HUTBE PËR PAVARËSINË – (16 shkurt 2018)

HUTBE PËR PAVARËSINË

(16 shkurt 2018)

 

Falënderimi i takon Allahut. Atë e falënderojmë dhe prej Tij falje dhe ndihmë kërkojmë. Kërkojmë mbrojtje nga All-llahu prej të këqijave të vetvetes dhe të veprave tona. Kë e udhëzon Allahu s’ka kush e lajthit dhe kë e largon nga rruga e vërtetë, s’ka kush e udhëzon. Dëshmoj se s’ka hyjni tjetër përveç Allahut , i Cili është Një dhe dëshmoj se Muhammedi është rob dhe i dërguar i Tij.

Besimtarë të nderuar!

[Gëzimi për këtë ditë]

17 shkurti është një datë që në historinë më të re të Kosovës shënon ngjarjen më madhështore të saj, pavarësinë. Pas dekadash okupimi e  privimi nga e drejta për të jetuar të lirë, deshi Zoti dhe ky popull fitoi lirinë. Nëse kihet parasysh e kaluara që kemi përjetuar, atëherë gëzimi për këtë datë, që për ne paraqet shkëputje nga një e kaluar e hidhur, rrjedh krejtësisht natyrshëm. Por jo vetëm, gëzimi, edhe falënderimi. Kjo datë duhet të na shërbejë si falënderim, në radhë të parë ndaj Krijuesit Fuqiplotë, e pastaj edhe ndaj të gjithë atyre që, në një ose formë tjetër na ndihmuan në jetësimin e këtij ideali të kamotshëm. Allahu i Madhëruar na mëson në Kur’an:

وَمَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّـهِ ۖ

Çdo dhunti që keni është nga Allahu…” [En Nahl: 53]

Ndërsa Pejgamberi Muhammed ﷺ na ka mësuar se “ai që nuk falënderon njerëzit, nuk ka falënderuar as Allahun!

[17 shkurti datë reflektimi]

17 shkurti është edhe një datë reflektimi. Tani që kemi plotësuar dekadën e parë si shtet, sa duhet të na gëzojë fakti për largimin gjithnjë e më shumë nga e keqja, duhet të na brengosë edhe fakti se sa jemi duke punuar për jetësimin e botëkuptimeve të pavarësisë dhe lirisë. Pavarësimi është një moment, i cili në fakt hap një histori të re, me përgjegjësi e detyra të reja e të shumta, në fokus të të cilave është dinjiteti i qytetarit dhe mirëqenia e tij. Së këndejmi, 17 shkurti duhet të troket në ndërgjegjen tonë se sa kemi realizuar për një dekadë këto domethënie dhe botëkuptime të pavarësisë, sa kemi punuar për rritjen e mirëqenies së qytetarëve, sa kemi arritur të funksionojmë si shtet. Shteti nuk mund të ec para përderisa drejtësia të mos e ketë në dorë timonin e tij. Kriminelët dhe shkelësit e ligjit duhen ndëshkuar kushdo që të jenë ata. Ndryshe, festimi i kësaj date nuk do të ketë sens dhe as kuptim. Allahu, pas këtyre dhuntive që iu jep njerëzve, siç është pavarësia tani për ne, kërkon punë dhe energji për stabilizim të vendit e jo përçarje të tij. Thotë Allahu:

الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ ۗ وَلِلَّـهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ

“(Allahu ndihmon) Ata të cilët kur Ne u mundësojmë vendosjen në tokë, e falin namazin, japin zeqatin, urdhërojnë për të mirë dhe largojnë prej të keqes. Allahut i takon përfundimi i çështjeve.” [El Haxh: 41]

[Përgjegjësia shoqërore]

Kosova nuk është vetëm e politikanëve, ajo është e të gjithë qytetarëve të saj, dhe nisur nga këtu, përgjegjësitë për çuarjen para të saj, nuk janë vetëm të liderëve tanë. Secili qytetar duhet ta ndërgjegjësoje veten se, krahas të drejtave të tij, ai ka edhe obligime karshi shtetit. Secili prej nesh mund të bëj diç të mirë për vendin e vet.

Kështu, të fillojmë të gjithë bashkë, të punojmë për vendin tonë, sepse, duke punuar kështu, ne kemi punuar për vetën tonë, për fëmijët tanë, për gjeneratat që do të vinë!

O Zoti ynë, Zot i qiejve dhe tokës, bëje vendin tonë vend të sigurisë, paqes, mirëqenies dhe qetësisë e assesi mos e bë vend të trazirave, rrëmujës dhe dhunës!

 

Advertisements

ÇKA PAS PAVARËSISË?

ÇKA PAS PAVARËSISË?

Falënderimi i takon All-llahut. Atë e falënderojmë dhe prej Tij falje dhe ndihmë kërkojmë. Kërkojmë mbrojtje nga All-llahu prej të këqijave të vetvetes dhe të veprave tona. Kë e udhëzon All-llahu s’ka kush e lajthit dhe kë e largon nga rruga e vërtetë, s’ka kush e udhëzon. Dëshmoj se s’ka hyjni tjetër përveç All-llahut , i Cili është Një dhe dëshmoj se Muhammedi është rob dhe i dërguar i Tij.

