Personalitete vushtrriase: AVNI ZAJMI

Avni Zajmi është një personalitet i rrallë i kulturës fizike. Është i vetmi shqiptar i dekoruar nga Komiteti Olimpik Botëror me trofeun e madh të njëqind vjetorit të themelimit të këtij komiteti. Ka lindur në Vushtrri më 4 gusht 1893. Mësimet dhe studimet i ka kryer në Vushtrri, Shqipëri, Stamboll dhe Francë. Përkundër mundësisë për të qëdnruar në Francë për mësimdhënie, ai ishte kthyer në vendlindje. Ka qenë i deleguar nga Shqipëria për të zhvilluar arsimin në Kosovë. Ai erdhi në Vushtrri ku e hapi shkollën e parë shqipe. Ndihmë të madhe pati edhe nga arsimtari, njëherësh edhe hoxhë, Emin Hoti. Për shkak të angazhimit, forcat serbe e ndoqën dhe larguan nga Vushtrria. Avniu u kthye në Shqipëri ku jetoi pjesën tjetër të jetës derisa vdqi në Tiranë më 13 prill 1989 (1).

 

1 Fahri Buçinca, Zhvillimi i kulturës fizike dhe sportit në Vushtrri 1900-2000, (Prishtinë: botim privat, 2010), f. 51-61.

Urtësi: NDRYSHIMI

NDRYSHIMI

Abdul Kerim bin Muhammed El-Maliki

  1. Allahu nuk e ndryshon gjendjen e një populli përderisa ata të mos e ndryshojnë vetë…[Kur’ani: Rad: 11]
  2. Gjëja e vetme që nuk ndryshon kurrë është ligji i ndryshimit.
  3. Çdo gjë ndryshon me kohë.
  4. Kush nuk e paguan çmimin e ndryshimit, do ta paguaj atë të mos ndryshimit.
  5. Të gjithë mendojnë si ta ndryshojnë botën por askush nuk mendon si ta ndryshojë veten e tij. Tolstoi
  6. Kush nuk mund ta ndryshojë mendimin e vet, nuk mund të ndryshojë asgjë. Bernard Shaw
  7. Mençuria është aftësia për tu ambientuar me ndryshimin.
  8. Për mendimin tim, puna e vështirë qëndron tek ndryshimi i popujve. Sa i përket qeverive, ato ndryshojnë vetvetiu kur populli të ndryshojë. Muhammed Gazali
  9. Ndjenjat janë produkt i ideve andaj kur të kesh ndryshuar idetë, do të kesh ndryshuar edhe ndjenjat.
  10. Edukimi nuk ndërron karakterin, e gdhend atë. Mustafa Sibai
  11. Ji ti ndryshimi që dëshiron ta shohësh në këtë botë!

