lirë, Shtetet e Bashkuara kishin garantuar një ndihmë financiare gjatë një periudhe 15-vjeçare nën administrim nga Zyra e Çështjeje Ishullore në këmbim për autoritet të plotë ndërkombëtar të mbrojtjes.    
14. 14 nëntor 1770 Pretendohet zbulimi i burimit të Nilit    
  Xhemjs Brus pretendon ta ketë zbuluar burimin e lumit Nil, i cili ka një rëndësi jetike për disa vende, me theks të veçantë Etiopinë dhe Egjiptin. Ky i fundit varet në masë të madhe nga Nili. Ky fakt e ka gjendur disa herë përballë krizave me Etiopinë, e cila pretendon pronësi mbi lumin.  
14 nëntor 1954 Gjendje e jashtëzakonshme në Egjipt  
  Xhemal Abdun Naseri largon nga pushteti presidentin e arë të Republikës së Egjiptit, Muhammed Nexhibin, të cilin e vë nën arrest shtëpiak, ndërsa vet merr në dorë frenat e shëtit. Në të njëjtën kohë, ai shpall gjendje të jashtëzakonshme.  
14 nëntor 1968 Shpërthime në Kuvajt    
  Me rastin e vizitës së shahit të Iranit në Kuvajt, Muhammed Rida Behlevbit, shpërthejnë disa bomba, në shenjë pakënaqësie me vizitën e tij.    
14 nëntor 1983 Aeroporti më i madh në botë në Saudi    
  Arabia Saudite ndërton në Rijad aeroportin ‘Mbreti Halid’, aeroporti që ka sipërfaqen më të madhe në botë. Ka kushtuar 21 miliardë sterlina ndërsa ka kullën më të lartë të vrojtimit në botë.  
15. 15 nëntor 1259 Kutuzi merr pushtetin    
  Kutuzi është një nga sulltanët e dinastisë memluke. Është heroi i betejës së Ajn Xhalutit në të cilën u mposhtën tatarët. Ai konsiderohet si njëri ndër prijësit më të famshëm të Egjiptit, megjithëqë pushtetit i tij nuk zgjati më tepër një se vit.    
15 nëntor 1821 Kaxharët sulmojnë Anadollin    
  Angazhimin e osmanëve për të shuar kryengritjen e grekëve do ta shfrytëzonin kaxharët e Iranit sulmojnë Anadollin lindor duke e rrethuar Bagdadin. Gjendja vazhdoi kështu për dy vite ndërsa mbaroi me një marrëveshje, e cila njëherësh shënonte edhe fundin e luftërave ndërmjet Iranit dhe Shtetit Osman.  
15 nëntor 1943 Holokausti përfshinë dhe romët    
  Udhëheqësi i shërbimit sekret gjerman SS, Heinrich Himmler urdhëron që ciganët (romët) të trajtohen njësoj si hebrenjtë dhe të vendosen në kampet e përqendrimit” .    
15 nëntor 1983 Themelohet Republika Turke e Qipros    
  Republika Turke e Qipros Veriore (turqisht: Kuzey Kıbrıs) është emri për pjesën e Republikës së Qipros e cila është e Turqisë që nga 1974 dhe funksionon si një shtet i pavarur, por është njohur vetëm nga Turqia.

Madhësia i territorit është 3,355 km² dhe popullata e tij është 313.626 bazuar në regjistrimin e popullsisë të vitit 2015.