Besimtarë të nderuar!
Urime Pavarësia e Kosovës dhe e trashëgofshim shtetin më të ri të Evropës dhe Botës!
Sot, në Xhumanë e parë pas shpalljes së Pavarësisë së shtetit tonë, gjënë e parë që duhet të ndalemi dhe ta trajtojmë është perspektiva dhe ardhmëria e këtij vendi. Nëse dje gëzimi kishte pushtuar zemrat tona, sot planet konkrete dhe strategjitë afatgjate për mirëqenien e qytetarëve duhet të invadojnë mendjen tonë. Kjo hutbe e sotit, gjithsesi se është një vazhdimësi e asaj të javës së kaluar, ku veç u munduam të vejmë themelet e këtyre nismave dhe iniciativave me vizion largpamës për shtetin tonë.
Vëllezër të nderuar!
Republika e Kosovës, një shtet me mbi 90% muslimanë të popullsisë së përgjithshme, në rrugën e saj drejt formimit të shtetësisë dhe institucioneve të saj, gjithsesi se atë duhet ta përshkojë edhe duke shkëputur shkëndija udhëzimi dhe drita këshille nga kandili i pashuar islam. Muhammedi, paqja dhe mëshira e Allahut qofshin mbi të, me çlirimin e Mekkes, nuk ishte ndalur vetëm për t’u gëzuar, nuk kishte ngre dolli, madje atë nuk e bënte kurrë, jo, ai, pa bërë asnjë pushim, kishte filluar punën dhe veprimtarinë e tij në zhvillimin dhe rregullimin e Mekkes. Pas lëshimit të dekretit për falje, Muhammedi, bekimet e Allahut qofshin mbi të, kishte shkuar tek Qabeja, shtëpia e Allahut, dhe kishte filluar ta rrënojë historinë e besëtytnive, adhurimeve të kota dhe bindjeve të gabuara. Ai rrënoi putat, zotat false prej guri e druri, dhe botërisht, një herë e përgjithmonë, shpalli se Adhurimi i takon Allahut, Zotit të botëve! e jo drurëve dhe gurëve. Caktoi udhëheqësin për të mbikëqyrur punët dhe mbarëvajtjen e proceseve dhe ecurive fetare e politike të vendit.
Nëse ai e bëri këtë, atëherë ajo që liderët tanë duhet ta bëjnë është përmirësimi i gabimeve të së kaluarës, ndërrimi i politikave të gabuara, zhdukja e korrupsionit dhe largimi nga skena politike i atyre që në kurriz të popullit janë pasuruar paligjshëm. Kështu, përparon shteti dhe mbretëron harmonia e lumturia në të!
Besimtarë të nderuar!
Gëzimin tonë normalisht se duhet ta shtojë edhe fakti se tani Kosova, jo vetëm që po shkëputet nga armiku i përbetuar, fetar e kombëtar, por edhe po krijon institucione vetëqeverisëse legjitime dhe të pranuara ndërkombëtarisht. Nevoja e një gjëje të tillë, edhe fetarisht është shumë e theksuar. Pejgamberi, paqja dhe shpëtimi qofshin mbi të, nevojën e udheheqësisë e kishte parë në çdo gjë, madje edhe nëse njerëzit marrin ndonjë udhëtim privat. Siç transmeton Ebu Davudi, Pejgamberi, paqja dhe shpëtimi qofshin mbi te, kishte thene: “Nëse tre veta kanë marrë një udhëtim le ta emërojnë njërin prej tyre prijës”. ([1])
Madje, anashkalimin e ndërtimit të institucioneve e kishte cilësuar si disfatë para djallit. Duke na rrëfyer për nevojën e një gjëje të tille, ai merr shembullin vijues: “Nuk ndodhë të jenë tre veta në ndonjë vendbanim (qytet) apo fshat e pastaj të mos falen me xhemat (në mënyrë kolektive-instituci onale) e të mos ketë mbizotëruar djalli mbi ta. Mbahu për kolektivit (xhematit) ngase ujku e ha delen, që i ndahet tufës”. ([2])
Nga këtu, roli i udhëheqësit të drejte është vlerësuar të kalojë edhe suazat e ndikimit të çfarëdo ideologjie tjetër. Ka thënë Uthman b. Affani, kryetari i tretë i Shtetit Islam pas vdekjes së Muhammedit, alejhi’s selam: “Atë që mbjell-bën imami (udhëheqësi) s’mund ta mbjell Kur’ani”, dhe “Atë, që Allahu e bën nëpërmjet imamit (udhëheqësit) nuk e bën as nëpërmjet Kur’anit”.
Megjithatë, ky gëzim nuk guxon të kthehet në zhgënjim, kjo buzëqeshje nuk guxon të kthehet në vaj. E them këtë për faktin se udhëheqësit janë ata që kanë marrë përsipër udhëheqjen e vendit andaj duhet ta kenë në hatër këtë. Ndryshe, siç edhe është konstatuar, udhëheqësit janë ata që kanë lënë mbrapa shtetet me politikat e tyre të gabuara. Ka thënë Mustafa Muhammed Tahhan: “Provat kanë dëshmuar se vendi i sëmundjes në trupin e ummetit është në vendin e udheheqësisë, pa të cilën ummeti nuk mund ta përmbledh veten e të rilind. Mu për këtë, kontrollimi dhe mbikëqyrja e udhëheqësve është nevojë e patjetërsueshme për mbarëvajtjen e kësaj udhëheqësie…”. ([3])
Robër të Allahut!
Kosova nuk është vetëm e politikanëve, ajo është e të gjithë qytetarëve të saj, dhe nisur nga këtu, përgjegjësitë për çuarjen para të saj, nuk janë vetëm të liderëve tanë. Secili qytetar duhet ta ndërgjegjësoje veten se, krahas të drejtave të tij, ai ka edhe obligime karshi shtetit. Kështu ka caktuar i Madhi Allah në ligjin e Tij. Nëse mendon se nuk mund të kontribuosh, atëherë të paktën, mos u bë shkaktar i ngecjes së tij prapa, në çfarëdo sfere qoftë!
Xhematlinjë të nderuar!
Edhe pse fetarisht jemi të urdhëruar që të punojmë në kolektiv, megjithatë as roli individual në përparimin e shtetit nuk mohohet. Secili prej nesh mund të bëj diç të mirë për vendin e vet. Nëse shohim ndonjë dukuri negative, nuk duhet të presim që shteti ta largoje atë, por duhet që me metoda dhe mënyra të pranuara, jo me brutalitet, ta largojmë atë. Kështu realizohet miqësia e vërtetë dhe arrihet lumturia e dëshiruar dhe ëndërruar, të cilën Allahu e përshkroi në Kur’an. Thotë Allahu: “Besimtarët dhe besimtaret janë të dashur për njëri-tjetrin, urdhërojnë për të mirë, e ndalojnë nga e keqja…”. ([4])
Besimtarë të nderuar!
Shteti nuk mund të ec para përderisa drejtësia të mos e ketë në dorë timonin e tij. Kriminelët dhe shkelësit e ligjit duhen ndëshkuar kushdo që të jenë ata. Ndryshe, nëse drejtësia në kuptimin e ekzekutimit të kodeve penale dhe masave ndëshkuese për ata që prishin rendin dhe cenojnë të drejtat e të tjerëve, nuk zbatohet vetëm se ndaj të dobëte dhe atyre pa krahë, atëherë ne kemi fituar epitetin dhe imazhin e një populli, që Allahu, në Kuran, dhe Muhammedi, alejhi’s selam në Sunnet, na rrëfyen për dështimin e tyre. Merreni model fjalën e njeriut që vuri themelet e drejtësisë në tokë, Muhammedit, paqja dhe shpëtimi qofshin mbi të, i cili me një rast kur një grua nga një familje autoritative kishte vjedhur dhe iu ishte kërkuar ta anashkaloje këtë rast, kishte thënë: Sikur dhe vajza ime, Fatimeja, të vjedhke, do t’ia prisja dorën (do t’ia shqiptoja masën ndëshkuese adekuate!)”.([5])
Të nderuar xhematë!
Kosova nuk duhet ta harroje realitetin e saj! Ajo duhet ta dijë se edhe për fenë e shumicës së qytetarëve të saj duhet të punojë, madje, kjo sipas premtimit të Allahut, është garanci e madhe për një shtet të stabilizuar, të qetë dhe të lumtur. Thotë Allahu: “Atyre nga mesi juaj të cilët besuan dhe bënë vepra të mira, All-llahu u premtoi se do t’i bëjë zotërues në atë tokë ashtu si i pat bërë zotërues ata që ishin para tyre dhe fenë të cilën Ai e pëlqeu për ta, do ta forcojë, e në vend të frikës Ai do t’ju dhurojë siguri. Ata më adhurojnë Mua e nuk më shoqërojnë asgjë. E kush edhe pas kësaj mohon, të tillët janë ata më të prishurit”. ([6])
Allahu bekoftë Republikën e Kosovës! Allahu ndërgjegjësoftë liderët tanë! O Zoti ynë, ne të lusim që liderët të jenë njerëzit tanë më të zgjedhur e të mos jenë njerëzit më mendjelehte! Udhëzoji ata që nëpërmjet tyre të udhëzohet edhe populli, drejtoji ata që të drejtohet edhe populli! Zot i qiejve dhe tokës, bëje vendin tonë vend të sigurisë, paqes dhe qetësisë e assesi mos e bë vend të trazirave, rrëmujës dhe dhunës! Na drejto në rrugën Tënde dhe na bë të vdesim si besimtarë!