Urtësi: RAPORTET E PËRGJITHSHME

RAPORTET E PËRGJITHSHME
Abdul Kerim bin Muhammed El-Maliki
  1. Feja është raport dhe marrëdhënie me të tjerët. [Muhammedi a.s.]
  2. Besimtari i afron të tjerët dhe afrohet me të tjerët. [Muhammedi a.s.]
  3. Trajtoji të tjerët siç ke dëshirë të të trajtojnë. [Isai a.s.]
  4. Butësia  në sjellje është koka e urtësisë. [Lukman Hakimi]
  5. Aliu r.a. i ka thënë të birit, Husejnit r.a.: ‘Për raportet tua me të tjerët veten merre kandar: duaje për ata atë që do për vete e urreje për ata atë që urren për vete. Mos iu bë padrejtësi siç ke dëshirë të të mos bëjnë padrejtësi. Bëju mirë siç ke dëshirë të të bëjnë mirë. Konsideroje për të keqe për ata atë që e konsideron për vete të keqe dhe mos ua thuaj fjalët që nuk ke dëshirë t’i dëgjosh.’
  6. Raportet me të tjerët janë sikur frymëmarrja: që të dyja mëtojnë vazhdimësinë e jetës. [Virginia Satir]
  7. Mos u përpiq ta fitosh çdo debat. Ndonjëherë përfitimi i zemrave është më me rëndësi se fitimi i debatit. [Gëte]
  8. Miklimi[1] ndaj njerëzve është lëmoshë.
  9. Miklimi është gjysma e mendjes.
  10. Miklimi është produkt i mençurisë.
  11. Miklimi është baza e mirësjelljes.
  12. Miklimi është virtyt i përbërë nga butësia dhe durimi.
  13. Më i mençuri është ai që di si t’i joshë e përkëdhelë njerëzit e kohës së vet. [Ibn Firjeh]
  14. Ha çfarë të pëlqen ty e vish çfarë iu pëlqen njerëzve.
  15. Nëse dëshiron të respektohesh, kërko atë që mundet (të ndodhë).
  16. Nëse dëshiron ta fitosh kënaqësinë e njerëzve, kuptoji së pari.
  17. Sipas vendit edhe kuvendi.
  18. Kush i shikon njerëzit me sy të shkencës, i urren. Kush i shikon me sy të së vërtetës, i justifikon.
  19. Mos shiko atë që sytë mund ta shohin dhe as mos dëgjo atë që veshët mund ta dëgjojnë.
  20. Mos i kërko dikujt dy herë të njëjtën gjë.
  21. Mos ua përmend njerëzve të mirat që ua ke bërë sepse kështu humb e mira dhe prishet shoqëria.
  22. Ruaji lidhjet, jo pronat.
  23. Trimi i mirë me shokë shumë.
  24. Buzëqeshja është çelës i raporteve të çiltra shoqërore.
  25. Nëse i ke bërë dikujt, mos ia përmend. Nëse të ka bërë mirë dikush, mos ia harro. [Ibn Mukaffaë]
  26. Lartësojeni veten duke aplikuar moralin e shkujdesjes[2]. [Ibn El- Xheuzi; Xhafer bin Muhammed Sadik]
  27. Kush i shoqëron njerëzit me dredhi, do ta tradhtojnë. [Ahnef bin Kajsi]
  28. Gjëja më e rëndësishme në raport me njerëzit është aftësia dhe durimi për t’i dëgjuar të gjithë ato që i thonë e flasin.
  29. Njerëzit janë tre lloje: disa janë sikur ushqimi që nuk bën pa të, disa janë sikur ilaçi që të duhen në ndërkohë ndërsa disa janë sikur sëmundja që askush nuk e do. [Hasan Basriu]
  30. Vëllezërit janë tre llojesh: lajkatues, llogaritës dhe zemërgjerë: lajkatuesi dëshiron thjesht të përfitojë prej teje pa të dhënë asgjë, llogaritësi i cili të jep aq sa   përfiton prej teje, dhe zemërgjeri, i cili thjesht dëshiron t’i vazhdojë lidhjet me ty, pa pasur ndonjë përfitim. [Lukman Hakimi]
  31. Nëse fillon t’i vlerësosh njerëzit, nuk do të gjesh kohë për t’i dashur ata.
  32. Nëse e bën shprehi që të hidhërohesh sa herë që nuk të pëlqen diç, atëherë dije se kurrë nuk do të ndihesh i qetë.
  33. Kënaqësia e njerëzve është ideal që nuk realizohet.
  34. Nuk e di sekretin e suksesit por të dështimit po: përpjekja për të kënaqur çdo njeri. Bill Cosby
  35. Përderisa nuk i kam bërë keq askujt, nuk më intereson nëse më duan apo jo njerëzit. Unë nuk jam këtu, në këtë botë, për t’i argëtuar të gjithë njerëzit. Woody Allen
  36. Nëse dorën e ke në gojë të ujkut, kujdes, tërhiqe me butësi.
  37. Kurrë mos e lut Allahun që të mos kesh nevojë për njerëzit, sepse Allahu e ka lënë që njerëzit të kenë nevojë për njëri tjetrin. Lute thjesht që të mos kesh nevojë për njerëzit e këqij. Aliu r.a.
  38. I verbër është ai që sheh me syrin e huaj, i shurdhër është ai që dëgjon me veshin e huaj. Ahmed Sheuki.
  39. Është marrëzi ta urresh dikë vetëm pse ke dëgjuar një njeri të flet keq për të. Mark Twain
  40. Unë plot hidhërim, shoku im pa asnjë pikë durim, a ku të ketë mes nesh pajtim?!
  41. Dhurata verbëron syrin e gjykatësit. [Xhafer Sadik]
  42. Dhurata trullosë mendjen.
  43. Vizita shton dashurinë.
  44. Përmende atë që mungon[3] se kështu afër vetes e afron.
———————————————————————————
[1] Dashamirësia, zemërbutësia, mirësjellja, joshja, lajkatimi. Përdoret vetëm me kuptim pozitiv.
[2] Shkujdesja (ar. tegaful) nënkupton rastet kur njeriu injoron qëllimshëm disa veprime të të tjerëve të cilat provokojnë për të keq. Këtë e bën për shkak se nuk do të zbret në nivel injorantësh.
[3] Njeriu që ndodhet larg teje fizikisht.