   
15 nëntor 2003 Shpërthime në Stamboll    
  Në Stamboll ndodhin shpërthime terroriste të cilat marrin jetë të disa qytetarëve të pafajshëm.  
16. 16 nëntor 636 Beteja e Kadisijes  
  Ushtria muslimane, e udhëhequr nga sahabiu i nderuar Sa’d bin Ebi Vekkas, zhvillon një betejë me ushtrinë persiane, të udhëhequr nga komandanti Rustem Ferahzad, e cila përfundoi me fitoren e muslimanëve. Kjo betejë kishte rëndësi të veçantë pasi që kufijtë e botës do të ndryshonin përgjithmonë. Duke qenë se në këtë betejë morën pjesë afërisht 70 pjesëtarë të betejës së Bedrit, atëherë ajo fitoi një pozitë të veçantë në historinë islame.  
16 nëntor 1869 Hapet kanali i Suezit  
  Kanali i Suezit është kanal artificial detar me një gjatësi prej 163 kilometra ndërmjet Detit Mesdhe dhe Detit të Kuq, i cili ndanë kontinentin e Afrikës nga kontinenti i Azisë dhe për këtë arsye është lidhja më e afërt detare në mes hemisferës perëndimore dhe hemisferës lindore të Tokës. Kanali i Suezit ka rëndësi të madhe strategjike për arsye se është rruga më e rëndësishme e tankerëve detar për furnizimin e Evropës me naftën e Lindjes së Afërme. Kryetari i Egjiptit Xhemal Abdul Naser e ka nacionalizuar kanalin në vitin 1956. Për këtë shkak Franca, Anglia dhe Izraeli e kanë kryer invazionin në vitin 1956 ndaj Egjiptit. Në vitin 1975 kanali është rinovuar dhe është hapur për komunikacion në vitin 1975.  
16 nëntor 1917 Anglezët pushtojnë Jafan  
  Pas dobësimit të perandorisë osmane, anglezët ia mësynë tokave të saj, me theks të veçantë Palestinës. Pushtuan Jafan dhe përzunë ushtrinë osmane prej saj.  
16 nëntor 1945 Themelohet UNESCO  
  UNESCO ose Organizata për Edukim, Shkencë dhe Kulturë e Kombeve të Bashkuara është një agjenci e specializuar e Kombeve të Bashkuara e themeluar më 16 nëntor 1945. Qëllimi i deklaruar i kësaj organizate është të kontribuojë për paqen dhe sigurinë në botë duke nxitur bashkëpunimin ndërkombëtare përmes arsimit, shkencës, dhe kulturës. Mëtutjeshëm kërkon edhe respektimin universal të drejtësisë, ligjeve të shtetit dhe të drejtave të njeriut, liri këto themelore të shpallura në kartën e OKB-së. Është trashëgimtare e Komisionit Ndërkombëtar për Bashkëpunim Intelektual të Lidhjes së Kombeve. Organizata është me seli në Paris ndërsa ka mbi 50 zyra në terren. UNESKO ndjek objektivat e saj nëpërmjet 5 programeve të mëdha: arsim, kulturë, shkenca natyrore, shkenca sociale dhe shkenca e njeriut, komunikimi dhe informacioni.
  16 nëntor 1990 Fillimi i lirisë së besimit pas komunizmit
    Në Shkodër, në Xhaminë e plumbit, pas shumë vite ndalese, falet për herë të parë xhumaja. Në grup qytetarësh, shumica të rinj, shkuan në xhaminë e Plumbit në Shkodër për të falur xhumanë, për të ripërtërirë fenë, për të rifituar të drejtën e ushtrimit të lirë të besimit fetar. Një rol të rëndësishëm në këtë veprimtari luajti imam Hafiz Sabri Koçi – i burgosur për 20 vjet, deri më 1986, për arsye të besimin e tij fetar. Kjo ditë shihet si dita e parë e lirisë së besimit, e cila për çdo vit do të kujtohet me mallëngjim nga myslimanët shqiptarë.
17. 17 nëntor 1809 Jeniçerët çohen kundër Sulltanit  
  Pas përpjekjes së dështuar të Sulltan Mahmudit II për të  hequr qafe jeniçerët, këta të fundit çohen në një kryengritje kundër tij, e cila do të ketë fund fatal për kryeministrin, të cilit ia kishte ngarkuar Sulltani këtë detyrë. Megjithëkëtë, në vitin 1826, i jep fund jeniçerëve.  
17 nëntor 1975 Protesta popullore për çlirimin e Saharës Perëndimore  
  Mbreti i Marokut, Hasani II, shpall planin e tij për protestat popullore për çlirimin e Saharës Perëndimore pasi që Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë kishte shpallur se Sahara Perëndimore është tokë e Marokut.  
17 nëntor 1918 Lindi Ahmed Sherbasi  
  Ahmed Sherbasi ka qenë një hoxhë i dalluar në Egjipt. Ka ushtruar detyra të ndryshme. Ka qenë mësimdhënës i gjuhës arabe e më pas ka drejtuar sektorin e fetvave në Az’har. Ka vdekur në vitin 1980.  
17 nëntor 1933 Lindi Zaglul Nexhar  
  Zaglul Nexhar është një gjeolog mysliman i njohur. Merret me studimin e aspektit shkencor të teksteve kur’anore dhe profetike. Ka dhënë mësim në disa universitete arabe dhe të huaja (Angli dhe SHBA). Është i pranishëm dhe në media. Ka emisione televizive në të cilat shpalos përfitime të ndryshme shkencore nga Kur’ani dhe Sunneti.  
17 nëntor 1967 Vdes Emxhed Zehavi  
    Ka qenë një nga dijetarët e rrallë myslimanë në Irak. Ka lindur në Bagdad në vitin 1882. Duke qenë se rrjedh nga familje fetare, njohuritë e para për fenë i mori nga i ati, për të vazhduar më pas me mësime tek dijetarët e kohës. Fakultetin e kreu në Stamboll në vitin 1906. Ushtroi detyra të ndryshme administrative e mësimdhënëse. Ka qenë kryetar i unionit të dijetarëve të Irakut.  
       