21-2-2008, e enjte
Vushtrri, Kosovë

_____________________________________
[1] Transmeton Ebu Davudi ndërsa hadithi sipas Shejh Albanit është hasen
[2] Hadithin e transmeton Ebu Davudi ndërsa Shejh Albani ne Sahihu Ve Daifu Suneni Ebi Davud e ka cilësuar hasen
[3] Esh shura ve devruha fi islahi’l ferdi ve’l muxhtemea, Dr. Mustafa Mahmud Tahhan, Ittihadu’l munedh-dhamati’ t tul-labijjeh, bot.1, 2002, f: 15-16
[4] et-Teube, 71
[5] Buhariu dhe Muslimi
[6] en-Nur, 55

Hadithi 84: NJERIU ËSHTË ME ATË QË E DO

 

Hadithi 84:

 

NJERIU ËSHTË ME ATË QË E DO

   
عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ» مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ.
Ebu Musa El Esh’ariu (r.a.) transmeton se i Dërguari i Allahut n ka thënë: «Njeriu është me atë që e do!» Transmetim unanim.[1]
 
[Dashuria si dëshmi e lidhjeve ndërmjet nesh dhe motiv i tyre]

Ky hadith na inkurajon për dashurinë ndaj Profetëve (a.s.) dhe pasimin e tyre sipas rangjeve që kanë. Ai po ashtu na tërheq vërejtjen që të mos i duam armiqtë dhe kundërshtarët e tyre, sepse dashuria është jo vetëm dëshmi e lidhjes së fuqishme ndërmjet njeriut dhe të dashurit të vet, të cilin e pason në sjellje, moral dhe veprime, por edhe motiv që mban gjallë këtë lidhje.

Ngjashëm është puna edhe me dashurinë ndaj Allahut. Ajo është prej gjërave që më së shumti e tërheqin robin tek Allahu dhe e afrojnë pranë Tij. E duke qenë se Allahu shpërblen robërit dhe iu jep shumëfishin e asaj që kanë dhënë, atëherë, si shenjë konkrete e këtij shpërblimi është që njeriun ta bashkojë me atë që e do, edhe nëse në vepra kanë dallime.[2] Allahu thotë:

﴿وَمَن يُطِعِ اللهَ وَالرَّسُولَ فَأُوْلَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاء وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا

Kush i bindet Allahut dhe Profetit (në dispozitat e urdhëruara), ai do të jetë me ata të cilëve, Allahu u ka dhënë shumë dhunti: me pejgamberët, me të drejtët, me dëshmorët dhe me njerëzit (tjerë) të mirë! E sa shokë të mrekullueshëm janë këta!” [En Nisa: 69]

Këtu qëndron shpjegimi për thënien e Enesit (r.a.): Asgjë nuk na ka gëzuar më shumë se fjala e Profetit Muhammed n «Njeriu është me atë që e do!». Kështu, unë i dua të Dërguarin e Allahut n, Ebu Bekrin dhe Omerin, dhe (edhe nëse nuk jam në vepra i ngjashëm, për shkak të dashurisë sime) kam shpresë të jam me ta në Xhennet![3]

Allahu thotë:

﴿جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ

Xhenneti i Adnit, në të cilin do të hyjnë ata, dhe prindërit e tyre, dhe gratë e tyre, dhe pasardhësit e tyre – ata që kanë qenë të mirë (që kanë besuar),…” [Err Rra’d: 23]

﴿وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَا أَلَتْنَاهُم مِّنْ عَمَلِهِم مِّن شَيْءٍ

E, ata që kanë besuar dhe u shkojnë pas pasardhësit e tyre në besim, do t’ju bashkojmë pasardhësit e tyre dhe nuk do t’ju pakësojmë asgjë nga veprat e tyre…” [Et Tur: 21]

Kjo e vërtetë është fakt që shihet e preket. Ne shohim se si kur dikush i do njerëzit e mirë, iu bashkëngjitet dhe ka dëshirë t’i imitojë e të duket sikur ata. Po kështu qëndron puna edhe me njerëzit e këqij, të cilët i duan njerëzit e këqija dhe i bashkëngjiten atyre. I Dërguari i Allahut n ka thënë:

«المرء على دين خليله، فلينظر أحدكم من يخالل»

«Njeriu ka fenë e shokut të vet, ndaj le të shikon ndonjëri prej jush se kë po e shoqëron!»[4]

«مَثَل الجَلِيسِ الصَّالِحِ والسُّوءِ كَحَامِلِ الْمِسْكِ وَنَافِخِ الكِيرِ، فَحَامِلُ المِسْكِ إِمَّا أنْ يحْذِيَكَ، وِإمَّا أنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ، وإمَّا أنْ تَجِدَ مِنْه رِيحاً طيِّبةً، وَنَافِخ الكِيرِ إِمَّا أَنْ يَحْرِقَ ثِيَابَكَ، وِإمَّا أنْ تَجِدَ ريحاً خَبِيثَةً»

«Shembulli i shokut të mirë dhe të keq është sikur shembulli i shitësit të miskut (parfumit) dhe farkëtarit. Shitësi i miskut ose do të të dhurojë erë, ose do të të shesë parfum, ose (të paktën) do të ndiesh erë të mirë misku prej tij. Ndërsa farkëtari  ose do t’i djeg rrobat, ose do të të jep erë të keqe.»[5]

Nëse puna qëndron kështu me dashurinë e njerëzve ndërmjet vete, a thua si qëndron me atë që e do Allahun dhe i jep përparësi dashurisë për Të ndaj çdo gjëje tjetër? I tilli do të jetë me Allahun dhe do të përfitojë afërsinë e Tij, afërsinë e të dashurve. Allahu thotë:

﴿إِنَّ اللهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَواْ وَّالَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ

Me të vërtetë, Allahu është me ata, që i druajnë Atij dhe që janë bamirës.” [En Nahl: 128]

Lloji më i lartë i ihsanit (bamirësisë) është ta duash Allahun, dashuri kjo që vjen paralel me njohjen dhe dijen për Allahun.