ME RASTIN E PËRFUNDIMIT TË VITIT HIXHRI

ME RASTIN E PËRFUNDIMIT TË VITIT HIXHRI

 

[HYRJE]

Besimtarë të nderuar! 

Njeriu, nga vet natyra, harron e gabon. Allahu i madhëruar, për të mos lejuar robin të devijojë, nga mëshira dhe urtësia e Tij, ka lënë ‘shenja’ të shumta, të cilat, sikur shenjat në rrugë, ia përkujtojnë kthimin tek Allahu dhe përgjegjësinë për vepra. Një nga këto shenja, e mbase më e madhja dhe më e rëndësishmja, është dhe koha dhe kalimi i saj. Njeriu, siç thotë Hasan Basriu, është vet koha, sa herë kalon një pjesë e saj, kalon edhe një pjesë e tij. Tani, kur na ndajnë më pak se një javë nga fundi i vitit hixhrij, desha që këtë hutbe t’ia kushtoj këtij përkujtimi, ta bëjë si një shenjë, e cila na përkujton nevojën e rishikimit të veprave tona, për të plotësuar atë që kemi lënë mangu, për të përmirësuar atë që kemi bërë gabim dhe për tu penduar sinqerisht tek Allahu.

 

[KËSHILLIMI ME KOHËN DHE KALIMIN E SAJ]

Vëllezër xhematlinj!

Jeta e njeriut nuk është tjetër vetëm se ditë dhe net. Kalimi i tyre nënkupton kalimin e vet jetës së njeriut. Omer bin Abdul Azizi r.a. ka thënë: ‘Dita dhe nata punojnë në ty andaj puno edhe ti në to.’ Pra, sa herë vjen një ditë, ajo merr një pjesë të jetës sate, andaj ji në dyluftim me kohën. Nëse ajo merr një pjesë tënden, merr edhe ti një pjesë të saj, gjegjësisht puno dhe mos e kalo kohën kot sepse pendohesh. Pavarësisht kësaj, njeriu vazhdon të jetë shpërfillës i kohës. Muhammedi a.s. ka thënë: ‘Janë dy mirësi të cilave nuk ua dinë kimetin shumica e njerëzve: shëndeti dhe koha e lirë.[1]

Vlerën e kohës dhe rëndësinë e saj arrijmë ta kuptojmë vetëm atëherë kur ta humbim. Njeriu, ende pa dalë nga kjo botë, e kupton se sa shumë ka humbur që e ka shpërfillur kohën, andaj i kërkon Allahut ta kthejë prapë në dynja, qoftë edhe për pak kohë. Por jo, vdekja nuk shtyhet dhe askush nuk afatizohet. Thotë Allahu:

﴿حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ﴿٩٩﴾ لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ ۚ كَلَّا ۚ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا ۖ وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ

Kur i vjen vdekja ndonjërit prej tyre (jobesimtarëve), ai thotë: “O Zoti im, më kthe, 100. që të bëj vepra të mira në botën që kam lënë!” Kurrsesi! Me të vërtetë, kjo është një fjalë të cilën ai (kot) e thotë! Prapa (vdekjes së) tyre do të ketë një (kohë) ndarëse, deri në ditën kur do të ringjallen.” [Kur’ani: Mu’minunë: 99-100]

Nuk është kjo keqardhja e vetme që ndien njeriu që nuk ka shfrytëzuar kohën. Keqardhja e vërtetë ndodhë atëherë kur të del para Allahut dhe të bindet se jeta, megjithëse e shkurtër, ai nuk ka përfituar prej saj. Në pyetjet që Kur’ani na tregon se i parashtrohen robërve për qëndrimin e tyre në këtë botë, përgjigjja sillet ndërmjet disa çasteve, gjysmë ditës, apo maksimumi një dite[2].

Për këtë shkak, të parët tanë, më shumë i anë kushtuar rëndësi kohës se sa çdo gjëje tjetër. Kohën e kanë konsideruar pasuri që, nëse humbet, nuk kthehet.