18. 18 nëntor 1601 Ushtria osmane mund atë gjermane  
  Në Kanizha (Velika Kaniža, Kroaci) pas një rrethimi dy mujor nga gjermanët, perandoria osmane mund ushtrinë gjermane. Në vit më parë, ushtria osmane kishte marrë këtë qytet, i cili kishte rëndësi të madhe, për çka edhe e kishin bërë vilajet osman. Gjermanët i rrethuan duke dashur tua nxjerrin nga dora por dështuan.  
18 nëntor 1920 Princesha Fatime ia dhuron pasurinë e saj Universitetit të Stambollit  
  Princesha Fatime, e bija e hidjevit Ismail, kishte lënë testament që pas vdekjes, pasuria e saj, që kapte shifrën e dy milionë lirave, t’i dhurohej Universitetit të Stambollit. Ka qenë e martuar për Tusun Pashain, valiun eEgjiptit. Nuk ishte ky donacioni i saj i vetëm. Në të gjallë, kur kishte marrë vesh për problemet financiare me të cilat ballafaqohej universiteti egjiptian, ajo kishte dhënë nga qaforet dhe byzylykët e saja të shtrenjtë, sikur që kishte lënë vakëf një tokë bujqësore, nga qiraja e së cilës përfitonte universiteti.  
18 nëntor 1924 Vritet sundimtar anglez i Sudanit  
  Sudani, që nga periudha e fundit e sundimit të Muhammed Aliut në Egjipt, ishte pjesë administrative e Egjiptit. Anglezët, pasi që i kishin dhënë fund lëvizjes mehdite, forcë kjo rezistuese në Sudan, tani synonin ta nxirrnin Egjiptin nga Sudani. Lee Stack, sundimtari anglez i Sudanit, në Kajro, qe vrarë nga forcat revolucionare që kundërshtonin këtë vendim. Politika egjiptiane, nën trysninë e Anglisë, sidomos duke marrë pretekst edhe këtë rastin e vrasjes së Lee Stack, kishte pranuar të gjitha kërkesat, madje edhe këtë për largim nga Sudani, përkundër që forca të armatosura muslimane zhvilluan një betejë të hatashme me anglezët.  
18 nëntor 1978 Vetëvrasja kolektive më e madhe në histori  
  Në Jonestown të SHBA-ve, 913 veta kryejnë vetëvrasje kolektive. Në mesin e tyre, 200 ishin fëmija. Kjo vetëvrasje konsiderohet si vetëvrasja kolektive më e madhe në histori.
 
19. 19 nëntor 1863 Lufta Civile Amerikane  
  Presidenti Abraham Linkoln mban një fjalim në ceremoninë e përkushtimit te varrezave për ushtarët e rënë në betejën në Gettysburg. Fjalimi  i tij zgjati vetëm dy minuta, dhe një gazetë e kohës e quajti “fjalim që do të mbulohej nga mjegulla e kohës”. Por ndodhi e kundërta, fjalimi i Getisburgut sot u mësohet fëmijëve të shkollave për recitim, dhe cilësohet si më i rëndësishmi në historinë amerikane. Beteja në Gettysburg, u zhvillua nga data 1 deri më 3 korrik të vitit 1863, fitorja e saj nga ushtria e Unionit shënoi pikëkthesën në luftën civile, që përfundoi më 1865 me fitoren e forcave të bashkimit.
19 nëntor 1942 Lufta e Dytë Botërore: Beteja e Stalingradit  
  Forcat sovjetike nën komandën e gjeneral Zhukovit fillojnë kundër ofensivën ndaj trupave naziste, duke kthyer valën e betejës në favor të Bashkimit Sovjetik.  
19 nëntor 1946 Anëtare të reja të OKB-së  
  Afganistani, Islanda dhe Suedia i bashkohen OKB-së.  
19 nëntor 1985 Lufta e Ftohtë  
  Në Gjenevë, Presidenti amerikan Ronald Reagan dhe udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik, Mikhail Gorbachev takohen për herë të parë.  
19 nëntor 1990 Alija Izetbegoviç president i Bosnjës  
    Alija Izetbegoviç ka lindur në vitin 1925 në veri-perëndim të Bosnjës dhe Hercegovinës në Bosanski Shamac. Ai gjatë Luftës së Dytë Botërore luftoi kundër ideologjisë fashiste dhe çetnike, dhe më tej kundër ideologjisë komuniste. E formoi organizatën e quajtur “Mladi Muslimani” (Muslimanët e Rinj) i përbërë nga studentët dhe nxënësit. Ai gjatë luftës për popullin e tij u arrestua dhe e vazhdoi jetën në burg në kushte të vështira. Në fund të vitit 1988 u lirua me një amnisti “e cila parashikonte faljen e njerëzve të cilët kanë kundërshtuar me fjalë” nga ana e qeverisë jugosllave. Izetbegoviç-i në vitin 1990 e formoi partinë më të fortë në vend, Partia e Veprimit Demokratik (SDA), dhe ka qenë lideri, gjegjësisht udhëheqës i popullit gjatë luftës 1992-1995. Izetbogviç më 21 nëntor të vitit 1995 me nënshkrimin e Marrëveshjes së Dejtonit i la popullit të tij një shtet të njohur në arenën ndërkombëtare dhe një flamur. Për shkak të sëmundjes në tetor të vitit 2000 dha dorëheqje nga presidenca, ndërsa më 19 tetor 2003 ndërroi jetë. Për shkak të dijes dhe njohurive të thella, ishte pagëzuar me titullin ‘Mbreti i Urtë.’  
20. 20 nëntor 1935 Vritet heroi sirian Izzuddin Kassam  
  Kassami ka qenë sirian, i cili ka sfiduar forcat pushtuese nga Anglia. Në një prej rezistencave të armatosura, pas një shkëmbim zjarri me këta të fundit, Kassami vritet.
20 nëntor 1979 Sulmohet Qabeja e Nderuar  
  Xhuhejman Utejbi, së bashku me një grup rebelësh të armatosur prej 200 vetash, sulmojnë Qabenë dhe shpallin shfaqjen e Mehdiut të Pritur. Si ngjarje kishte dridhur tërë botën islame. Pushtimi i Qabesë ka zgjatur deri më 4 dhjetor kur edhe i është dhënë fund këtyre rebelëve shkatarraqë.
20 nëntor 2013 Shfaqet ishulli Nishinoshima  
  Në Japoni, pas shpërthimit të një vullkani në Paqësor, shfaqet ishulli Nishinoshima.  
20 nëntor 2016 Fatkeqësi hekurudhore në Indi  
  Në Pukhrayan, Indi, treni  express 19321, i nisur nga Indore për në Patna, devijon nga shinat duke shkaktuar vdekjen e më se 150 njerëzve. Konsiderohet fatkeqësia më e madhe hekurudhore në Indi që nga viti 1999.  
21. 21 nëntor 1248 Sevilja bie në duart e jomyslimanëve  
  Sevilja (spanjisht: Sevilla]) është kryeqyteti artistik, kulturor dhe financiar i Spanjës jugore. Është kryeqyteti i bashkësisë autonome të Andaluzisë dhe i krahinës së Seviljes. Është vendosur në fushën e lumit Guadalkivir, me një lartësi mesatare prej 7 m mbi nivelin e detit.  
21 nëntor 1877 Edisoni zbulon fonografin  
  Në vitin 1877, Thomas Edisoni ka eksperimentuar me staniolën dhe cilindrin e letrës duke u përpjekur që të incizonte sinjale telegrafike. Disi ia ka arritur të xhironte zërin e vet (për herë të parë në histori që zëri i njeriut është incizuar) gjë që çoi në shpikjen e fonografit të parë.  
21 nëntor 1991 Butros Gali zgjidhet sekretar i përgjithshëm i OKB-së  
  Zgjedhja e tij në këtë post shënon njëherësh edhe herën e parë që dikush nga vendet arabe po merrte këtë detyrë të rëndësishme.  
21 nëntor 1995 Nënshkruhet marrëveshja e Dejtonit  
  Në Dejton, SHBA, u nënshkrua marrëveshja e cila i dha fund luftës tre vjeçare ndërmjet Serbisë dhe Bosnjës.  
21 nëntor 1996 Vdes fizikanti pakistanez Muhammed Abdus Selam  
    Muhammed Abdus Selam është shkencëtari i parë pakistanez që shpërblehet me çmimin Nobel. Këtë çmim e fitoi në vitin 1979. Ka punuar në Angli si mësimdhënës në universitet. Aty edhe ka ndërruar jetë. Është varrosur në fshatin e lindjes, në Pakistan.  
22. 22 nëntor 1914 Basra bie në duart e anglezëve  
  Pas dobësimit të perandorisë omanë dhe pothuajse kalimit të saj në histori, Anglia i qe vërsulur botës islame. Pushtonte tokat islame një nga një. Gjatë luftës së parë botërore, ajo pushtoi edhe Basran në Irak.  
22 nëntor 1943 Libani shpall pavarësinë  
  Pas ndarjes së tokave islame pas luftës së parë botërore, Libani dhe Siria ishin në sundimin francez. Pushtimi i Libanit zgjatë 23 vite (1920-1943).  
22 nëntor 1963 Vritet Xhon Kenedi  
  John Kennedy ishte presidenti i 35 i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, i cili u vra në një atentat me dy plumba, një në kokë dhe një plumb në qafë, pikërisht më 22 nëntor të vitit 1963, gjatë një vizite në Dallas, Teksas. Ai njihej me inicialet JFK. Në ditën kur u vra, kishte mbushur 1000 ditët si President. Është një nga vrasjet më misterioze në gjithë historinë e njerëzimit.  
22 nëntor 1967 Këshilli i Sigurimit nxjerr vendimin 242  
  Vendimi nr. 242 kërkonte nga Izraeli që të tërhiqej nga tokat që kishte pushtuar në vitin 1967, duke kërkuar njëherësh që të njihte sovranitetin e shteteve fqinje ndaj tokave të tyre, të respektonte ujërat ndërkombëtare, të zgjidhte problemin e refugjatëve si dhe të krijonte zona të sigurta nga armët.
 