E lusim Allahun të na begatojë me dashurinë për Të, dashurinë e atyre që e duan Atë, dhe dashurinë për veprat që na afrojnë tek dashuria për Të! Allahu është bujar dhe fisnik dhe prej Tij vjen suksesi!

[1] Transmetojnë Buhariu në Sahih, nr. 6170, dhe Muslimi në Sahih, nr. 2639.

[2] Edhe nëse njeriu nuk ka vepra të mira shumë sa ka ai që e do, Allahu, në shenjë mirësie ndaj robit, e bashkon me atë që e do. Autori më poshtë e shpjegon konkretisht me rastin e Enesit r.a.

[3] Transmetojnë Buhariu në Sahih, nr. 3688, dhe Muslimi në Sahih, nr. 2639.

[4] Hadith hasen. E transmetojnë Imam Ahmedi, 2/303; 334; Abd bin Humejdi në Muntehab, 1431; Ebu Davudi, 4833; Hatibi në Tarihu Bagdad, 4/115; Tirmidhiu, 2378; Muzziu në Tehdhibu-l-Kemal, 29/166-167; Tajalisiu, 2107; Hakimi, 4/171; Shatibiu në El I’tisam, 1/224-225 me shënimet e hoxhës Meshhur Hasen.

[5] Ekstraktin e këtij hadithi e gjen tek hadithi 68.

DA’VEJA ISLAME VËSHTRUAR SIPAS HISTORIVE TË RRËFYERA NGA PROFETI MUHAMMED ﷺ

Dr. Sedat ISLAMI

 

DA’VEJA ISLAME VËSHTRUAR SIPAS HISTORIVE TË RRËFYERA NGA PROFETI MUHAMMED

 

HYRJE RRETH TREGIMEVE NË DA’VE DHE TREGIMEVE PROFETIKE

Si gjini letrare, tregimi ka një rëndësi të veçantë. Fakti se me të depërtohet shpejt tek audienca dhe përfitohen lehtë zemrat e njerëzve, ka bërë që të përdoret që nga fillimi si metodë e shpjegimit të fesë. Në të vërtetë, është vet Kur’ani, si referenca e parë e Islamit, ai që përmban rrëfime të shumta, të cilat janë legjitimuese për aplikimin e tregimit në fushën e predikimit. Kjo seri artikujsh mëton të hedh dritë mbi tregimet profetike dhe rëndësinë e tyre në fushën e Da’ves -predikimit islam.

 

  1. RËNDËSIA E TREGIMEVE NË DA’VE

1.1. Klasifikimi i tregimeve në fushën e Da’ves

Tregimi klasifikohet në kuadër të mënyrave dhe mjeteve të prezantimit të fesë. Tregimi nënkupton ‘aftësinë për t’iu folur njerëzve dhe për t’i këshilluar duke u mbështetur në ngjarjet dhe rrëfimet e njerëzve të mëparshëm.[1] Muhammed Benî Amir duke folur për tregimet në fushën e Da’ves, thotë: “Argumentimi me tregimin kur’anor në fushën e Da’ves është më se i domosdoshëm. Kjo, sigurisht, për shkak të përmasave të rëndësisë së saj. Tregimi kur’anor na prezanton personazhet, lëvizjet, moralin e tyre, bindjet, idetë, hapësirën kohore dhe gjeografike të tyre. Po kështu na prezanton sjelljet, veprat dhe diskutimet e tyre, duke ofruar kështu një imazh më të qartë dhe një ide më të pranuar tek njerëzit.”[2]

Referuar përmbajtjes edukative të tyre, tregimet janë një metodë ndërmjet urtësisë dhe këshillës së mirë.[3] Për këtë shkak: “Tregimet janë mënyrë e përsosur, artistikisht, dhe e dobishme, profesionalisht, e kumtimit të fesë nëse predikuesi ka shkathtësinë e prezantimit të tyre dhe përkufizimit në tregime që përmbajnë këshilla dhe mësime të mëdha.[4]

 

1.2. Kur’ani dhe Sunneti për tregimet

Se tregimet kanë rëndësi të madhe, flasin një varg citatesh fetare, si nga Kur’ani, si nga Sunneti. Sa për ilustrim, do të përmendim disa prej tyre. Në Kur’an, Allahu na flet për profetët (a.s.) dhe përvojat që kishin me popujt e vet dhe për reflektimin që këto përvoja kanë fillimisht tek Profeti Muhammed (a.s.), si predikuesi i parë dhe mësuesi i predikuesve pas tij, e pastaj edhe tek ne, pasuesit e tij. Allahu thotë: “Ne e kemi dërguar Nuhun te populli i tij – e ai qëndroi në mesin e tyre një mijë pa pesëdhjetë vite…” [El Ankebut: 14.]

Ajete që na shpalosin detaje nga përvojat e Profetëve (a.s.) me popujt e tyre ka goxha shumë. Ato, shprehur me terma shkencor, janë 1/3 e përmbajtjes kur’anore,[5] dhe që të gjitha, kanë qëllime të përgatitjes shpirtërore, morale dhe fizike për këtë rrugë të vështirë. Allahu na mëson: “Në tregimet e atyre (pejgamberëve) ka këshilla për ata që janë mendarë…” [Jusuf: 111.]; “Ne po t’i tregojmë ty të gjitha lajmet e pejgamberëve, për të ta forcuar zemrën…” [Hud: 120.]