Edhe ne, duke marrë shkas nga fundi i këtij viti, që në një farë forme është jeta jonë në miniaturë, duhet t’i kushtojmë rëndësi maksimale kohës.

 

[VLERËSIMI SIPAS PËRMBYLLJES]

Vëllezër myslimanë!

Arsyeja pse duhet të ndalemi me vetveten në këtë fund vit është se veprat tona vlerësohen sipas përfundimit të tyre. Pejgamberi ynë, Muhammedi a.s. ka thënë: ‘Veprat vlerësohen sipas përfundimit të tyre.[3]’ Pra, nëse gjatë tërë jetës kemi bërë mirë por në fund i jemi kthyer mëkateve dhe kemi braktisur fenë, atëherë veprat tona të mira shkojnë huq dhe vlerësohemi sipas mëkateve që kemi bërë. Për këtë shkak, besimtarët i shfrytëzojnë çdoherë momentet e fundit për të bërë sa më shumë vepra të mira, për tu penduar, për të bërë istigfar, në mënyrë që përfundimi të jetë i mirë.

 

[URTËSIA E TË QENIT TË VDEKJES SEKRET]

Të dashurit e mi për Allah!

Një arsye tjetër pse ne duhet të bëjmë vepra të mira dhe t’i shmangemi mëkateve është edhe fakti se nuk e dimë kur na vjen vdekja. Siç e dini, vdekja është sekret, jo për tjetër, pos që njeriu të përgatitet për të çdoherë. Pra, fundi i jetës mund të ndodhë çdoherë, andaj besimtari, siç është porositur edhe fetarisht, duhet që çdo vepër që e bën, ta bëjë sikur më nuk do të ketë mundësi të kthehet prapë dhe ta përmirësojë.

 

[JETA SHANS PËR PËRMIRËSIM]

Por, duke qenë se ende jemi gjallë, atëherë jetën duhet ta kuptojmë si një mundësi shtesë për tu përmirësuar. Pejgamberi ynë, Muhammedi a.s. ka thënë: ‘Njeriu më i mirë është ai që jeton më gjatë dhe bën vepra të mira.[4]’ Pra, nëse jeton, dije se Zoti të ka dhënë një mundësi shtesë për tu përmirësuar, ndryshe, ditët dhe vitet do të jenë dëshmi kundër teje.

 

[PËRMBYLLJE]

Të dashur vëllezër!

Tani që jemi në fund të vitit, më lejoni të kthehem prapë në fillim dhe t’iu rrëfej për një mirësi tjetër të Allahut ndaj nesh. Nëse keni vënë re, përfundimi dhe fillimi i vitit bëhen me dy muaj, të cilët janë të shenjtë dhe të cilët e kanë nga një ditë të veçantë. Fjala është për muajin dhu-l-hixhe, që është muaj i shenjtë dhe në të cilin është Dita e Arafatit, në të cilën Zoti i fal robërit e Vet, dhe muajin muharrem, muajin e parë të vitit, në të cilin është Dita e Ashures, e cila ka shpërblim të madh por edhe mësime të mëdha sepse në të mori fund faraoni dhe shpëtoi Musai a.s. Kështu, nëse Dita e Arafatit na jep shpresë se përfundimi i vitit bëhet me mëkate të falura, dita e ashures është një start i ri, një fillim i fuqishëm në rrugën e Zotit me vetëbesim dhe vullnet të madh.

 

[Dua]

O Allah, na fal për mëkatet që kemi bërë, për lëshimet e mangësitë në adhurim e respekt ndaj Teje! Nëse të kemi bërë mëkat, të kemi bërë sepse kemi qenë të mashtruar e jo pse shfaqim guxim ndaj Teje. Mëkatet tona nuk kanë fuqinë të na pengojnë nga kërkimi i mëshirës Sate, andaj, të përulur, të lusim që të na mbulosh me mëshirën Tënde, të na udhëzosh, të na forcosh në rrugën Tënde, të na i forcosh zemrat tona dhe të mos lejosh të lajthisin nga e vërteta, nga rruga Jote, derisa të të takojmë!

 

[1] Hadithin e shënon Buhariu, nr. 6412.

[2] Shih: ajetet 112-113 nga kaptina Mu’minunë; ajeti 45 nga kaptina Junus, etj.

[3] Hadithin e shënon Buhariu, nr. 6607.

[4] Hadithin e shënon Tirmidhiu ndërsa Albani në Sahihu-l-Xhami, nr. 3297, e konsideron të saktë.