23. 23 nëntor 1824 Flota egjiptiane triumfon ndaj asaj greke  
  Në përgjigje të kërkesës së Sulltan Mahmudit për t’i dhënë fund rebelimit grek, Muhammed Aliu, valiu i Egjiptit, urdhëron Muharrem Begun, komandantin e flotës egjiptiane, që të përgatisë flotën dhe të niset për në ujërat e Greqisë. Flota detare egjiptiane përbëhej nga 14 anije, të cilat, me urdhër tjetër të Muhammed Aliut, u forcuan edhe me 18 anije, dhe, duke i dhënë fund kështu kryengritjes dhe rebelimit grek.  
23 nëntor 1964 Marrëveshje egjiptiano-saudite për Jemenin  
  Për t’i dhënë fund luftës civile në Jemen (1962-1967), presidenti egjiptian Xhemal Abdul Naser, kishte dërguar një çetë fillimisht por të cilën më pas e kishte ndihmuar më pas me 70,000 ushtarë. Vet Naseri shrpehej se Jmeni ishte ‘Vietnami i Egjiptit’, pasi që në këtë luftë kishin rënë hiq më pak se 10,000 ushtarë egjiptianë. Marrëveshja me autoritet saudite i dha fund kësaj lufte civile.  
23 nëntor 2010 Koreja Veriore provokon Korenë Jugore  
  Në një prej provokimeve të Koresë Veriore, Koreja Jugore, respektivisht një ishull i saj, sulmohet me dyqind predha. Në shenjë vetëmbrojtje, edhe Koreja Jugore i përgjigjet me zjarr.  
  23 nëntor 1933 Lindi Ali Sheriati  
    Ali Sheriati është një mendimtar shiit nga Irani. Është i njohur në fushën e Sociologjisë së Religjionit. Idetë e tij thuhet ta kenë motivuar revolucionin. Konsiderohet intelektual më me influencë i Iranit në shek.. XX.  
       