Ibn Kethiri duke shpjeguar këto ajete thotë: Ajetet në të cilat shpalosen përvojat e Profetëve (a.s.) me popujt e tyre janë mesazh për Profetin tonë që ata t’i merr shembuj dhe modele për misionin e vet.[6]

Këtë metodologji të përforcimit shpirtëror nëpërmjet rrëfimeve e gjejmë dhe në hadithe profetike. Habbab bin Eretti rrëfen të ketë shkuar tek Profeti Muhammed (a.s.) dhe t’i jetë ankuar për sprovat dhe belatë që i kishin goditur, respektivisht të kërkonte prej tij të lutej që Allahu t’ua largonte. Duke qenë se kjo rrugë nuk është pa sprova dhe këto që i përjetojnë sot këta besimtarë i kanë përjetuar edhe të parët, Profeti (a.s.) përdori tregimin si mjet motivues. Siç rrëfen Habbabi, ai iu kishte thënë atyre: «Në gjeneratat para jush, kishte burrë (besimtar) të atillë që sillej (për tu ekzekutuar para tiranëve), i hapej një gropë në tokë (ku vendosej) ndërsa mbi kokë i vihej sharra, e cila e ndante në gjysmë, por kjo nuk e largonte atë nga feja. I krihej trupi me krehër të hekurt të cilët ia ndanin mishin nga kockat por kjo nuk e largonte nga feja e vet. Pasha Allahun, çështja (e kësaj feje) ka për tu plotësuar aq sa udhëtari do të udhëtojë nga San’aja në Hadrameut ndërsa nuk do të ketë frikë askënd përveç Allahut të Madhëruar, apo ujkut për kopenë e tij, por ju po nguteni[7]

Arsyeja pse Profeti (a.s.) kërkoi të mos i përshpejtonin gjërat ishte se nuk ishin të vetmit këta që duronin, edhe para tyre kishte besimtarë (profetë e të tjerë) që sprovoheshin, madje deri në këtë masë, por nuk e linin fenë. Kështu, urtësia pse ua rrëfeu këtë ngjarje nga e kaluara qëndron në forcimin e tyre për të duruar sprovat me të cilat ballafaqohen.[8]

Natyrisht, ka edhe hadithe tjera të shumta që trajtojnë këtë aspekt. Ato edhe do të jenë objekt studimi në këtë seri.

 

1.3. Rëndësia dhe objektivat e përgjithshme të tregimeve fetare

  • Tregimet e Kur’anit janë mjet i Da’ves.[9] Tregimet arrijnë më së miri ta përcjellin mesazhin ose arrijnë në atë formë që mënyrat dhe metodat tjera nuk arrijnë dot.[10]
  • Tregimet fetare të marra nga Kur’ani dhe Sunneti janë të sakta. Ato nuk janë fantazi por ndodhi dhe ngjarje të vërteta që janë dëshmi për historinë.[11] Për shkak të përmbajtjes edukative që kanë, ato nuk janë thjesht histori por këshilla dhe mësime.[12]
  • Tregimet fetare janë përforcim shpirtëror dhe moral për predikuesin e ri. Ato përmbajnë këshilla dhe udhëzime të shumta dhe të ndryshme: flasin për moralin dhe përgatitjen që duhet të ketë predikuesi, përshkruajnë tiparet e audiencës, ofrojnë model të predikimit si dhe i japin kurajë predikuesit duke ia kujtuar përvojat e predikuesve nga gjeneratat para nesh. Në këtë aspekt, ato na ofrojnë, në radhë të parë, metodologjitë e Profetëve (a.s.) në Da’ve.[13]
  • Tregimet janë dëshmi jo vetëm e aspektit praktik të fesë por edhe e mundësisë reale të aplikimit të mësimeve fetare në praktikë.[14]
  • Tregimet janë të lehta për tu thënë, të lehta për tu kuptuar, të shpejta për ta përcjellë mesazhin tek audienca. Këtu mbase qëndron pse njerëzit i duan dhe janë të dhënë pas tyre.
  • Tregimet mund të inkorporohen në mjete të ndryshme: hutbe, artikull, ders, etj. Mund të inkorporohen edhe në metoda tjera, p.sh. në inkurajim dhe frikësim. Po kështu mund të manifestohen me fjalë dhe me shkrim.[15]

 

1.4. Kritere për aplikimin e rrëfimeve në Da’ve

Që rrëfimet të marrin miratimin fetar si metodë e pranuar e prezantimit të fesë, duhet të përmbushin disa kritere me rëndësi. Tregimet janë lehtë të përvetësuara nga injorantët, kështu që, po nuk u kushtëzuan me disa kritere dhe rregulla, ato mund të lajthisin, e bashkë me to edhe njerëzit. Nuk justifikohen tregimet e pavërteta me qëllimet e pastra, siç bëjnë disa tregimtarë që, për të motivuar njerëzit në fe, shpikin rrëfime që fare nuk qëndrojnë.

Si kritere për pranimin e tregimeve numërohen:

  • Tregimet fetare mund të përfitohen nga Kur’ani, Sunneti, rrëfimet për gjeneratat e para, rrëfimet nga jeta e përditshme, rrëfimet e izraelitëve.[16]
  • Tregimet e Kur’anit dhe Sunnetit për të kaluarën dhe të ardhmen janë gajb (fshehtësi) andaj duhet të mbështeten në vahj (shpallje).[17]
  • Tregimet fetare dallojnë nga tregimet e lira. Duke qenë se kanë karakter fetar, atëherë ato, si në temë, si në mënyrën e prezantimit, i nënshtrohen rregullave fetare. Kjo assesi nuk guxon të nënkuptohet si tendencë e zhveshjes së tyre nga veçoritë artistike gjatë prezantimit, e sidomos të veçorisë së përshkimit të gjërave.[18]
  • Të mos jenë tregime me probabilitet (mundësi) saktësie dhe gënjeshtre në të njëjtën kohë, siç janë ta zëmë disa israilijate që sillen në versione të ndryshme, të zgjeruara e shkurtuara, të cilat s’i pranon mendja dhe s’i miraton feja. Kështu, duhet të kufizohemi vetëm në tregimet e Kur’anit, librave të Sunnetit dhe librave të besueshme të tefsirit. Nuk i takon një tregimtari të transmetojë një hadith ndërsa nuk është në dijeni për rangun e tij, në është i saktë apo jo.

Nëse tregimet janë të vërteta, atëherë ato, referuar ndikimit që kanë, janë më se të nevojshme. Imam Ahmedi ka thënë: “Sa shumë nevojë kanë njerëzit për një tregimtar të drejtë![19]

  • Trajtimi i israilijateve si tregime predikimi bëhet në tre mënyra: pranohen ato që përputhen me Kur’anin dhe Sunnetin; refuzohen ato që s’përputhen me Kur’anin dhe Sunnetin; dhe ato që janë të panjohura fillimisht anashkalohen derisa të sillet një gjykim fetar për to. Gjykimi fetar bëhet duke iu referuar kuptimeve kur’anore dhe profetike por edhe duke iu referuar logjikës së shëndoshë.[20]
  • Të mos jenë tregime që janë me probabilitet keqkuptimi dhe keqinterpretimi, si ato që flasin për mëkatet dhe faljen e tyre, dhe të cilat mund të merren si pretekst nga mëkatarët për të justifikuar mëkatet që bëjnë. Duke qenë se tregimet e pavërteta dhe këto me mundësi keqkuptimi qenë bërë art në një kohë, të parët i urrenin ato, madje kishte raste, sikur ai i Aliut (r.a.), që të tillëve të mos iu linin fare hapësirë predikimi në xhami.[21]
  • Nuk lejohet thirrja në libra të tefsirit dhe nuk justifikohet kjo për rrëfimin e tregimeve të pavërteta. Nëse tregimtari nuk arrin të dallojë transmetimet e vërteta nga të tjerat, pavarësisht referencave që ka (librat e tefsirit në këtë rast), nuk i lejohet të rrëfejë tregimet që janë në to.
  • Në mënyrë që tregimi të jep frytet e dëshiruara, duhet përvetësuar profesionalisht. Tregimi ka rregullat dhe kriteret e veta. Një tregimtar nuk do të mund të arrijë ta bind audiencën nëse nuk arrin të shkoqisë detajet e rrëfimit dhe t’i prezantojë ato siç duhet.[22]

Si përmbledhje, Ibn Xheuzi numëron disa prej tipare të atyre që mund rrëfejnë tregime: Të jetë dijetar dhe të zotërojë shkencat, të ketë dituri për hadithet profetike dhe të dallojë transmetimet e sakta nga të pasaktat, të ketë dituri për data dhe jetëpërshkrime të të parëve, të ketë dije për lajmet e asketëve, të kuptojë thellësisht fenë, ta njeh rrënjësisht gjuhën, dhe të synojë me veprimtarinë e tij Allahun dhe kënaqësinë e Tij dhe assesi përftimet materiale apo famën dhe popullaritetin.[23]

 

  1. TREGIMET PROFETIKE DHE KARAKTERISTIKAT E TYRE

2.1. Çfarë synohet me tregimet profetike dhe si ndahen ato?

Tregimet profetike, për nga përmbajtja, funksioni dhe mesazhet, janë vazhdimësi e tregimeve kur’anore. Kjo ngase, si vahj që janë, kanë të njëjtin burim. Tregimet profetike trajtojnë tema nga e kaluara dhe e ardhmja. Badishah i ndan në:

  • Histori të së shkuarës, e që janë temë e këtij libri,
  • Histori të vet Profetit (a.s.), dhe
  • Histori të së ardhmes.[24]

Natyrisht, ka edhe ndarje tjera, të bëra nga këndvështrime të ndryshme, si për nga tematika e tregimeve, si për nga hapësira e shtjellimit (shkurt e gjatë), gjëra këto që janë thjesht rezultat i përpjekjes dhe angazhimit (ixhtihadit) individual të studiuesve.

 

2.2. Karakteristika të tregimeve profetike

  • Tregimet janë pjesë përbërëse e haditheve profetike prej të cilave përfitohen mësime dhe këshilla.[25]
  • Janë pjesë e haditheve xhevami, haditheve që me pak fjalë përmbledhin mësime të shumta.[26]
  • Tregimet më të mira pas tregimeve të Kur’anit.[27]
  • Ngjashëm me tregimet kur’anore, janë të vërteta, jo fantazi.[28]
  • Ndryshe nga rrëfimet e zakonshme, të cilat mund të jenë dhe të mos jenë të vërteta, rrëfimet e Profetit Muhammed (a.s.) janë të vërteta. Ato janë pjesë e përgjithshme e shpalljes, madje janë nga lloji i gajbit (të fshehurës, sekretit) që nuk mund të dihet ndryshe vetëm se nëpërmjet shpalljes hyjnore. Allahu i Madhëruar duke përshkruar mësimet e Profetit Muhammed (a.s.), shpjegon se ato janë pjesë e asaj që i shpallet atij. “Ai nuk flet sipas qejfit të vet. 3. Ajo (që flet ai) është vetëm Shpallja, që i ka ardhur atij.” [En Nexh: 3-4.]

Kjo nënkupton se shtesat në tregimet profetike mund të klasifikohen si gënjeshtër ndaj Profetit Muhammed (a.s.).[29] Në këtë kontekst, nuk pranohen as rrëfimet me sened të donet që të jenë pjesë e ligjërimeve fetare.[30]

  • Tregimet profetike, siç shpjegon Ibn Hibbani, kanë një reflektim tredimensional: lëvdata për disa vepra e tipare nga e kaluara, të cilat duhet t’i përvetësojë edhe ky ummet; përshkrimi i disa gabimeve dhe mëkateve të së kaluarës, që ky ummet nuk duhet t’i përsërisë; dhe përshkrime nga të cilat ky ummet duhet të merr mësim.[31]
  • Duke qenë se synojnë mësimet dhe këshillat, tregimet profetike më shumë fokusohen në ngjarje se në emra.
  • Pavarësisht rasteve që përshkruajnë, ruajnë etikën gjuhësore.[32]
  • Hadithet profetike përmbajnë shifër të konsiderueshme tregimesh, fakt ky që na bën të mjaftohemi me to ndaj tregimeve të pavërteta.[33]

Tregimet profetike dallojnë për nga hapësira: disa janë të shkurtra, madje përmblidhen në një fjali, derisa të tjera janë të gjata. Madje, siç thotë Izuddini[34] ato nuk kanë një formë të caktuar.

 

 

 

[1] AbduRrahim bin Muhammed El-Mugadh-dhevi, El-usus el-ilmijjeh li-menhexh ed-da’veti el-islamijjeh – dirasetun te’silijjetun ala dav’i el-vaki’i el-muasir, (Rijad: Dar el-hadareti li-n-neshr ve-t-teuzië, 2010), fq. 732.

[2] Muhammed Emin Hasen Muhammed Beni Amir, Esalib ed-Da’veti ve-l-Irshad, (Jordani: Universiteti i Jermukut, 1999), fq. 371.

[3] Ubejd bin Abdul Aziz bin Ubejd Es-Selemi, Ed-Da’vetu fi sureti el-Ankebut, (Rijad: Dar Ez-Zehra, 1998), fq. 247-249.

[4] Esh-Sherif Hamdan Raxhih El-Mehdi El-Hexhari, Kavaid ed-Da’veti el-Islamijjeh, (Medine Munevvere: 1995.), fq. 519.