24. 24 nëntor 1953 Këshilli i Sigurimit dënon aktet terroriste të Izraelit  
  Këshilli i Sigurimit dënon masakrën izraelite në një prej fshatrave myslimane në Bejt Lahm (Betlehem) në Palestinë.  
24 nëntor 1980 Vdes hoxha Mahmud Halil Husajri  
  Hoxha Mahmud Halil Husajri ka qenë njëri ndër lexuesit më të njohur të Kur’anit në botën islame. Ka lindur në Egjipt në vitin 1917. Në vitin 1967 për herë incizoi leximin e tërë Kur’anit për radion e Egjiptit.  
24 nëntor 1993 Vritet Imad Ikl
  Imad Ikl ka qenë një nga liderët më të dalluar të lëvizjes Hamas. Ishte vrarë me shtatëdhjetë plumba.  
24 nëntor 1998 Gaza hap aeroportin ndërkombëtar të saj  
  Presidenti, Jaser Arafat, në mënyrë solemne hap aeroportin e parë ndërkombëtar në Gaza. Aeroplani i parë me pasagjer ishte ai nga Egjipti.  
24 nëntor 2013 Egjipti largon ambasadorin turk  
  Turqia pati kundërshtuar me ngulm shkarkimin dhe burgosjen e presidentit legjitim, Mursit, duke mos njohur legjitimitetin e autoriteteve të reja në krye me Sisin. Ky i fundit, në shenjë hakmarrjeje diplomatike, largon ambasadorin turk nga Egjipti.  
24 nëntor 2015 Turqia rrëzon një aeroplan rus  
  Një nga ngjarjet ndoshta më të rënda ndërmjet palëve që luftonin në Siri kundër kryengritësve. Rasti pati provokuar një ftohje marrëdhëniesh në nivel shtetesh, të cilat reflektuan edhe në ekonomi, por që me rrugë diplomatike u zgjodh.  
       
25. 25 nëntor 1491 Fillon rrethimi i Grënadës  
  Jo vetëm fillimi i rrethimit të Grënadës por edhe fillimit i fundit të sundimit dhe pranisë arabo-islame në Spanjë. Me rënien e Grënadës, bie edhe sundimi islam ndërsa vitet që do të vinin do të ishin tmerr për muslimanët dhe çifutët. Autoritete e krishtera do të ushtronin dhunë çnjerëzore, duke kryer masakra nga më të pamëshirshmet, ndaj ithtarëve të feve tjera, me theks të veçantë fesë islame.  
25 nëntor 1875 Egjipti ia shet aksionet e veta në kanalin e Suezit Anglisë  
  Autoritetet egjiptiane, respektivisht hidjevi Ismail, ia shet Anglisë aksionet e veta në kanalin e Suezit. Ky kanal për dekada në vazhdim do të paraqet probleme, të cilat në disa raste do të marrin dhe karakter agresiv, siç ishte rasti me sulmet e treshes (Angli, Francë, Izrael) ndaj Egjiptit pikërisht për shkak të këtij kanali.  
25 nëntor 1903 Lindi mendimtari mysliman Ebu A’la El Meududi  
  Ka lindur në Hajdarabad, Indi, në vitin 1903. Babi kishte refuzuar ta dërgonte në shkolla të huaja andaj edhe e kishte shkollua në shtëpi. Ka qenë aktiv në fushën e publicistikës islame. Ka nxjerrë revistën Terxhuman el-Kur’an (Përkthyesi i Kur’anit), e cila vazhdon edhe sot e kësaj dite. Po kështu ka themeluar lëvizjen Xhemati Mysliman, të cilën e ka udhëhequr për tridhjetë vite. Pas largimit nga udhëheqja e lëvizjes, iu përkushtua shkrimeve. Ka shkruar më shumë se 60 libra. I ishte ekspozuar disa atentateve ndërsa qe burgosur një herë me burg të përjetshëm. Në fat, ai qe dënuar me vdekje, por më pas i ishte lehtësuar dënimi në burgim të përjetshëm, e më pas, në mungesë të provave, ishte liruar. Atij i takon nderi, pas Allahut, për themelimin e Universitetit Islamik në Medinë, si ideatori dhe promotori i kësaj ideje. Ka qenë anëtar i Këshillit të Universitetit. Ka qenë anëtar themelues edhe i Ligës së Botës Islame. Ka vdekur në Lahore, Pakistan, në vitin 1979.  
25 nëntor 1986 Hapet Ura Mbreti Fehd  
  Kjo urë lidh Saudinë me Bahrejnin. Është e gjatë 25 km. Ideja e themelimit daton dy dekada më herët, gjatë një takimi delegacionesh ku vetëm ishte përmendur si ide, për të vazhduar më pas me konkretizimin e saj.  
25 nëntor 1992 Ndarja e Çekosllovakisë  
  Vendimi për ndarjen e Republikës Federative Çeke e Sllovake u mor në muajt e fundit të vitit 1992 dhe nga data 1.01.1993 ajo u bë realitet. Shpërbërja e federatës, sipas politikaneve të kohës, nuk ishte pasojë e intrigave ose gabimeve të ndonjë udhëheqësi. Ekzistenca e Çekosllovakisë dhe ndarja e saj u diktua nga kushtet historike të kohës.  
   