[5] Tekijuddin Ahmed bin Abdul Halim bin Tejmije, Mexhmu el-fetava, (Medine Munevvere: Kompleksi i botimit të Kur’anit Fisnik ‘Mbreti Fehd’, 1995), 17/207.

[6] Ebu-l-Fida Ismail bin Umer bin Kethir, Tefsiru el-Kur’ani el-Adhim, (Rijad: Dar Tajjibe li-n-nesh ve-t-teuzi, 1999), 4/363.

[7] Buhariu: 3612; 6943; Ebu Davudi; 2649; Imam Ahmedi: 21057; 21073; 21217.

[8] Ebu Muhammed Mahmud bin Ahmed Bedruddin El Ajni, Umdetu el-Kari-i sherhu Sahihi el-Buhari, (Bejrut: Dar ihja et-turath el-arabi), 16/144.

[9] Muhammed bin Salih El-Munexhid, Hedharat fi-k-kasas ve-rr-rrivajat, (Xhidde: Zad Group, 2010), fq. 7.

[10] Tal’at Muhammed Afifi Salim, Muhtarat min el-kasas es-sahih fi-s-Sunneti en-Nebevijjeh – dirasetun tahlilijjetun terbevijje, (Kajro; Dar el-Iman), fq. 15.

[11] Uthman bin Muhammed El Hamis, Febihudahumuktedih – kiraetun te’silijjetun fi sijeri ve kasasi el-Enbija alejhimuselam, (Kuvajt: Dar Îlaf ed-devlijje, 2010), 35.

[12] Muhammed Emin Hasen Muhammed Beni Amir, Esalib ed-Da’veti ve-l-Irshad, vep. e cit, fq. 372.

[13] Abdul Kerim Zejdani, El-mustefadu min kasas el-Kur’ani li-d-da’veti ve-d-duati, (Bejrut: Muessesetu err-rrisale, 1998), fq. 8.

[14] Tal’at Muhammed Afifi Salim, Muhtarat min el-kasas es-sahih fi-s-Sunneti en-Nebevijjeh – dirasetun tahlilijjetun terbevijje, vep. e cit, fq. 16.

[15] Esh-Sherif Hamdan Raxhih El-Mehdi El-Hexhari, Kavaid ed-Da’veti el-Islamijjeh, vep. e cit., fq. 519.

[16] AbduRrahim bin Muhammed El-Mugadh-dhevi, El-usus el-ilmijjeh li-menhexh ed-da’veti el-islamijjeh – dirasetun te’silijjetun ala dav’i el-vaki’i el-muasir, vep. e cit., fq. 735-737.

[17] Uthman bin Muhammed El Hamis, Febihudahumuktedih – kiraetun te’silijjetun fi sijeri ve kasasi el-Enbija alejhimuselam, vep. e cit., 35.

[18] Muhammed Emin Hasen Muhammed Beni Amir, Esalib ed-Da’veti ve-l-Irshad, vep. e cit, fq. 368.

[19] Ali Mahfudh, Hidajetu el-murshidine ila turuk el-va’dhi ve-l-hatabeh, (Kajro: Dar El-I’tisam, 1979), fq. 78; 80; 81.

[20] Ibn Haxher El Askalani, Tuhfetu en-nubela min kasas el-Enbija, (EBA: Mektebetu es-Sahabe, 1998), fq. 44-45; Ali Mahfudh, Hidajetu el-murshidine ila turuk el-va’dhi ve-l-hatabeh, vep. e cit., fq. 81; Uthman bin Muhammed El Hamis, Febihudahumuktedih – kiraetun te’silijjetun fi sijeri ve kasasi el-Enbija alejhimuselam, vep. e cit., fq. 40-43; Meshhur Hasen Selman, Min kasas el-madine fi hadithi Sejjidi el-Murseline, vep. e cit., fq. 13.

[21] Ali Mahfudh, Hidajetu el-murshidine ila turuk el-va’dhi ve-l-hatabeh, vep. e cit., fq. 79-80.

[22] Esh-Sherif Hamdan Raxhih El-Mehdi El-Hexhari, Kavaid ed-Da’veti el-Islamijjeh, vep. e cit, fq. 520.

[23] Ali Mahfudh, Hidajetu el-murshidine ila turuk el-va’dhi ve-l-hatabeh, vep. e cit., fq. 81.

[24] Hafidh Muhammed Badishah, El-kissatu en-nebevijjetu: hasaisuha ve ehdafuha et-terbevijjeh, në: Majallah al-qism al-arabi – University of the Punjab, no. 22, Issue: 2015, Lahore, Pakistan, fq. 135-136.

[25] Meshhur Hasen Selman, Min kasas el-madine fi hadithi Sejjidi el-Murseline, vep. e cit., fq. 6.

[26] Tal’at Muhammed Afifi Salim, Muhtarat min el-kasas es-sahih fi-s-Sunneti en-Nebevijjeh – dirasetun tahlilijjetun terbevijje, vep. e cit, fq. 30.

[27] Umer Sulejman Abdullah El Eshkar, Sahihu el-kasasi en-nebevij, (Amamn: Dar en-nefais, 2007), fq. 14.

[28] Kemal Izzuddin, El-hadith en-nebevijj esh-sherif min el-vixheheti el-belagijjeh, (Bejrut: Dar Ikre, 1984), fq. 459.

[29] Uthman bin Muhammed El Hamis, Febihudahumuktedih – kiraetun te’silijjetun fi sijeri ve kasasi el-Enbija alejhimuselam, vep. e cit., 35.

[30] Ali bin Ibrahim Hashish, Tahdhir ed-daijeh min el-kasas el-vahije, (Aleksandri: Dar el-Akideh, 2006), fq. 5.

[31] Meshhur Hasen Selman, Min kasas el-madine fi hadithi Sejjidi el-Murseline, vep. e cit., fq. 7.

[32] Tal’at Muhammed Afifi Salim, Muhtarat min el-kasas es-sahih fi-s-Sunneti en-Nebevijjeh – dirasetun tahlilijjetun terbevijje, vep. e cit, fq. 29.

[33] Esh-Sherif Hamdan Raxhih El-Mehdi El-Hexhari, Kavaid ed-Da’veti el-Islamijjeh, vep. e cit, fq. 519.

[34] Kemal Izzuddin, El-hadith en-nebevijj esh-sherif min el-vixheheti el-belagijjeh, (Bejrut: Dar Ikre, 1984), fq. 460.

ZILIA E PËLQYER DHE ZILIA E URRYER

Hadithi 88:

ZILIA E PËLQYER DHE ZILIA E URRYER

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ: رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا، فَسَلَّطَهُ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ. وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْحِكْمَةَ، فَهُوَ يقضي بها، ويعلّمها.» متفق عليه

Abdullah bin Mes’udi (r.a.) transmeton se i Dërguari i Allahut (alejhiselam) ka thënë: «Zilia është e ndaluar me përjashtim në dy raste: ndaj njeriut që Allahu i ka dhënë pasuri ndërsa ai është përkushtuar ta shpenzojë për punë të mira, dhe ndaj njeriut, të cilit Allahu i ka dhënë urtësi, ndërsa ai gjykon sipas saj dhe ua mëson atë të tjerëve.» Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi.[1]

 

[Llojet e zilisë]

Zilia është dy llojesh:

1)      Lloji i parë është i ndaluar dhe papëlqyer në të gjitha rastet.

Kjo ndodhë kur zilia shprehet me dëshirën për ta parë tjetrin të zhveshur prej çfarëdo mirësie shpirtërore e materiale. Ky lloj trajtohet i këtillë, urryer, pavarësisht se zilia ngel vetëm në shpirtin e njeriut apo edhe merr trajtë veprimi, pra angazhohet që ta dëmtojë njeriun. Kjo e fundit është më e rëndë gjithsesi për shkak se është padrejtësi e përsëritur. Ky lloj është ai që ia djegë njeriut të mirat ashtu siç zjarri i djeg drutë.

2)      Lloji i dytë i zilisë është ai që nuk dëshirohet me të privimi i tjetrit nga mirësitë por përfitimi i mirësive të ngjashme me të, apo edhe më shumë!

[Nënllojet e zilisë që nuk nënkupton privimin e tjetrit nga të mirat]

Ky lloj mund të jetë i pëlqyer dhe jo i pëlqyer:

–          I pëlqyer është kur i sheh një njeriu një nimet të Allahut ndërsa ka dëshirë sikur ta kishte edhe ky. Kjo, vetëm si dëshirë, është e mirë, e lëre më edhe të shndërrohet në përpjekje konkrete që të begatohet me një të mirë të tillë.

E njerëzit që më së shumti iu kihet zili janë ata që janë begatuar me pasuri, të cilët, ndryshe nga të shfrenuarit, investojnë në bamirësi, përmbushin detyrimet dhe japin aty ku është e pëlqyer të jepet. Kjo vepër e tyre është jo vetëm një nga llojet më të lëvduara të bamirësisë, por edhe një nga dëshmitë dhe argumentet e besimit.

Ngjashëm me të është edhe puna me dijen. Nëse dikujt Zoti i ka dhënë dije ndërsa ai me të gjykon dhe i mëson njerëzit, ai ka vepruar mirë dhe drejt dhe është njeri që kihet zili për të mirë.

Këto dy grupe njerëzish kanë vlerë të veçantë andaj kihen zili. Grupi i parë janë në shërbim të njerëzve me pasurinë e tyre, ua mbulojnë nevojat dhe investojnë në fusha bamirësie, andaj edhe puna e tyre ka rëndësi dhe ndikim të madh. Ndërsa grupi tjetër janë ata që me dijen e tyre udhëzojnë robërit në gjërat e mira që duhet t’i bëjnë, fetare ose tjera qofshin këto.

 

[Rregull për zilinë e lejuar]

Në fakt, këta janë dy shembuj, ndryshe zilia për të mirën është rregull dhe aplikohet varësisht nga gjendja dhe pozita e saj (veprës së mirë) tek Allahu.[2] Këtu qëndron shpjegimi pse Allahu i Madhëruar urdhëroi të gëzohemi dhe të përgëzohemi për arritjen e kësaj të mire dhe se për të nuk bekohet kush tjetër pos besimtarëve të sinqertë. Thotë Allahu:

قُلْ بِفَضْلِ اللهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُواْ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ

Thuaj: “Me dhuntinë e Allahut dhe mëshirën e Tij – vetëm me këto le të gëzohen! Kjo është më mirë se ajo që grumbullojnë ata”.” [Junus: 58]

وَلا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ * وَمَا يُلَقَّاهَا إِلا الَّذِينَ صَبَرُوا وَمَا يُلَقَّاهَا إِلا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ

Nuk barazohet e mira dhe e keqja! Të keqen ktheje me të mirë e atëherë – armiku yt do të të bëhet menjëherë mik i ngushtë. (34) Këtë mund ta arrijnë vetëm ata që durojnë dhe këtë mund ta arrijnë vetëm ata që janë të pajisur (me virtyte të bukura).” [Fussilet: 34-35]

 

[Shpërblimi për këtë lloj zilie]

Ndodhë që njeriu që i dëshiron këto gjëra të fitojë shpërblimin si të atij që i kryen, kuptohet nëse ka nijet të sinqertë dhe vendosmëri se po ta begatonte Allahu me gjëra të këtilla, do të vepronte ngjashëm me këtë besimtar të devotshëm që pasurinë dhe dijen i shpërndan për hir të Zotit.  Kjo është vërtetuar në hadith dhe ky shpërblim arrihet veçmas nëse besimtari angazhohet praktikisht për jetësimin e kësaj dëshire apo zilie të preferuar e pëlqyer.

 

[Lloji i papëlqyer i zilisë që nuk dëshiron dëmtimin e tjetrit apriori]

–          Ndërsa lloji tjetër, pra i papëlqyeri, është kur synimi i arritjes së këtyre mirësive bëhet për dëfrim dhe epshe. Këtë mund ta kuptojmë më drejtë nëse i referohemi Kur’anit kur flet për ata që u mahnitën nga pasuria e Karunit dhe thanë:

يَا لَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِيَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٍ

“…Ah! sikur të na ishte dhënë edhe neve si Karunit! Ai, (me të vërtetë), ka fat të madh”.” [El Kasas: 79.]

 

[Ndëshkimi për këtë lloj zilie]

Kështu, nëse dikush dëshiron një gjë të tillë, pra sikur të këtyre që bëjnë mëkate, atëherë ai trajtohet sipas nijetit që ka: do të kenë barrë të njëjtë.

Me këtë shpjegim sqarohet zilia e urryera, e cila është e refuzuar çdoherë, dhe zilia e cila është dëshirim, dhe e cila pëlqehet në një rast dhe refuzohet në rastin tjetër.

Allahu e di më së miri!

 

[1] Transmetojnë Buhariu në Sahih, nr. 73, dhe Muslimi në Sahih, nr. 816.

[2] Nëse është vepër shumë e mirë, atëherë zilia pozitive për të qenë i begatuar me një të tillë duhet të jetë më e madhe. Përkthyesi.