     
26. 26 nëntor 1830 Qytetarë algjerianë i dalin përpara pushtuesit francez  
  Në përpjekje për të ndaluar pushtuesin francez për të depërtuar në qytetin Bulejda, qytetarë të shumtë algjerianë vërshojnë rrugët. Rezistenca e tyre nuk shkoi huq. Francezët u kthyen si humbës.  
26 nëntor 1973 Mauritania bëhet pjesë e Ligës Arabe  
  Republika Islamike e Mauritanisë shtrihet në pjesën veri-perëndimore të Afrikës. Në pjesën perëndimore të vendit gjendet një dalje për në Oqeanin Atlantik. Mauritania kufizohet në veri-perëndim me Marokun (pjesën e shkretëtirës perëndimore të Marokut), në veri-lindje me Algjerinë, në lindje e deri në jug me Malin, dhe në jug-perëndim me Senegalin. Sipërfaqja e përgjithshme e Mauritanisë është 1,030,700 km2 prej së cilës 300 km2 janë ujë. Klima në Mauritani është klimë shkretëtire dhe gjithnjë e nxehtë, e thatë me temperatura konstante. Relievi i Mauritanisë është kryesisht jo pjellorë, terren i ultë i Saharës me disa shkëmbinj në pjesën qendrore.  
26 nëntor  1988 Arafatit nuk i jepet vizë për të udhëtuar në SHBA  
  Jaser Arafatit, që qe përgatitur për ta mbajtur një fjalim në selinë e OKB-së në SHBA, nuk iu dha vizë udhëtimi.  
26 nëntor  1990 Në ushtar egjiptian sulmon forca izraelite  
  Në shenjë revolte ndaj një masakre të kryer në Aksa, një ushtar egjiptian i quajtur me emrin Ejmen Hasan, sulmon një patrullë izraelite e cila po kalonte përgjatë kufirit me Egjiptin duke vrarë disa prej tyre dhe plagosur disa të tjerë.
27. 27 nëntor 1919 Konferenca e parë palestineze  
  Në Kuds, Palestinë, palestinezët mbajnë konferencën e parë të mbajtur ndonjëherë, ku kërkojnë pavarësimin e vendit të tyre.  
27 nëntor  1980 Vendimi i ri i konferencës së Samitit Arab  
  Vendet arabe mbajnë një konferencë në Jordani ku marrin vendim të përbashkët për të bojkotuar secilin shtet që Kudsin e njeh si kryeqytet të Izraelit apo që bart ambasadën në Kuds.
27 nëntor 1984 SHBA dhe Iraku shkëmbejnë ambasadorët  
  Pas një periudhe afërsisht njëzet vjeçare, SHBA dhe Iraku shkëmbejnë ambasadorët e tyre.  
27 nëntor 2004 Femra e parë myslimane police në Australi  
  Maha Sukka është myslimania e parë me shami që merr detyrën e polices në Australi.
   
28. 28 nëntor 1520 Magellan arrin në Oqeanin Paqësor
  Pas lundrimit nëpërmjet një ngushtice në skajin më jugor të Amerikës së Jugut, tre anije nën komandën e portugezit Ferdinand Magellan arritën në Oqeanin Paqësor, duke u bërë evropianët e parë që kalojnë nga Oqeani Atlantik në Paqësor.  
28 nëntor 1912 Shqipëria shpall pavarësinë  
  Më 28 Nëntor 1912, Kuvendi Kombëtar i Vlorës shpalli Pavarësinë e Shqipërisë. Akti i Shpalljes së Pavarësisë përbën një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë e popullit shqiptar. Me vendimin e Kuvendit të Vlorës, kombi shqiptar fitoi të drejtën e tij të pamohueshme për të qenë i lirë e i pavarur, krahas kombeve e popujve të tjerë të Evropës. Shpallja e Pavarësisë ishte një fitore e madhe e shqiptarëve edhe kundër politikës antishqiptare të monarkive fqinje ballkanike, kundër synimeve e planeve të tyre për copëtimin e plotë të Shqipërisë. Shpallja e Pavarësisë dhe ngritja e flamurit kombëtar në Vlorë ishte fitore e përbashkët për të gjithë popullin shqiptar dhe për të gjitha forcat që kishin marrë pjesë në luftën për çlirimin kombëtar, me pushkë dhe me penë.  
28 nëntor 1960 Mauritania zyrtarisht pavarësohet  
  Mauritania ishte nën sundimin e Francës. Në vitin 1960, shpall pavarësinë ndërsa Muhtar Vedel Dadah emërohet presidenti i parë i Mauritanisë.
28 nëntor 1989 Lufta e Ftohtë: Revolucioni Kadife  
  Përballë protestave, Partia Komuniste e Çekosllovakisë njofton se do të heqë dorë nga monopoli mbi pushtetin politik.  
29. 29 nëntor 1072 Vdes Sulltan Alparslani  
  Ka qenë një ndër sulltanët e dinastisë së madhe selxhuke. Ai është autori i fitores në betejën e Manzikertit kundër bizantinëve.  
29 nëntor 1945 Themelohet Jugosllavia  
  U krijua më 1918 si Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve, më 1929 u emërua Mbretëria e Jugosllavisë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore u pushtua nga fuqitë e Boshtit. Më 1943 partizanët shpallën Jugosllavinë Federative Demokratike, për tu riemëruar më 1945 si Republika Popullore Federative e Jugosllavisë, e pastaj më 1963 si Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë. Pas shpërbërjes, më 1992, Serbia dhe Mali i Zi themeluan Republikën Federative të Jugosllavisë, që në vitin 2003 do të emërohet Bashkimi Shtetëror i Serbisë dhe Malit të Zi, që simbolizon fundin e Jugosllavisë.  
29 nëntor 1947 OKB e ndan Palestinën  
  Këshilli i Sigurimit merr vendimin 181 sipas të cilit Palestina ndahej ndërmjet arabëve dhe izraelitëve.
29 nëntor 1990 Këshilli i Sigurimit i jep ultimatum Irakut  
    Pas pushtimit të Kuvajtit nga Iraku, dhe refuzimit të këtij të fundit për të lëshuar tokat e pushtuara, KS i jep ultimatum Irakut që nëse nuk do të tërhiqeshin nga tokat kuvajtiane deri më 15 janar 1991, do të sulmoheshin.
29 nëntor 2012 Palestina në OKB  
  Asambleja e Përgjithshme e OKB ka votuar për të njohur Palestinën si shtet vëzhgues jo-anëtar, një lëvizje e cila u kundërshtua fuqimisht nga Izraeli dhe SHBA-ja.

Asambleja votoi 138 pro 9 kundër, dhe 41 shtete abstenuan. Shqipëria ishte nga 41 shtetet që abstenoi.

 
30. 30 nëntor 1854 Franca merr privilegjin e hapjes së kanalit të Suezit  
  Udhëheqësi i Egjiptit, Muhammed Seid Pasha, francezit Ferdinand de Lesseps, i jep të drejtën dhe privilegjin e hapjes së kanalit të Suezit.
30 nëntor 1970 OKB me vendim për popullin e Palestinës  
  Me vendimin nr. 649, OKB i njeh të drejtën popullit palestinez për të vendosur për fatin e vet.
30 nëntor 1988 Vdes Abdul Basiti  
  Ka lindur ne Egjipt më 12/12/1928. Kur’anin e mësoi përmendësh në moshën dhjetë vjeçare. Konsiderohet një ndër lexuesit më të mirë të Kur’anit dhe gjithsesi me zërin më të ëmbël. Ka marrë çmime e dekorata të ndryshme ndërsa ka vizituar shumë shtete të botës si lexues i Kur’anit. Ka vdekur në Kajro.  

 

 

Advertisements

FETARIA E KËRKUAR

Hyrje

Allahu i Madhëruar e shpalli Islamin si sistem jete të cilit besimtarët duhet t’i përmbahen në tërësi. Adhurimet me të cilat na urdhëroi (namazi, agjërimi, zekait, haxhi) nuk janë qëllime në vete. Ato, në fakt, janë mjete që na shpijnë tek qëllimet e kërkuara. Namazi është ligjësuar të na largojë nga të këqijat (El Ankebut: 45.), agjërimi që të na bëjë të devotshëm (El Bekare: 183.), zekati që të pastrohemi shpirtërisht (Et Teube: 103.), haxhi që të na gdhendi moralisht e të na pastrojë nga mëkatet (El Bekare: 197.). Nëse këto adhurime nuk kryejnë qëllimet për të cilat janë ligjësuara, atëherë ato ngelin formalitete të cilat nuk na kryejnë punë. Feja reduktohet dhe tkurret në imazhe dhe lëvizje të cilat nuk reflektojnë. Për pasojë, gjen besimtar që falet, por mëkatar; besimtar që agjëron, por arrogant; besimtar që jep zekatin, por shpirtzi; besimtar që kryen haxhin, por ngatërrestar; besimtar që, shprehur sipas mendimtarit mysliman, Gazaliut, ka ‘fetari mashtruese’ false, formale, ku vetëm trupi është aktiv ndërsa shpirti, ndërgjegjja, morali, etika, sjellja janë pasive.

Imazhe të këtilla të zhveshjes së fesë nga shpirti dhe qëllimet gjejmë edhe në shoqërinë tonë. Kjo edhe na detyron që ta trajtojmë si problematikë.

Fetaria e vërtetë

Që fetaria të jetë e vërtetë, duhet të reflektojë në praktikën dhe raportet tona me Allahun, njerëzit dhe ambientin (Kardavi). Allahu i Madhëruar në Kur’anin famëmadh kërkon që ne t’i dorëzohemi plotësisht dhe ta respektojmë fenë e Tij në çdo pore të jetës:

﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً ﴾

“O ju që besuat, hyni në islamizmin e tërësishëm (Përqafoni fenë islame në tërësi),…” [El Bekare: 208.]

﴿قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّـهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾

“Thuaj: “Namazi im, kurbani im dhe vdekja ime janë thjesht për All-llahun, Zotin e botëve.” [El En’amë: 162.]

Fetaria e vërtetë kërkon që të kesh frikë Allahun kudo që të jesh: “Ke frikë Allahun kudo që të jesh!”- i tha Profeti ﷺ Ebu Dherit (r.a.).

Fetaria e vërtetë kërkon që krahas lëmoshës, njerëzve t’iu dhurosh edhe dashurinë e çiltër, respektin, sigurinë. Profeti Muhammed ﷺ duke përshkuar myslimanin e vërtetë thotë: “Mysliman është ai që nuk shqetëson të tjerët me gjuhën dhe dorën e tij.” Nëse ke falur namazin, ke agjëruar, e madje edhe ke dhënë lëmoshë, por ke dështuar me etikën tënde, atëherë nuk ke përfituar nga feja sepse ke patur fetari të gabuar. Kur Profetin Muhammed ﷺ e pyetën për punën e një gruaje, e cila falej, agjëronte dhe jepte sadaka ama ma gjuhën e saj shqetësonte fqinjët, Profeti ﷺ tha: “Ajo është në xhehennem.” Kjo nuk i nënvlerëson këto vepra (namazin, agjërimin dhe sadakanë) por është tregues i dështimit tonë në mishërimin me qëllimet e vërteta të tyre.

Fetaria e vërtetë kërkon që krahas aspektit teknik të fesë, të përmbushet edhe aspekti i brendshëm, ai që nuk e sheh syri. Një shok i Profetit Muhammed ﷺ fitoi Xhennetin, jo pse dallonte nga të tjerët me namaz apo agjërim më të shumtë por për shkak se e kishte zemrën e pastër.

Fetaria e vërtetë është ai zinxhiri që nuk guxon të shkëputet. Fetaria duhet të menaxhojë me çdo çështje të jetës. Ndryshe, ajo ngel e thatë dhe aspak produktive. Profeti Muhammed ﷺ na flet për një njeri, i cili ka qenë në udhëtim, është lodhur dhe rraskapitur, ka ngritur duart dhe ka lutur Allahun: O Zot! O Zot! Mu përgjigj!, por Allahu nuk i është përgjigjur. Ky njeri ka plotësuar aspektin formal të lutjes: ka ngritur duart kah qielli, ka lutur Allahun me përgjërim, ka qenë i rraskapitur, ka qenë në udhëtim ku duaja pranohet, megjithatë këtij nuk i është pranuar, përse? Sepse ushqimin dhe pijen i ka fituar me mashtrim. Pra, ka bërë një shkëputje të fetarisë, nuk e ka aplikuar atë në tërësi, dhe për pasojë, nuk i është pranuar lutja.

Fetaria e vërtetë kërkon që besimtari të jetë besimtar në xhami dhe jashtë saj. Një njeriu që kishte bërë mashtrime në treg, Profeti ﷺ i tha hapur: “Kush na mashtron, nuk është prej nesh!”

Fetaria e vërtetë reflekton një besimtar i cili kujdeset për ambientin ku bëjnë pjesë kafshët dhe natyra. Profeti Muhammed ﷺ na ka treguar se një grua shkaku i një mace ka shkuar në Xhehennem, sikur që na ka treguar se është pjesë e imanit të largosh pengesat nga rruga.

Të parët për fetarinë e vërtetë

Fetaria e vërtetë tek të parët, veçmas shokët e Profetit ﷺ, ka qenë me këto botëkuptime. Nëse kanë munguar rezultatet e adhurimeve në praktikë, ata nuk i kanë parë adhurimet të mjaftueshme për të dëshmuar fetarinë dhe sinqeritetin e dikujt. Për ta kuptuar më mirë, si shembull do të marrim një rast nga koha e Sahabeve (r.a.). Një njeri erdhi të dëshmojë tek Omer bin Hattabi (r.a.) por duke qenë se nuk e njihte i kërkoi ta sillte ndonjë dëshmitar. Erdhi një njeri dhe tha: Unë e njoh.  E si e njeh?- e pyeti Omeri.  E njoh për të drejtë dhe të mirë- u përgjigj njeriu.  Mirë, a e ke fqinj të afërm, që ta dish se çfarë bën natën e çfarë bën ditën, çfarë sjell në shtëpi e çfarë nxjerr prej saj? – e pyeti. Jo – tha njeriu. A ke qenë ortak me të në tregti, ngase devotshmëria e njeriut dhe ruajtja nga harami (drejtësia dhe besnikëria) njihen nëpërmjet dinarit dhe dërhemit? Tha: jo. A ke udhëtuar me të sepse udhëtimi shpalos tiparet e moralit? -e pyeti. Tha: jo. Dejnuri e ka përmendur se Omeri (r.a.) i tha: Po të shoh se e ke parë duke u falur në xhami dhe për këtë po dëshmon se është i drejtë. Shko se ti nuk e njeh këtë njeri. Pastaj iu drejtua njeriut që erdhi për të dëshmuar: Shko dhe sille dikë që të njeh.

Që të jemi fetarë të vërtetë

Për feja të reflektojë pozitivisht tek ne, duhet, para së gjithash, të përmbushen dy kushte themelore:

1)      Raportet ndërmjet të fshehtës dhe të dukshmes, ndërmjet bindjes dhe veprimeve, ndërmjet shpirtit dhe trupit, duhet të jenë korrekte. Nuk guxojmë të bëhemi hipokritë duke thënë atë që nuk e veprojmë (Es Saff: 2-3.).

2)      Përmbledhjen e formaliteteve dhe qëllimeve në adhurime. Duhet të falemi në përputhje me fenë, por edhe të synojmë me namazin largimin nga të këqijat; duhet të agjërojmë duke braktisur bukën dhe ujin (formalitetet), por edhe duke braktisur të këqijat. Kështu, mund të bëhet fetarë të vërtetë.